от 1. Бирор иш, воқеа-ҳодиса содир бўлган ёки бўладиган вақт, фурсат, он.
Туш пайти. Уқ отилган пайт.
Тонготар пайтида Азизхон Қўшариқ гузарига етиб келди. — С. Аҳмад, Уфқ
Чой пайтида Мақсуда онасига кўнглини бир оз очишга журъат қилди. — С. Зуннунова, Олов
2. Муайян шароит билан боғлиқ бўлган давр, замон.
[Заргаров:] Жоним. Пайт нозик, хотин-қизлар масаласи чирсиллаб турибди — бекорга нобуд бўлиб кетаман. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар
Яна жазо отрядининг кўзига қон тўлиб, кимга тегишини билмай турган нозик пайтда бир кор-ҳол бўлмасин дейман. Тағин ўзингиз биласиз — К. Яшин, Ҳамза
3. Бирор ишни амалга ошириш учун қулай вақт, фурсат, имконият.
Пайт топмоқ. Пайтни қўлдан бермоқ. Пайт келганда айтмоқ.
Мен пайт пойлаб қочишни мўлжаллаб борардим. — Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?
Ўзи ҳам, пайти келиб, мана шу қизлардай дугоналари билан яйраб-яшнаб, қийқириб ўйнай олармикан! — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Пайт равиши
- Пайт эргаш гап Бош гапдан англашилган ҳаракат, воқеа-ҳодисаларнинг юзага келиш пайтини (вақтини) билдирувчи эргаш гап. Бир куни кўчада кетаёцам, Умри бир бош узум кўтариб келяпти. — А. Қаҳҳор, Асарлар
- Пайт ҳоли Иш-ҳаракатнинг рўй бериш вақтини билдирувчи ҳол. Ҳайдар ота бир куни Ултармага бориб, тегирмондан хабар олди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо