от 1. Менделеев даврий системасининг И гуруҳига мансуб кимёвий элемент; сариқ-қизғиш тусли қимматбаҳо нодир металл; зар: тилла.
Соф олтин. Олтин соат. Ёʻқолган пичоқнинг сопи олтин. — Мақол
Директор ўша терилар учун кўргазманинг олтин медалини олди. — С. Аҳмад, Юлдуз
Хомток қилинган ишкомда ҳусайни узумлар олтиндек товланмоқда. — И. Раҳим, Ихлос
2. кўчма Ҳар қандай қимматбаҳо ёки азиз нарса ҳақида.
Ер —хазина, сув — олтин. — Мақол
Дўст-ёрлар аҳил бўлса, Чўлда олтин ундирар. — Мақол
Қўшиқ айтиб келаман қир ёқалаб. Гулчечаклар тераман Сир ёқалаб. Тер тўкиб етиштирган олтинимиз Туради чаноғида бизга қараб. — Фолклор
3. Шу металлдан зарб қилинган пул.
Ҳомид ёнчиғини чиқариб, бир қўлидан иккинчи қўлига олтинларни санаб тушира берди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Бунчалик дабдаба, албатта, хазинадаги олтинлар кучи билан бўлгандир, деб баъзиларнинг кўнглига келар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
4. сфт. кўчма Қимматли, бебаҳо (фикр, гап, сўз, иш, вақт ва шу кабилар ҳақида).
Олтин ёшлик. Ёш чоғим — олтин чоғим. — Мақол
Кам бўлманг, раисим, олтин сўзларни айтдингиз. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Амунинг бўйида кезардим танҳо. Шу олтин дамларни сезардим танҳо. — Ғайратий
- Олтин суви Олтин суви югуртирилган соат.
- Олтин бош Яхши идрок этадиган, яхши ишлайдиган бош, ўткир ақл; шундай бош, шундай ақл соҳиби. Ниҳоят, Қоратой Ёʻлчининг елкасини дўстона қоқиб деди: — Роса бошинг бор, иним Ёʻлчи, олтин бошинг бор. Гапларинг бари ҳақ. — Ойбек, Танланган асарлар
- Олтин водий Ноз-неъматларга бой, обод, яшнаган водий.
- Олтин куз Йилнинг ҳамма нарса ғарқ пишган тўкин-сочин пайти, мўл-кўлчилик фасли. Баҳор бўйи, ёз бўйи заррама-зарра йиққан бунёдини буюк саховат билан деҳқон этагига солаётган мана шу олтин кузда унинг юраги қафасдан чиққан қуш юрагидай яйрай бошлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Олтин одам Жуда яхши одам, тенги-мисли ёʻқ одам.
- Оқ олтин Пахта.
- Қора олтин Нефт ёки кўмир.
- Қўли олтин Ёки олтин қўл Ҳар ишга моҳир қўл ва шундай қўлли киши. Сизларни кўрганимда Олтин қўл албатта тушар эсимга. — Х. Салоҳ.