Қидирув

сфт. 1. Жисмоний жиҳатдан кучсиз; заиф, беқувват, нотавон.

Ожиз кампир.

Шундай кезларда Сирож қандайдир нотавон, ожиз бир кишига айланади-да, бошини ғамгин эгиб, соатлаб жойидан қимирламай қоларди. — С. Зуннунова, Олов

Гулнор эса, оёқда туришга ожиз, тинкаси қуриган бир хаста каби, умидсизлик билан яна секингина ўтирди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. кўчма Бирор иш қилиш учун ҳеч қандай чора-илож қўлидан келмайдиган; иложсиз, ноилож.

Исфандиёр деб аталмиш ёвуз ва манфур Махжийк қаршисида ҳамма ожиз эканлигини ўйлаб, баттар эзилди. — С. Сиёев, Аваз

Мадаминхўжа унинг кўзларидаги илтижони тушунди, лекин хурофот, бидъат олдида ожиз эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Биров бировга мурувват қилишдан ожиз бўлган ўша замонда Ҳамро ота ва унинг оиласига ўхшаш инсофли одамлар ҳам бор эди. — Н. Сафаров, Катта карвон ёʻлда

3. кўчма Қурби, кучи етмайдиган, кучсиз.

Тошкентимиз — бағри кенг, гўзал шаҳар. Унинг таърифига унча-мунча қалам ожиздир. — Газетадан

4. Бўш, кучсиз, паст.

Ёʻл четида бўғзига пичоқ тортилган бир буқача жон таслим қилаётган бўлса керак, орқа оёғини ҳар замон, бир ожиз силкитиб қўярди. С. — Аҳмад, Жимжитлик

У [Қумри] ярани боғлаётган-да, Ботирали ожиз товуш билан бир ингради-ю, яна жимиб қолди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

5. Хира, кучсиз; ёрқин эмас.

Фонарнинг хира шишасидан атрофга ожизгина қизғиш шуъла ёйилди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

6. Кўриш қобилиятини қисман ёки батамом ёʻқотган; кўр.

Кўзи ожиз одам,

Майна Абдуваҳобнинг ёшланган ожиз чап кўзига, мулойим тикилиб турган ўнг кўзига назар ташлади. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Баъзан тушлик овқат вақти, кўпинча ишдан кейин, тўртта-бешта кўзи ожиз эркак-аёллар йиғилишиб, ўзаро гурунглашиб қолишарди. — Шукрулло, Сайланма

от 1. Ожиз аёл.

2. эск. с. т. Қиз фарзанд, қиз.

Мирзакаримбой қичқирди: — Мулла Абдишукур, эртага ожизамизга тўй келади, марҳамат қилинг. — Ойбек, Танланган асарлар

от Жисмоний жиҳатдан кучсизлик, заифлик; бирор иш қўлидан келмаслик, нотавонлик.

Унинг гўзаллиги таърифидан қаламим ожизлик қилади.

Яхшибоев дўстларининг қўрқоқлигидан завқланди, ёйилиб кулди — уларнинг ожизлигини ўзича тушунган ва кечирган бўлди. — М. М. Дўст, Лолазор

Қайнатанинг пўписаси куёвнинг шахтини қайтаришга ожизлик қилди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

1. Ожизларча, заиф ва нотавонларча.

[ Кампир] Оғир юк остида эзилган каби, узун бир “уҳ тортиб, ожизона, шикоят оҳанги билан ўз-ўзига деди: Эй, дунёйи бевафо! — Ойбек, Танланган асарлар

2. сфт. Итоаткорона, ҳақирона ёлвориш билан қилинган, ўтинчли.

Ожизона узр.

Ўзимнинг содиқона бу хизматим эвазига жанобларидан ожизона ўтинчим шулки, бу сирни сизларга билдирувчи мен бўлганлигимни ўзларидан бошқа кимса билмасин. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

фл. Ожиз бўлиб қолмоқ, ожизлик қилмоқ.

Касалдан кейин ожизланиб қолди. Кўзлари ожизланиб қолди.

сфт. Ожиз ва нотавон, жуда ҳам ожиз.

[Солиҳ махдум:] Жанобларига ожизона узр Аввало камина ожиз-нотавон, афтодаҳол, пушти паноҳ жиҳатларидан содир бўлган улуғ марҳаматга сазовор ва лойиқ эмасдирман. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён