Поиск

ot 1. esk. kt. Ilm bilan axloqiy yetuklikka erishgan shaxs, maʼrifatli, bilimdon, dono.

Nodonlar ilkida orif qismati, Ruhsiz surat kabi tebranar hayot — H. Asqar, Yoshlik

2. Orif (erkaklar ismi).

ot 1. Guli oq va pushti, mevasi esa oqish, sargʻish, qizgʻish ranglarda boʻladigan yirik daraxt.

Oʻrik guli. Oʻrik koʻchati.

2. Shu daraxtning danakli mevasi.

Oq oʻrik. Oʻrik murabbosi.

Men goʻsht-yogʻni tashib boʻlib, hovlining toʻriga oʻrik tergani bordim. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Juvon dasturxonga uchta arpa non, ikki-uch hovuch oʻrik tashladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

ot 1. Bugʻdoy, beda kabi ekinlarni yoki oʻt-oʻlanlarni poyasi tagidan yoppasiga chalgʻi, oʻroq va kombaynda qirqib olish; oʻrish.

Gʻalla oʻrimi. Birinchi oʻrim. Oʻrim asboblari.

Pastdagi boʻlimlarning ekini oʻrimga kelmay, mol qoʻyib yuborishdi. — P. Qodirov, Qora koʻzlar

Betob ekan. Kun issiq, yana oʻrimga chiqibdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat

2. Shunday ishlar mavsumi.

Nusratbek pichan oʻrimiga vakil boʻlib, chorvador rayonga borib, Ahmad brigadirnikiga oʻtdi. — S. Nurov, Narvon

ot 1. Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yoki ishgʻol qilishi mumkin boʻlgan yer, sath yoki fazo; joy.

Toshni oʻrnidan qoʻzgʻatib boʻlmadi. Oʻtirgan oʻrin topadi. — Maqol

Baʼzilari oʻtirgan oʻrinlarida mudrab qolishibdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Maktab qishloqning qoq oʻrtasida boʻladi. Hu, ana u yerga idora, klub tushadi. Mana bu toʻqayning oʻrni bogʻ boʻladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Safar boʻzchi turgan oʻrnidan jilmadi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

U oʻtirgan oʻquv zalida hamma oʻrinlar band. — P. Qodirov, Uch ildiz

2. Uxlash, yotib dam olish uchun toʻshab qoʻyilgan koʻrpa, yostiq va shu kabilar majmui; joy.

Muhabbat chiroy tanlamas, uyqu — oʻrin. — Maqol

Ona-bola bir oʻrin yozib yotdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Komil ketgandan keyin Boʻronbek uyiga kirib, chinni kosada toʻldirib boʻza simirdi-da, oʻrin solib yotdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Oʻrin yigʻilmagan, tosh-oyna oldidagi kursida Munisxonning ichki koʻylagi yotardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

3. Yashash uchun boshpana, turarjoy, maskan.

[Qutidor:] Uyatsizga mening uyimda oʻrin yoʻq. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Kishining, narsaning hayotda oʻziga xos fazilat, mavqe va shu kabilar bilan belgilanuvchi holati, mavjudlik maqomi.

Kun hisobin oy olar, bedov oʻrnin toy olar. — Maqol

— Bu qizdan bir balo chiqadi. Oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadi, — deyishardi. — S. Ahmad, Ufq

Tushunib turibman, oʻlganlarning oʻrni mana shunaqa ulugʻ ayyomda yoʻqlanadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Biror narsaning maʼlum bir joyi, qismi, boʻlagi.

Ertakning baʼzi oʻrinlarini qoldirib ketmoq. Maqolaning ayrim oʻrinlariga tuzatish kiritildi.

Kumushbibi xatning bu oʻrniga yetganda qizarinib, bir oz oʻqishdan toʻxtab oldi va davom etdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Ish-harakat, faoliyat va shu kabilarning belgi-darajasi jihatidan koʻrsatkichi, band etgan holati, darajasi.

Bir vaqtlar Toshkent shahri dov-daraxtlar boʻyicha jahon-da ikkinchi oʻrinda turardi. — Gazetadan

Oʻylaymizki, yigitlar sovrinli oʻrinlardan birini olishga harakat qilishadi. — Gazetadan

7. Vazifa, lavozim.

Oʻrnini egallamoq. Oʻrnidan bekor qilmoq. Eski raisning oʻrniga yangisi saylandi.

Xalq ishi boʻlgandan keyin oʻrinning katta-kichigi boʻlmas ekan, Ergashvoy. — A. Muxtor, Opa-singillar

Asqar ota erkaklar qoshida koʻp muhtaram xotinlarni koʻrgan, lekin bularning koʻpchiligi rais, mudir, direktor deganday rahbarlik oʻrindagi xotinlar edi. — A. Qahhor, Xotinlar

8. 3-shaxs egalik shaklida) (Biror ish-harakatni bajarish uchun qulay fursat, payt, mavrid; xonasi.

Oʻrni kelsa, otangni ham ayama. — Maqol

Boʻlak gaplarni oʻrni bilan gaplasharmiz. Biz tomonlarga ham boring. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oʻrni kelmaganda, men ham gapirmas edim. — A. Qahhor, Xotinlar

Hozir inodning oʻrni emasligini harchand uqtirmoqchi boʻldim, koʻnmadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

9. Biror ish, harakat uchun zarurat, asos; hojat, ehtiyoj.

Mehnatsiz pul topish yoʻliga tushgach, choʻntakni qappaytirib olgandan soʻng, ishni ham, kollektivni ham hurmat qilishga oʻrin qolarmidi? — Mushtum

Vasvasalanishning oʻrni yoʻq, mundan soʻng ham sizning xayrixohona kengashlaringizga mushtoqman — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

10. bu ( shu soʻzi bilan) Muayyan fursat, holat maʼnosini bildiradi.

Shu oʻrinda yana bir narsaga eʼtiborni qaratmoqchiman.

Rafiqam Mukambarxonning tadbirkorligi bu oʻrinda ham jonimga ora kirdi. — N. Safarov, Olovli izlar

11. Muayyan mavqe, holat.

Shaxsning hazil-mutoyiba, yumorga moyilligi ham muhim oʻrin tutadi. — OʻTA

Oʻtmishdagi sanʼatkorlar ichida qiziqchilar alohida oʻrin egallab kelganlar. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

Bu oddiy traktorchi juvonga boʻlgan ehtirom uni ayrim oʻringa qoʻyar edi. — A. Qahhor, Asarlar

12. Makon maʼnoli grammatik terminlar tarkibida qoʻllanadi:

Oʻrin kelishigi. Oʻrin holi. Oʻrin ergash gap.

13. 3-shaxs egalik va joʻnalish oʻrin-payt kelishiklari shaklida (— oʻrniga, oʻrnida) koʻm. vzf. Zidlik, qiyos kabi munosabatlarni, kabi, evaz, koʻra koʻmakchilariga xos maʼnoni bildiradi.

Lekin yechinish oʻrniga shoshilib portfelini oldi. — S. Zunnunova

Yangi direktor. Sening oʻrningga it boqsam boʻlmasmidi! — S. Ahmad, Ufq

Bu kunki qorachopon va qipchoq nizolarini sizga bir timsol oʻrnida koʻrsatayin — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Nima qildi? — degan edi, opasi oʻrniga singlisi javob berdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

14. Oʻrin (erkaklar ismi).

sft. Badaniga et bitmagan; ozgʻin, kamgoʻsht.

Oriq odam. Oriq qoʻy. Oriq otga chang yuqar. — Maqol

Poʻstakda soʻljayib oʻtirgan oriq bolaning nursiz koʻzlari hali oʻrtadagi unda edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

tex. Toʻqimaning, matoning uzunasiga oʻtgan iplari

Oʻrish va arqoqday Tekis zehnimda Toʻqilishga taiyor Yangi qoʻshiqlar — Gʻ. Gʻulom