Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ОЛА» бўйича 1276 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

255 та
ола

сфт. 1. Оқ-қора, оқ-малла ва шу кабилар қоришиқ тусли (ҳайвонлар туси ҳақида).

Ола от. Ола ҳўкиз. Ола товуқ сомон сочар, ўз айбини ўзи очар. — Мақол

Бу пулга манман деган галанский [голланд] ола сигир олишингиз мумкин. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

2. Турли хил рангли, ёʻлли ёки гулли; чипор.

Ола (ёʻлли) беқасам. Илон чаққан ола арқондан қўрқар. — Мақол

Хонанинг тўридаги пўстак устида оппоқ соқоли кўксига тушган, катта саллали, ола чопонли домла ўтирарди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Келишмовчилик, нифоқ, низо.

Олтовлон ола бўлса, оғиздагини олдирар. — Мақол

Овул ити ола бўлса, бўри келса бирикар. — Мақол.

[Тожибой:] — Ёʻқ, менинг фуқаром ичида оласи ёʻқ, — деди. — П. Турсун, Ўқитувчи

4. Тугал эмас, ҳаккам-дуккам, бир текис униб чиқмаган; чала.

Чигит сифациз экилиб, кўчат ола чиқса, кимга фойда-ю, кимга зарар? — М. Назаров, Жилвон жилвалари

  • Оқ ола Асосан оқ туси билан ажралиб турадиган ола-була.
  • Қора ола Асосан қора туси билан ажралиб турадиган ола-була.
  • Олачиқди Иттифоқи, ораси бузилди. Оқ пошшонинг аскарлари ўртасидан ола чиқиб, Уришмаймиз, уришса пошшо билан вазирлар уриша берсин, деб турган эмиш. — Ғ. Ғулом, Шум бола
  • Ола кўз, олакўз 1. Чақчайган катта кўз; Элмурод атрофига қараган эди олакўз завхоз ҳам саҳна олдида томоша қилиб турганини кўрди-ю, ўзининг бор-ёʻқлигини унутди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Ола қарамоқ 1. Кўзларини олайтириб, ўқрайиб қарамоқ. Деҳқоновга ва унга танбеҳ бердим. Энди иккови ҳам менга ола қараб юрибди. — С. Нуров, Нарвон;— Сиз яхши кўрган бир қизга биров ола қараса, сиз нима қилардингиз? — деди. — Н. Сафаров, Уйғониш;Ултонни ҳеч ким бек қилгани ёʻқ, у ўзи ўзини бек қилиб, Қўнғиротга ола қаради. — Ёдгор
  • Оқ уй, ола баргак
Тўлиқ мақола →
олам

от 1. Бутун мавжудот, борлиқ, коинот, дунё.

— Айб менинг ўзимда, — деди у [бой] зардаси қайнаб. —

Олам бино бўлгандан бери яхшиликка — ёмонлик, хизматга — туҳмат бўлиб келган. — С. Айний, Дохунда

2. Бутун жаҳон, дунё, ер юзи ва ундаги инсонлар, халқлар

Пахтамизнинг шуҳрати бутун оламга машҳур.

Ҳакимбойваччанинг овозаси оламни тутади. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Табиатда мавжуд бўлган нарсаларнинг алоҳида бир тўпи, дунёси.

Ўсимликлар олами.

Титраш ўсимлик оламига ҳам ҳалокатли таъсир этади. — Фан ва турмуш

4. Ўзига хос хусусиятлари, мақсади, маслаги билан ажралиб турадиган ижтимоий гуруҳ, жамият.

5. Одамнинг маънавий, ички дунёси; ўзига хослиги.

Инсон руҳий оламининг энг нозик нуқталарини ҳис этиб, воқеа ва ҳодисаларнинг энг долзарб жиҳатларини бадиий акс эттирмоғим лозим бўлади. — ЎТА

6. Бирор соҳа, жабҳа.

Илм олами. Сиёсат олами.

У

энди Салимхондан кўп сўзлайди, ҳатто Салимхонни сиёсат оламига судрайди. А. — Қаҳҳор, Сароб

Фан оламида янгилик яратиш истаги унинг қалбини қамрай бошлади. — С. Кароматов, Олтин қум

7. Бу дунё; мавжуд дунё.

Оламдан ўтмоқ.

Қутбиниса онаси оламдан ўтгандан буён энди оҳорли кийим кийиши эди. — С. Аҳмад, Уфқ

  • Ўн саккиз минг олам
  • Янги олам 1. Бирор ижтимоий формация ўрнини олган иккинчи, янги формация. Янги оламга кирган одамларнинг ҳаммаси оёғида эски оламнинг лойи билан кирган. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариУмрини шаҳарда, шовқинли сехларда ўтказган бу йигит учун қишлоқ мутлақо янги олам эди. — С. Аҳмад, Ҳукм
  • Бир олам 1. Ўзига хос бир дунё. [Нормат] 1940 йили [Москвадаги] қишлоқ хўжалик виставкасини кўргандаёқ: — Виставканинг ўзи бир олам, — деган эди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат;У Москавадан бир олам таассуротлар билан қайтди. — Т. Ашуров, Оқ от
  • Бошқа олам Хулқ-атвори бўлак, бошқача. От эса тамом бошқа олам, айниқса менинг қорабайирим. — Ҳ. Ғулом, Машъал
  • Жумла(и) олам Оламдаги ҳамма одам ёки нарса. Олтин тупроғингда жумла олам бор. — Ҳ. Ғулом
  • Икки оламда Ҳеч вақт, ҳеч қачон.
  • Олам гулистон Ҳаммасига ўша мошак сабабчи. Келинг, деб телефон қилмаганда, олам гулистон эди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
  • Оламҳодис Мабодо, эҳтимол, бўлиши мумкин, балки. Олам ҳодис, қўлга тушиб қолсанг, сўроқ кезида айбни фақат ўз бўйнингга олиб, орага мени қотиштирмайсан! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Оламга сиғмай кетди Беҳад хурсанд бўлди. Кўрмайсизми: сувнинг шарпасини эшитиб, бечора [деҳқон]лар оламга сиғмай кетди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Парвардигори олам Оллоҳ; оламнинг яратувчиси, халлоқи олам, худо. Парвардигори олам дуоларимизни мустажоб қилгай.
  • Подшоҳи олам
  • Ҳусн олами Ҳусндор кишилар, нозанинлар тоифаси. Бу уза-тиш (тўй) мажлисини жонли, руҳли ўтказмоқ учун барча қизлар ўзларининг энг асл, энг нафис кийимларини кийиб, фавқулодда ҳусн оламини яна бир қат, яна бир қайта безабдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Тўлиқ мақола →
ўлан

от Ўт ИИ.

Кўм-кўк ўланлар ва уларнинг орасидан илон изи бўлиб, қуёшнинг нурида кумуш тасмадай ярқираб турган ариқ ва ариқчалар кўриниб туради. — А. Қаҳҳор, Сароб

Енгилгина эсган шамол димоққа турли ўлан исларини келтириб урар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
ўлат

от Одам ва ҳайвонларда ўлат таёқчаси қўзғатадиган ўткир юқумли касаллик; кўплаб ёки ёппасига ўлимга сабаб бўладиган касаллик, масалан, вабо.

Қишлоқлар узоқ давом этган ўлат ёки уруш натижаларида хароб бўлгандай вайронликка юз тутган. — А. Қаҳҳор, Сароб

Бу аҳвол умумий вабо ва ўлат эди. — С. Айний, Эсдаликлар.

  • Ўлат тегмоқ Ўлатга дучор бўлмоқ. Чиндан ҳам у ўзини танимаслик даражасида олдирган, ўлат теккан кишилардек, кўзлари ичига чўкиб кетган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар.
Тўлиқ мақола →
оласи

Кимсадан олиниши, ундирилиши керак бўлган нарса; ҳақ.

Хўжайиннинг уч-тўртта қўшни деҳқонлардан оласи бор экан, менга чўтни қўлтиқлатиб олдилар, орқаларидан эргашиб юрдим. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Юринг бўлмаса, Холдорхонникига, хўжайин, Қоракўзда ҳам жиндак оласи бор. — Ғ. Ғулом, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
олача

от 1. Ингичка ёʻлли, одатда пахта ипидан, баъзан ип ва ипакдан тўқиладиган мато.

Бир кийимлик олача. Олача қоп.

Ун солинган олача бўз халта ҳам оғзи очиқлигича қолиб кетаверибди. — Н. Мақсудий, Лайлатулқадр

Эрали бошида янгича гилам дўп-пи, эгнида оҳорли олача тўн кийиб келган эди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

2. Ола-була 1.

Олача қовун.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 255 →

Таърифлар ичида

121 та
бангинамо

бангинамо Хатти-ҳаракати, ҳолати бангига ўхшаган; бангитабиат. [Қоровул] Узун мўйловли, кўзлари ола-була бангинамо киши эди. Ойбек, Болалик Сочим ўсиб бангинамо, Ҳ

обиноввот

обиноввот Ўрикнинг жуда ширин бир тури. Пўсти сариқ-ола, сергўшт ширин қовун; чўгири. Дарвозага яқинлашиб қолишган пайтда димоққа обиноввот қовуннинг иси урилд

сурра

сурра Кенг ола-була ёʻлли маҳаллий нимшойи мато. Бир жўра сурра. Сурра тўн. Адҳамбой маракасидан кийган сурра пўшакни волидангиз ҳайф кўрди. А. Қодирий, Кичик аса

билағонлик

билағонлик Кўп нарсани билишлик, кўп нарсадан хабардорлик; билимдонлик. Билағонлигимни кўрсатиб қўйгим келди. Шарқ юлдузи Миробиднинг билағонлиги қўзиб, гап бо

оппа-ойдин

оппа-ойдин с. куч. Ойдин 1, 2 Оппа-ойдин кеча. Оппа-ойдин масала. Рўпарага келиб қолган тўлиной ёʻлни, ўртадаги ола-була, пастак деворни, икки томондаги ҳайбатли қо

Ҳаммасини кўриш · 121 →

Эртаклар

345 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Ҳаммасини кўриш · 345 →

Шева материаллари

553 та
Бозой
Фарғона вилояти · бо'з йигит

бо'з йигит, бо'з бола, ёш йигит

Бурноч
Қашқадарё вилояти · бурнида оласи бор от

Бурнида оласи бор от.

Бäкчä
Самарқанд вилояти · бола

Бола

Бäкчä
Бухоро вилояти · бола

Бола

Эгиз
Фарғона вилояти · эгизак

1) баланд, юқори ер; 2) иккиси бир туг'илган бола, ҳасан-ҳусан

Жоолап
Тошкент шаҳри · ё'қлаб

Тошкентда 'жақлап' шаклида айтилади

Ҳаммасини кўриш · 553 →

Мақолалар

1 та

Ташқи ресурслар

1 та
Мутолаа
Кутубхоналар ва ўқув материаллари

Аудио ва электрон китоблар кутубхонаси: бепул китоблар ва Премиум обуна; рўйхатдан ўтиш керак.