Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«НАФ» бўйича 226 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

102 та
наф
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от Бирор иш ёки нарсадан олинган ижобий натижа, таъсир; фойда.

Янги машиналар пахтачиликда жуда катта наф келтирмоқда. Наф қилмоқ. Дори ҳеч наф қилмади.

— Сенинг бир ҳафта ортиқ ишлаганинг ёки ишламаганингдан менга нима наф-у нима зарар? — деди бой аччиғи келган ҳолда. — С. Айний, Куллар

Тўлиқ мақола →
нафс
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Ейиш-ичишга, мол-дунёга бўлган эҳтирос.

Менинг нафсим балодур, ёнган ўтга соладир. — Мақол

2. Шаҳвоний ҳирс.

[Фотима ўз-ўзига:] Бундай ўз нафсларига берилган зотлар бировнинг ҳалол хотинига кўз тикиб, ҳаётда ҳеч бўлмаган ёлғон сўзларни қўшиб, ширингина бир турмушни бузмоқчи бўладилар. — Ҳамза, Туҳматчилар жазоси

Бойваччанинг кўзида ҳар бир хотин унинг нафси, ҳирси учун яратилган чиройли мева эди. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Нафс бандаси Нафсидан бошқани ўйламайдиган. — Нафс бандаси Биров ишдан келса, сиз ошдан келасиз, — деди Мели полвон жаҳли чиқиб. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Нафси бузуқ (ёки ёмон) Овқатдан сира қайтмайдиган, нафсини тия олмайдиган; ҳирсли. Нафси бузуқ ҳайитда ўлар. — Мақол
  • Нафси улик (ёки тийиқ) Нафсини тия оладиган, ҳар нарсага суқ билан қарайвермайдиган.
  • Нафсига ўт тушмоқ Нафси ҳаддан ташқари авж олмоқ; нафси ҳакалак отмоқ.
  • Нафсини тиймоқ Нафсига эрк бермаслик, ўзини сақламоқ. Кўзинг оғриса, қўлингни тий, ичинг оғриса, нафсингни тий. — Мақол
  • Нафси олинмоқ (ёки оғримоқ) Нафсониятига тегмоқ, кўнгли оғримоқ. Бундан нафси олинган Соли ота жаҳлига чидолмай, олдида дўмбиллаб юрган набирасини уйидан қувди. — А. Қаҳҳор, Олтин водийларни кезгандаУ [Ғуломжон] нафси оғриган киши товуши билан қулфи дилини очди. — М. Исмоилий, Фарғона т. о.
Тўлиқ мақола →
нафар
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Адад.

Ёнига тўрт нафар ясовул олиб, Султонали ёʻлга тушди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Амалдор маҳрам Ёдгорни зиндондан чиқарди, зиндонбон унга тўрт нафар қуролли сарбозни соқчи қилиб берди. — С. Айний, Дохунда

Тўлиқ мақола →
нафас
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Узлуксиз биологик жараён, яъни ўпкага олинадиган ва ундан чиқариладиган ҳаво; дам, тин.

Сўнгги нафас. Оғир нафас олмоқ.

Яна юрак ўйнаб, нафас бўғизга тиқилди. — М. Исмоилий, Фарғона т. о.

— Жуда жабр қилади, деди Сиддиқжон чуқур олган нафасини гап билан бўшатиб. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Совуқ, шамолда шовуллаб турган қамишзор манзараси очилиши билан Ботирали муздек ҳаводан тўйиб-тўйиб нафас олди-да, тўқайга кириб кетди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. Бўлажак иш ҳақида оғиздан чиққан гап, изҳор қилинган ният.

Ёмон нафас.

[Хадича Дадавойга:] Нафасингизни совуқ қилманг. — Уйғун, Навбаҳор

Нафасингизни иссиқ қилинг. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби

3. Жуда қисқа вақт; лаҳза, он.

Бир нафасда. Бир нафасга. Нафас ўтмай.

Булутли, хомуш оқшом зулмати нафас сайин қуюқлашиб, баҳайбат қоп-қора қанотларини уфқлар устига тез ёйиб келмоқда. — П. Турсун, Ўқитувчи

Мана, Меҳринисо опа биладилар, онам мени бир нафас олдидан қўзғатгиси келмайди. — З. Саид, Н. Сафаров, Тарих тилга кирди

4. Дуохон, азайимхон ва шу кабилар солган дам кучи.

Уйимизда бир бечора бемор бор, шайтонлаб ётибди, тақсир, бориб дам солиб келинг, шояд нафасингиздан шифо топса. — Ойбек, Танланган асралар

5. Ҳид, ис.

Қиши билан тор уйларда диққинафас бўлган кишиларнинг димоғига адирлардан гиёҳларнинг хушбўй нафаси келиб урилади. — С. Аҳмад, Ҳукм

6. Ҳарорат, об-ҳаво.

Яқинлашиб келаётган қишнинг нафаси теварак-атрофда кезиб юрибди. — Газетадан

  • Нафас ёʻллари Одам ва ҳайвонларда ҳаво ўтказадиган аъзолар.
  • Нафас чиқармаслик ёки нафасини ўчирмоқ Жим ўтирмоқ, гапирмай ўтириш. Шуҳужрага қамалларинг. Кундузи нафас чиқармайсанлар. — Ойбек, Танланган асарлар— Нафасингни ўчир! Туф, туф! — деди Бувинисо кўксига туфлаб. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Нафаси ичига тушиб кетмоқ Ораларингизда анчагина гап ўтган экан. Шунинг учун ҳам сиз у ерга кириб боришингиз билан нафаслари ичларига тушиб кетган экан. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Нафаси узилди Ўлди. Эшон Шайхулло дуо ўқир, бемор кампирнинг нафаси узилмай, уйига етиб олишини худодан тиларди. — Ш. Тошматов, Тонгдаги кўланка
  • Нафасини ростламоқ
  • Нафасинг ўзингга урсин Ёмон ният қилган, совуқ хабар келтирган кишига нисбатан айтиладиган ибора.
  • Ўткир нафас(ли) Кучли дуохонга нисбатан айтилади. Бундан уч ой илгари, Нурини ўткир нафасли домлага олиб борган кун, ташқари ҳовлида қорда чўққайиб идиш ювган бу қизга унинг кўзи тасодифан тушган эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 102 →

Таърифлар ичида

51 та
бекорга

бекорга Ҳеч қандай наф-фойдаси бўлмагани ҳолда; бефойда, беҳуда. Муҳаррир бир ярим соат бекорга ўтган вақтга ачиниб, бизга қулоқ берди. А. Қаҳҳор, Бек Одамлар бекорг

Ҳаммасини кўриш · 51 →

Эртаклар

48 та
Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Ақлли қиз (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Аёз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бир хумча олтин
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.

Ботир
Халқ оғзаки ижоди

Ботир исмли йигит ўзининг зукколиги ва мардлиги билан девларни енгиб, улардан тегирмон ва кўп миқдорда ун олади. Бу эртак қийин вазиятларда ҳам ақлни ишлат

Ботмон дахсар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда хотини томонидан ёғ олиб келишга жўнатилган лақма одамнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. У ёʻлда турли одамлар билан учрашиб, уларнинг масла

Ҳаммасини кўриш · 48 →

Шева материаллари

25 та
Дамсар
Самарқанд вилояти · нафас

Нафас. Дамсар урмоқ (тортмоқ) – нафас олмоқ.

абрик
Қашқадарё вилояти · абрик

Бинафша ранг майда гуллар очадиган чала бута тоғ ўсимлиги

бук
Қашқадарё вилояти · дим, иссиқ

дим, иссиқ, нафасни қайтарадиган

дйғ болмақ
Қорақалпоғистон Республикаси · диққинафас бўлмоқ

Ҳаммасини кўриш · 25 →