Қидирув

сфт. 1. Қўрқишни билмайдиган; қўрқмас, ботир, жасур.

Тантибойвачча бобиллади: — Дев пойлаган тилсимдан уни қайси мард олиб кетади. — Ойбек, Танланган асарлар

Мард кишидан ўлим ҳам қўрқади. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Эр кишига хос ижобий фазилатларга эга, айтганининг устидан чиқадиган, танти, ҳотам.

Ваъдага вафо қилмоқ — мардларга хос фазилат. — Ғайратий

Мард бўлсангиз, буни бўйнингизга олинг. — П. Қодиров, Уч илдиз

Мард одам имзосини очиқ қўяди. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Қизим, аканг мард йигит эди, номусли йигит эди. Номус билан, мардлик билан ўлди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. с. т. Умуман, бирор ишни қила оладиган, бирор иш қўлидан келадиган киши.

Буларга ўз вақтида иссиқ чой дамлаб бериб турадиган марднинг ўзи ёʻқ. — Ойдин, Бечора

Дутор қўлма-қўл бўлди, лекин уни, номига бўлса-да, тинғиллатадиган мард топилмади. — Муштум

от эск. кт. Қувилган, рад этилган.

Чиқ орадан, кета қол, мардуди даврон қиламан. — Ҳамза

Қўлидан не-не бадкирдорлар, жунун табиатли мардудлар ўтмади. — С. Сиёев, Ёруғлик

от кт. Эл, халқ; кишилар.

Фақат сизнинг тинчсизланишингиз ва мардумнинг юқори-қуйи сўзи бўлмаса, сизга бошқа зарар бўлур, деб ўйлай олмайман. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от 1. Мард эканлик.

Сенинг элга садоқатингни, Мардлигингни билар эдим мен. — Уйғун.

2. Мард кишиларга хос иш, хатти-ҳаракат.

Менимча, Қодир Рустамов мардлик билан донг чиқарган жангчиларимиздан. — Уйғун, Ҳаёт қўшиғи

рвш. 1. Мардларча, мардлар сингари.

Табиий қийинчиликлар билан мардона олишган ва ўз мақсадига етган азаматларни ҳар қанча табрикласанг — оз. — Газетадан

2. Эркакча, эркакларга тегишли (оёқ кийими ҳақида).

Чин арафа кечаси бутун дўконлар тонг маҳалигача очиқ бўлар, ҳайитга нарса олишга улгура олмаганлар шу кечаси мардона, заифона ва бачкана кавуш-маҳси сотиб олар эди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

от 1. Вақтинча ёки кундалик ёлланиб ишловчи ишчи.

Далада ишнинг тиғиз вақти ўтгани учун мардикорларга бундан бир неча кун илгари жавоб берилган. — Ойбек, Танланган асарлар.

2. тар. 1914-1918 йиллардаги Биринчи жаҳон уруши даврида чор ҳукумати томонидан чекка ўлкалардан, жумладан, Туркистондан фронт ортидаги, мамлакат ичкарисидаги қора ишларга сафарбар этилган эркак киши.

1916-йили рус подшоси мардикор олган вақтда Мадамин ўз оёғи остидан ўзига қарши кўтарилган ёвни кўрди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. с.т. Мардикор иши; мардикорлик.

Сиз оқподшонинг давлати соясида юрт сўраб, умрингиз айш-ишрат билан ўтяпти. Шундай бўлгандан кейин, бир тантилик қилинг, додхоҳ, аввал сиз ўғлингизни мардикорга юборинг. — К. Яшин, Ҳамза

эл бошига янада катта муҳтожлик тушади ва Абдурасул ҳамқишлоғи Юсвали ака билан мардикорга жўнайди. — П. Турсун, Ўқитувчи