Qidiruv

1. Hammaga tegishli, umumiy.

Yalpi safarbarlik.

Baʼzan jamoa shoʻrosi ham yalpi majlislarini shu yerda oʻtkazardi. — H. Shams, Dushman

Aʼzosi boʻldi bu ham Yalpi hayotning, Ishga soldi, rostladi Singan qanotni. — Gʻayratiy

2. Hammasini qoʻshib hisoblaganda, butunicha; hamma, umumiy.

Birlashma kvartal planini yalpi mahsulot boʻyicha ancha oshirib bajardi. — Yoshlik

Yigʻim-terim yakunlari, yaqin oʻtmishda boʻlganidek, yalpi natija boʻyicha emas, balki olingan tolaning sifati boʻyicha baholanadi. — Gazetadan

3. ayn. Yalpisiga.

Xalqni yalpi koʻtarish kerak. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Sarbozlar yalpi oʻq uzib kelmoqdalar. — Sharq yulduzi

ot 1. Ayollarning sochga taqiladigan yoki koʻkrakka tushirib yuriladigan, kumush yoki oltindan yasalgan ziynat buyumi.

Shol roʻmol oʻragan kad-xudo onalarning yelkasida kumush choʻlpi jiringlaydi. — S. Siyoyev, Avaz

Sora kampirning sochi uchidagi choʻlpilari shiqirlab, yuqoriga koʻtarildi. — Yoshlik

keksa kishi bir juft kumush choʻlpi bilan tillaqosh oʻtkazib, evaziga yarim xaltagina un oldi. — S. Anorboyev, Sayli.

2. shv. Chovlisimon savatcha.

Laqqa baliqlar shu qadar koʻpki, choʻlpi suvga tiqilsa bas, toʻlib chiqaveradi. — E. Samandar, Tanfi qudugʻi

sft. 1. shv. Pok-nopokning farqiga bormaydigan; iflos, isqirt; befarq.

Palpis odam.

2. Ishni eplayolmaydigan; uquvsiz, noshud.

ot Tibbiyot, attorlik va oziq-ovqat sanoatida ishlatiladigan, serbarg xushboʻy koʻp yillik oʻtsimon oʻsimlik.

Yovvoyi yalpiz.

Risolat otin bogʻdan bir etak koʻkat: kashnich, jambil, rayhon, yalpiz, otquloq yulib chiqib, koʻk shoʻrvaga urindi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

ot 1. tib. Koʻz jildi hamisha qizarib, yoshlanib turadigan yuqumli kasallik; traxoma.

Koʻzi shilpiq, yelkasi chiqiq boʻlsa ham, koʻngli toza, topilmaydigan odam. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Birov bukri, birov shol, birov shilpiq — K. Yashin, Hamza

2. Shu kasallik tufayli koʻzdan toʻxtov-siz oqadigan yiringli yosh.

Maston xola yengi bilan koʻzlarining shilpigʻini artib boʻlgach, egachi-singilga bir-ikki qarab oldi. — Uygʻun, Tursunoy

Uning [Mirhosilning] koʻzlarini shilpiq bosgan, choʻmichnusxa katta burni odatdagidan ham qizarib ketgan edi. — H. Gʻulom, Senga intilaman

3. s. t. Shunday kasallikka yoʻliqqan kishi va uning ismiga qoʻshib aytiluvchi soʻz.

Shilpiq chiyillab gapiradi. — Oybek, Bolalik

Moʻmin shilpiq Qoʻrgʻonchadagi bir bevaning qiziga uylanayotibdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Alpinizm bilan shugʻullanuvchi kishi.

Alpinist degancha bor ekan. Yurishning koʻp haddini olgan ekan. — M. Mansurov, Yombi