Поиск

ot 1. Narsalarning kuzatuvchiga qaragan qismi; pesh, yuz.

Binoning oldiga shiorlar osilgan. Koʻylakning oldi uzunroq boʻlibdi.

Ot old oyoqlarini irgʻitib sapchidi-da, shamoldek uchib ketdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Narsalarning ilgari tomonidagi yoki qismidagi joy, oʻrin.

Uyning oldini supurib, joy qilmoq.

Mastonga aravaning oldidan joy berishdi. — A. Qahhor, Maston

3. (3-shaxs birlik shaklda) Biror ish-harakat, voqea-hodisa va shu kabilardan oldin boʻladigan, roʻy beradigan, oʻtkaziladigan.

Bayram oldi musobaqasi. Saylov oldi kampaniyasi.

4. 3-shaxs egalik va joʻnalish, oʻrin-payt, chiqish kelishiklari affikslari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (oldida, oldidan).

ot 1. Biror narsa ustidan kiydiriladigan, qoplab qoʻyiladigan gʻilof.

Yostiq jildi. Toʻshak jildi.

[

Gulnora Sobirova] Qoʻlidagi koʻrpa jildini mashinadan chiqarib, oʻzi nafis qilib solgan gullarni zavqlanib koʻzdan kechirdi. — Gazetadan

2. Ilgarigi vaqtlarda maktab bolalari portfel oʻrnida ishlatgan xalta.

Esingiz-da bormi, boʻynimizga jild osib, Urfon maktabiga qatnagan kunlarimiz? — A. Qahhor, Sarob

Dehqonboy aka hali-hali koʻz oldidan ketkaza olmaydi: Yelkasida jild. Bir burda non, meva-cheva solingan — Gazetadan

Koʻk jildimda alifbe va bir burda non, Birinchi bor qadam qoʻydim maktab tomon. — E. Vohidov, Nido

3. Somsaning jiddiy Somsaning qiymani oʻrab turgan, koʻpincha qat-qat xamir qismi.

Mantisining qiymasiga ichak-chovoq ishlatar, somsasining jildiga jir, demakki yogʻ ishlatar. — Mushtum

Undan keyin oshpaz yigit mudirlikka keldi. Ammo parmuda somsaga usta edi. Men jild ochib berib turardim, u tugib tashlayverardi. — S. Ahmad, Hikoyalar

rvsh. 1. Biror narsaning boshqalardan ilgarida turgan, oldingi vaziyatni ishgʻol etgan qismi, kishilarning eng oldingisi, sarasi, koʻzga koʻringani.

Endi Zaynab boʻyi yetib qoldi. Yurtimizning mana eng oldi. — H. Olimjon

2. Biror ish yoki holatning boshlanish arafasi, yaqin yetgan payti.

Uyqu oldi. Qish chiqar oldi. Yoz oldi.

Hoy, keling! Oldi yoz, derazasi qurilsa bas-da, pechkasiz ham uy hammom boʻlib ketadi. — N. Safarov, Oliyaxon Sultonova

ot zool. Uncha katta boʻlmagan, ovlanadigan dengiz baligʻi.

Astraxan seldi. Okean seldi.

ot Ruhni koʻtaruvchi, kuch-gʻayrat, mardlik, dadillik baxsh etuvchi maʼnaviy yordam, himoya, iliq soʻz va shu kabilar

Dalda boʻlmoq.

Atrofdagi odamlarning daldasi umidning soʻnggi uchqunini soʻndirmaslikka yordam beradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

sft. 1. Tez harakat qiladigan; chaqqon, tez.

Ildam yigit. Qoʻli sust kosibdan oyogʻi ildam gadoy yaxshi. — Maqol

Karim chittak — kichkina, lekin harakatlari chaqqon va ildam boʻlganidan, yoshlikda shunday laqabi bor edi, hozir kimsan — Mirzakarimboy. Oybek, — Tanlangan asarlar

Roʻparadagi koʻrkam uylardan yaxshi kiyingan, ranglari toza, sergʻayrat va ildam ayollar qoʻllarida idishlari bilan qozon boshiga qatnab turibdilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Navkar minar ildam otni. — Gulnorpari

2. rvsh. Chaqqon va tez harakat bilan.

Fazliddin otni ildam chiqarib, daraxtga bogʻladi. Oybek, — Tanlangan asarlar

[Salim-boyvachcha] Ichki choʻntagidan qogʻozga oʻralgan zaharni olib, titroq qoʻllari bilan oshga sepdi va qoshiq bilan ildam aralashtirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ildam, ildam qadam tashlanglar! — J. Sharipov, Xorazm

3. und. s. Chaqqon, tez harakatga undashni bildiradi.

Qani, ildamroq, xoʻjayin kutyapti — S. Karomatov, Oltin qum