Қидирув

от 1. Кесилган ёки синган дарахтнинг илдиз томонида қолган остки қисми; тўнка.

Кунда ковламоқ.

Исматҳожи қора мовут чакмонининг бир барини қайириб, яқиндагина кесилган бир терак кундасига келиб ўтирди. — Ойдин, Ямоқчи кўчди

У аввал катта кундаларнинг теварагини кетмон билан чопишга бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Устида бирор нарсани чопиш, қир-қиш ва шу кабилар учун қилинган махсус ғўла.

Кудунгчининг кундаси. Кундага қўйиб чопмоқ. Болта тушгунча, кунда дам олади. — Мақол

Қассоблик қилмоқчи бўлган одам аввало бир қўлини кундага қўяди-ю, болта билан чопади. Агар чопилмаса, қассоблик қилади. — П. Турсун, Ўқитувчи

Унинг кўзи айвон устунига суяб қўйилган кунда ва ошпичоққа тушди. — С. Нуров, Нарвон

3. махс. Мойжувознинг ўғирсимон таянч ёғочи, ичи ўйилган ёʻғон ғўла.

Тангадек соя тушмайдиган дарахциз ташқари ҳовли ўртасида жувоз кундага ўхшаш қозиқ. — Ш. Ризо, Қор ёғди, излар босилди

[Зиғир мойи] бозорда сариқ мойдан икки баробар қиммат-а! Кундадан чиқар-чиқмас, тўйларга олиб кетишаркан. — С. Нуров, Нарвон

4. Токнинг тупи, занги.

Чорвоқча катта бўлмаса ҳам, икки туп олча икки кунда узуми, бир-икки туп қизил гул бор экан. — А. Қаҳҳор, Ўтмишдан эртаклар

Хомток вақтида кундадан ўсиб чиққан новдалардан 2—3 та энг яхшисини қолдириб, бошқаларини токқайчи билан тагидан олиб ташлаш керак. — Газетадан

5. тар. Бандиларнинг оёғига уриладиган (солинадиган) махсус ёғоч асбоб, тахта кишан.

Хатирчилик бандининг бизни озод қиладилар деган сўзига ҳалигача ишонмай турган бандилар ҳам, кишан ва кундаларининг очила бошлаганини кўриб қувонмоқда эдилар. — С. Айний, Қуллар

Борса, энаси оёғида кунда, бўйнида, ўлиб ётибди. — Муродхон.

от 1. Қуёш, офтоб.

Кун тепадан тиғ ураётганда, машина ободгина бир қишлоққа кириб келди. — С. Аҳмад, Уфқ

Мана, кун ҳам терак бўйи кўтарилиб қолди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

Нуктадон Мутриб дарҳол ҳовлисининг кичиклигидан кун тушмаслигига ишора қилиб, пайров билан жавоб берди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Сутканинг қуёш чиққандан қуёш ботгунгача бўлган қисми.

Ҳасанали кунларини томоқсиз, тунларини уйқусиз кечира бошлади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бўлмаса, мен қайтай, кун ҳам кеч бўляпти. — С. Кароматов, Олтин қум

3. Бир кеча-кундузга — 24 соатга тенг вақт; сутка.

Бир йил — 365 кун.

Уч-тўрт кунгача Аваз мозористондан чиқмади. — С. Сиёев, Аваз

Ўшандан уч-тўрт кун ўтгач, янги гап чиқиб қолди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

Бу чироқ сингилчамнинг қўлидаги рухсатнома десам ҳам бўлади — роппа-роса йигирма кунга берилган. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

4. Ой ёки ҳафтанинг маълум бир календар санаси; маълум бир ҳодисага бағишланган кун, сана.

Шанба куни сиз келинг, якшанба куни мен борай. Қайси кунларда уйда бўласиз? — Чоршанба, жума кунлари. Қурувчилар куни.

Қадимий ва ҳамиша навқирон Самарқанд шаҳрида қишлоқ меҳнаткашлари учун анъанавий театр кунлари бошланди. — Газетадан

5. кўплик шаклида Кунлар билан белгиланувчи вақт, пайт, кез, давр.

Болалик кунларимда, Уйқусиз тунларимда Кўп эртак эшитгандим. — Ҳ. Олимжон

Эркин кунлар келур, истиқболимиз ёрқин, толеимиз баланд бўлур, албатта. — Ойбек, Нур қидириб

6. Об-ҳаво, об-ҳаво шароити.

Майнинг ўрталари бўлса-да, кун иссиқ эди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Ноябрь ўрталаб, кунлар совиган эди. — С. Аҳмад, Юлдуз

Жавзо кирди. Кунлар исиб, арпа пишди. — К. Яшин, Ҳамза

7. Айрим сўзлар билан қўлланиб, аҳвол, шароит маъносини билдиради.

Бошингизга оғир кун тушди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Турсунойнинг кунига учраб, ёш жонингизга жабр қилманг, дейман. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

Шомурод додхоҳнинг кунини менинг бошимга солардинг, одамхўр қотил! — К. Яшин, Ҳамза

от Дарахтнинг остки қисмидан — тўнкадан ўсиб чиққан қисми.

Кундак тут. Кундак қайрағоч.

Ҳовузнинг лабида бир-икки кундак тол ҳам бор эди. — Ғ. Ғулом, Шум бола

от 1. эск. Зар иплар билан тўқилган қимматбаҳо мато.

Ҳамзахондан келган элчиларни, албатта, ноумид қайтармайди. Кундал ёпади. — К. Яшин, Ҳамза

2. Шундай матодан тикилган нарса, кийим.

Кундал тўн.

Канизлар эшон кешр деб, кундал, кимхоб кўрпаларни солиб эшотнинг кифти тутилган еридан зиёрат қилдилар. — Зулфизар билан Авазхон

Иккита яхши кундал бериб юборсин, ҳокимтўра билан приставга кийдирамиз. — Ҳамза, Бой ила хизматчи

от 1. Ҳар кунги, ҳар бир кунга хос.

Газеталардан кундалик ахборотни зўр ташвиш билан кузатиб турган кишиларга ҳали ўзи ҳам тушуна олмаган бу ердаги осойишталик тўғрисида нима деб ёзади? — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

2. Кунда бўлиб турадиган; одатдаги.

Лекин ўйлаб қараса, раёнга деб ёʻлга чиққанида, кўзига жуда катта кўринган бу ташвиш ҳозир кундалик икир-чикирлар қаторига кириб қолибди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Ҳодисалар, кузатишлар ва шу кабилар ёзиб бориладиган журнал, дафтар. Экспедиция кундалиги.

Ёʻлдош, кундаликка ёзиб қўйинг. Битта ош ҳам қарз қилиб қўйдик. Шуҳрат, — Шинелли йиллар

Дадангизнинг китобларини, кундаликларини, мактубларини, хуллас, ёзилган қоғоз борки, беркитиб ташланг. — Т. Малик, Иблис девори

4. Ўқувчиларнинг уйга берилган вазифаси ва олган баҳолари ёзиб қўйиладиган дафтари.

Уларнинг [ўқувчиларнинг] баҳоси ёʻқлама ва кундаликка қўйилади. Й. Абдуллаев, Дарс юзасидан баҳони қандай қўйиш керак?