Қидирув

1. Бундан бир оз илгари; боя.

— Канон келдинг? — Ҳали келдим. Ҳали шу ерда эди. Ҳали келиб кетган эди.

— Уйларингда ким бор? — Ҳали кирганимда, дадам билан Ёʻлчи акам бор эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Мен ҳали уни қўшнингиз уйидан чиққан ҳолда кўрган эдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Кўп вақт ўтмасдан, яқин орада; ҳализамон.

Ҳали келса кўрарсиз, Кула-кула ўларсиз (маймун). — Топишмоқлар

Ҳали ўғилларим ҳам молдан келиб қолишади. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. Иш-ҳаракат, ҳолатнинг амалга ошмаган, белгининг, белги-ҳолатнинг тўлиқ даражага етмаган вақтини билдиради; ҳозирча.

Тонг отишига ҳали вақт эрта. Ҳали хомсан — пишарсан, Бу дамингдан тушарсан. — Мақол

Қуёш ботган, лекин кун ҳали ёруғ, ҳар ёққа оқшом сукунати чўзилган. — Ойбек, Танланган асарлар

Алишер ўйин-қароқлиги тутди-ю, ҳали қуриб улгурмаган нам этикчасини кия солиб, ҳовлига тушди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

— Тўпқайрағочга яқин қолдими? — Ҳали бор. — Ойбек, Танланган асарлар

4. юкл. Таъкид, кучайтирув билдиради.

Вой шармандалар, ҳали қочириб юбордик денглар-а. — Н. Фозилов, Дийдор

Сен писмиқни, ҳали шошмай тур — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

— Ҳали шунақами! — деди ва эшикни зарда билан ёпиб чиқиб кетди. — Муштум

Ошни дамлаб, ҳали ўтирибман, ҳали ўтирибман — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

5. Такрор ҳолда қўлланиб, айирувчи боғловчи вазифасида келиб, “гоҳ гоҳ“, дам дам маъноларини билдиради.

— Фарғонага боргунимизча ҳали Шукрулло, ҳали Мирмуҳсиннинг танишлари топилаверса, бу яқинда манзилга етолмаймиз, — деб Саид Аҳмад ҳазиллашди. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

от 1. Кишига қаттиқ ботмайдиган, мулойим, ёқимли (товуш, муомала ва шундай муомалали киши ҳақида).

Ҳалим муомала.

Сув тепасида одамлар ўт бўлиб ёнади, бошқа вақтларда энг сокин, энг ҳалим одамлар, сув бошида жанжал чиқса, сўз ва далил ўрнига мушт билан, кетмон кўтариш билан иш кўришга тиришадилар. — Ойбек, Танланган асарлар

Бир-икки дақиқа сукутдан сўнг Саидаҳмадхон сунъий табассум, ҳалим овоз билан сўз бошлади. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Ҳар гапидан, ҳаракатидан ғурур акс этади. Муомалада ҳалим. А. — Қаҳҳор, Сароб

Умар қишлоққа кўчиб келган кезлари юмшоқ супургидай ҳалим йигит эди. — Муштум

2. Ҳалим (эркаклар исми).

сфт. 1. 1 Бундан сал илгари тилга олинган, бўлган шахс, нарса ўрнида қўлланади, унга ишора қилади; бояги, ўша.

Ҳалиги машина кимники? Ҳалиги келган ким эди?

Атрофимга алангласам, ҳалиги шерикларим ҳам кетиб бўлишибди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Ёʻлчи ўз манзилига қайтиб, пичан тўшакка чўзиларкан, ҳалиги ердан яна ноғора тарақлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Ҳалиги юрак ўйноғиси тағин ҳам кучайди А. — Қодирий, Ўтган кунлар

2. Айтилмоқчи бўлган шахс, нарса ҳақидаги сўз, гап ёдга келмай турган пайтда худди шу ҳолатни қайд этиш учун қўлланади.

Даладан қайтаёцам, ҳалиги, отини эсдан чиқардим, анави Тоштемирнинг тоғаси дуч келди. — Ёшлик

Ҳалиги, оти қурсин, Маликбойнинг майдонида! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Ҳалиги, айтмоқчи, чақаси нима бўлади, — деди ошхона мудири — Муштум

Сал кейинроқ;

1. Меъёрдаги, мўлжалдаги вақт келмай, ундан аввалроқ; ҳозирданоқ.

Сен ҳалитдан қўрқиб, юрагинг ёрилиб, ҳар нима деявердинг, нима бало бўлди — Равшан

Ҳалитдан қўлига бигиз-сўзан берсанг, эзилиб қолади, деб ўйларди у. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ

Ҳалитдан кўз ёши тўксанг, ҳамшаҳарингни кўрганда, дод солиб йиғлар экансан-да?0. Ёқубов, — Излайман

2. Бундан бир оз илгаридан; боядан.

Ҳалитдан бери буларнинг гапларига қулоқ солиб, жимгина ўтирган Норбой гапга аралашди. — М. Хайруллаев, Тилла маржон

Яқин вақт ичида, яқин орада; тезда (инкор мазмунли гапларда қўлланади).

Маҳкам ака ҳам ҳали-бери турадиган ҳолатда эмас эди. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

Ҳавонинг авзойига қараганда, ҳали-бери тинадиганга ўхшамасди. — Ў. Ҳошимов, Нур борки, соя бор

Тўғриси, Марҳаматнинг ўзига қолса ҳам, ҳали-бери қайтгиси ёʻқ эди-я, фақат ҳавонинг ўзгаргани уни ўйлатиб қўйди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар