ot 1. bot. Yopiqurugʻli oʻsimliklarning urchish uchun xizmat qiladigan, gulband, kosachabarglar, tojbarglar, changchilar va urugʻchidan iborat qismi.
Olma guli. Nok guli.
Nurining hovlisidagi giloslar gullagan. Ularning oppoq, koʻrkam gullari quyosh nurida juda nafis tovlanar. Oybek, — Tanlangan asarlar
2. Atirgul va umuman ziynat uchun ekiladigan yoki tabiiy, oʻzi oʻsadigan gulli oʻsimliklar; chechaklar.
Pushti gul. Oq gul. Qoʻqon gul. Tikansiz gul boʻlmas, mashaqqatsiz — hunar. — Maqol
Dala yoʻlining ikki tomonidagi bogʻlar tutash gullar bilan qoplangan. — Oybek, Tanlangan asarlar
Supalarning oralariga, atrofiga anvoi gullar ekilgan. — A. Qahhor, Asror bobo
3. Biror narsaga tabiatdagi gullar shaklida chizib, tikib, bosib yoki oʻyib tushirilgan bezak, naqsh; ornament.
Tez kunda albomning varaqlari fotosuratlarga va boʻyoq qalamda chizilgan gullarga bezandi. — H. Nazir, Choʻl havosi
Mehrini esa doʻppisining gulidan tanidi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
4. koʻchma poet. Goʻzal.
Tulni gulga qoʻsh. — Maqol
Ikkovi ham uzilmagan gul. — Oybek, Tanlangan asarlar
Bermagil yovuzlarga bir daqiqa xushnudlik, Gul Vatanning mard oʻgʻli, koʻkragingni qalqon qil. — Gʻayratiy
5. koʻchma (1-sh. egalik qoʻshimchasi bilan murojaat shakli) Yor, sevikli ayol.
Gulim, senga aytar soʻzim bor.
Maktubimga javob yozmading, dildor, gulim ham bahorim sensan, — Gulbahor. M. Alaviya.
6. koʻchma (3-sh. egalik qoʻshimchasi bilan) Eng yaxshisi, sarasi; fayz kirituvchisi, qizituvchisi.
Yigit (lar)ning guli. Ziyolilarning guli.
Shoh qiz, shakar qiz, qizlarning guli, Qoshlaringni koʻrsatgil, men uning quli. — S. Ayniy, Doxunda
Yigitali kelin-kuyovning maqsadi, borar manzilini bilsa ham, ularning salomlariga alik olgach, koʻngil uchun soʻradi: — Ha, yigitning guli, yoʻlingiz boʻlsin? — T. Malik, Ajab dunyo
Fasli bahor. Qoʻshnim Gʻafur Gʻulomning ellik yilligi. Oʻshanda Bulbul Mamedov toʻyxonaning guli boʻlgan edi. — H. Nazir, Maftuningman, Ozarbayjon.
7. etn. Bahorda, gullar ochilganda, marhum xotirasiga bagʻishlab uning yiliga qadar oʻtkaziladigan marosim.
Cholning yostigʻi tagidan topilgan pul uni koʻmib kelishgagina yetdi. Hali bu yoqda uchi, yettisi, yigirmasi, fotihaxonligi, shakligi, iftorligi, ikki hayiti, guli, qovoq oshi, qovun-uzumi, yil oshisi, oq solar va hokazolar bor. — M. Osim, Tilsiz guvoh
- Qizil gul
- Tuvak gul Tuvakda oʻstiriladigan xonaki gul.
- Gul tashlamoq 1. Gul-naqsh bilan qoplanmoq (qishda muz naqshi bilan qoplangan oyna haqida); Non gul tashlabdi.
- Gul qilmoq Yashnatmoq, obod qilmoq; qizitmoq. Xarob boʻlgan roʻzgʻorni Ishlab-ishlab gul qilgan. — OysuluvOʻlan aytib, toʻylarni gul qilasiz, Bu xizrni oʻzingizga pir qilasiz. — Oq olma, qizil olma.
- Oʻn gulidan bittasi ham ochilmagan Yosh, navqiron odam haqida. Ana shu xayollar Begimxonni bezovta qilardi: — Un gulimdan bir gulim ochilmay turib, tul boʻlib qoldimmi?! — deb oʻksindi u. — I. Rahim, Chin muhabbat.
- Qoʻli gul Har ishga mohir, oʻz ishining ustasi. Zokir ota, shubhasiz, juda tajribali paxtakor, qoʻli gul odam. — A. Qahhor, Xotinlar