Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Фотиҳ» бўйича 37 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

5 та
фотиҳ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Бирор шаҳар, давлат, мамлакатни уришиб қўлга киритган, забт этган; ғолиб; жаҳонгир

...ўжар Сирдарё қарийб бутун жаҳонни забт этган, тарихларда жаҳон фотиҳи деб ном олган Искандарга ҳам бўйсунмади. — Газетадан

Ёʻлларда ётарди кўп бегуноҳлар, Фотиҳлар излари, бесон қабрлар. — М. Шайхзода.

2. Фотиҳ (эркаклар исми).

Тўлиқ мақола →
фотиҳа
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. 1 Қуръоннинг биринчи, бошланғич сураси, бошланиши.

2. Кимсага эзгулик тилаб айтиладиган дуо, олқиш.

Чоллар Қудратга тани-жони соғлик, ишига барака тилаб, фотиҳага қўл кўтардилар. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Раҳим домла фотиҳага қўл очиб, ёшларни дуо қилди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

3. Бирор иш-ҳаракатни бажаришга киришаётган кишига омад, бахт тилаган холда бериладиган рухсат, ижозат.

Фотиҳа бермоқ. Фотиҳа олмоқ.

Мен рози, куёв қиламиз, фотиҳа беринг. — У. Исмоилов, Сайланма

Ориф сардор халқдан фотиҳа олиб, отини югуртириб, тўдага кетди. — А. Қодирий, Кичик асарлар

4. Қиз билан йигит турмуш қуришга рози бўлгандан кейин, буни қариндош-уруғ, маҳалла аҳлига маълум қилиш мақсадида никоҳсан олдин ўтказиладиган маросим; унаштириш.

Фотиҳа гўё ярим никоҳ, у икки томоннинг келажак ҳаётига тақдир муҳрини босади. — Ойбек, Танланган асарлар

Мусулмон бўлсаларинг, қизимга тегманглар! Бировнинг омонати! Бировга фотиҳа бўлган. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

5. Ўлик чиққан хонадонда ўлимнинг дастлабки уч куни ҳамда ҳайит кунлари марҳумнинг хотираси учун ўтказиладиган маросим; таъзия.

Фотиҳага кириб чиқмоқ.

Ўлигим кафансиз қолмаса, дуойи фотиҳага келганларнинг олдига битта-иккита қаттиқ-қуттиқ нон қўйсангиз бўлгани. — А. Қаҳҳор, Сароб

Шу пайт уч киши фотиҳага кирди. — С. Сиёев, Аваз

6. Табриклаш, муборакбод қилиш, яхши тилаклар билдириш.

[Махдум:] Сен қизларингни озод қўй, Нигор, дастурхон тайёрлаб, чой қайнат! Фотиҳага одамлар келса керак. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

  • Фотиҳа ўқимоқ 1. Қуръоннинг қисқа сураларидан бирини ўқиб, марҳумнинг руҳига худодан меҳр-у шафқат, эзгулик тиламоқ. Мирзакаримбой қўллари билан соқолини енгилгина сийпаб, марҳумга фотиҳа ўқиган бўлди. — Ойбек, Танланган асарларКампир тепасини бурган босган қабр олдида тўхтаб, ҳассасига суяниб, ерга ўтирди-да, нималарнидир пичирлаб, фотиҳа ўқиди. — И. Раҳим, ИхлосОшдан сўнг уста Олим шундай фотиҳа ўқиди: — Душманларингизнинг ёʻқ бўлганлари чин бўлсин, севганингиз билан энди масъуд яшанг! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Фотиҳа қилмоқ Қаландар пойгакка чордана қурди. Ичида ниманидир пичирлади, фотиҳа қилди. — С. Сиёев, Ёруғлик
  • Юзига фотиҳа тортмоқ Фотиҳа ўқиб бўлингач, икки қўлнинг кафти билан юзни юқоридан пастга томон енгилгина силамоқ. Насиба креслога ўтириб, юзига фотиҳа тортди. — А. Қаҳҳор, АсарларБотир ҳам бобосига қўшилиб, юзига фотиҳа тортди. — А. Дилмуродов, Осмоннинг бир парчаси
  • Оқ фотиҳа Бирор ишни бажаришга киришиш учун рози бўлиб, мамнунлик билан бериладиган рухсат, ижозат. Ота, сиздан оқ фотиҳа тилайман, Ширвон элда Зулхуморга бораман. — Равшан[ Тангриқул ҳожи:] Менга оқ фотиҳа беринг, сафар отини эгарлаб, ёʻлга чиқай — М. Осим, Ибн Сино қиссаси
  • Фотиҳа сўрамоқ Бошқалардан олдинроқ туриб кетиш учун йиғилиш аҳлидан ёки ёши каттароқ кишидан рухсат сўрамоқ. Абдураҳмон сардор қайтмоқчи бўлиб, халифадан фотиҳа сўради. — С. Айний, Қуллар
  • Фотиҳа тўйи Қиз билан йигитнинг унаштирилганлиги муносабати билан ўтказиладиган кичик тўй; унаштириш тўйи. Келинг катта тўйдан илгари фотиҳа тўйини ўтказиб олайлик. Ҳамза, Ким ўғри?Ичкарида бир оқсоч кампир, ташқарида бир карқулоқ отбоқар қолган, бошқа ҳеч ким ёʻқ, ҳамма фотиҳа тўйига кетган. — К. Яшин, Ҳамза
Тўлиқ мақола →
фотиҳали

сфт. Ўлик чиққан, фотиҳа ўқилиши лозим бўлган; таъзияли.

— Ҳайит кунлари қишлоққа бир бориб келсанг бўлармиди, — деди ниҳоят Мавжуда хола, — фотиҳали хонадонлар кўпайиб қолган. — Т. Маҳмуд, Оқар дарё оқмасмиди жимгина

Тўлиқ мақола →
фотиҳахонлик

от 1. Белгили кунларда ўлик чиққан уйга кириб, фотиҳа ўқиш, таъзия изҳор қилиш жараёни, маросими.

2. Бирор воқеа-ҳодиса муносабати билан кимсани табриклаш, муборакбод қилиш.

[Абдураҳмон] Уйига бориб тушди. Бир неча кунгача фотиҳахонлик, ҳордиқ чиқариш маросимлари давом этди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Тўлиқ мақола →

Таърифлар ичида

4 та
шоша-пиша

шоша-пиша рвш. Шошилинч равишда, шошган ҳолда. Шоша-пиша кийинмоқ. Турсуной шоша-пиша кеч қолганлик сирини тушунтира бошлади. Н. Фотиҳ, Турсуной Раҳим

соқит этмоқ

соқит эт Соқит қилмоқ (ёки этмоқ) Олиб ташламоқ, холи қилмоқ. Албатта, унинг [Бобурнинг] фотиҳ, шоҳ ва давлат арбоби сифатида жуда мураккаб ҳаёт кечирганлигини ҳам э

соқит қилмоқ

соқит қил Соқит қилмоқ (ёки этмоқ) Олиб ташламоқ, холи қилмоқ. Албатта, унинг [Бобурнинг] фотиҳ, шоҳ ва давлат арбоби сифатида жуда мураккаб ҳаёт кечирганлигини ҳам

тасарруф

тасарруф кт. Фойдаланиш, эгалик ҳуқуқи, ихтиёри; эгалик, хўжайинлик. Хусусий тасарруф. Бу ер-сувлар қадимдан бойнинг тасарруфида эди. Отаси эса, Бобомирзани ўзининг

Эртаклар

21 та
Бектемир ботир
Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Доро ва Искандарбек
Халқ оғзаки ижоди

Доро подшо туҳмат туфайли ҳомиладор хотинини ҳайдаб юборади. Аёл ўғил туғиб, уни Искандарбек деб атайди ва тақдирга ташлаб кетади. Искандарбек турли қийи

Ғуломбачча
Халқ оғзаки ижоди

Камбағал кампирнинг ўғли Ғуломбачча подшоҳ қизига қул қилиб сотилади ва у билан бирга ўқиб, бир-бирига меҳр қўяди. Подшоҳ қизи Ғуломбачча ва бошқ

Ҳотам
Халқ оғзаки ижоди

Ҳотам исмли йигитнинг саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилинади. У ўзининг жасорати ва топқирлиги билан кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади.

Икки табиб
Халқ оғзаки ижоди

Камбағал оиладан чиққан Одил меҳнацеварлиги ва ақл-заковати билан табиблик илмини эгаллайди. Унинг рақиби Жобир эса ҳасадга берилиб, Одилга ёмонлик қилишга

Мислабу
Халқ оғзаки ижоди

Золим подшоҳнинг фарзандсизлиги ва тўтиқушнинг саргузаштлари орқали бошланган бу эртак, гўзал Мислабуни излаб топиш ёʻлидаги қийинчиликлар ва подшоҳни

Ҳаммасини кўриш · 21 →

Шева материаллари

7 та
лазйм
Хоразм вилояти · фотиҳа
нонсиндирар
Навоий вилояти · фотиҳа тўйи

қиз бола турмушга чиқишга розилик бергач, тўйдан олдин ўтказиладиган нон синдирар маросими

пäтйä
Хоразм вилояти · фотиҳа
ромол берди
Навоий вилояти · фотиҳа тўйи

нон синдирар маросими

Ҳаммасини кўриш · 7 →