Қидирув

сфт. 1. тиб . Асаб системасининг ишдан чиқиши натижасида тана аъзоларидан бирортасининг тамоман ҳаракациз бўлиб қолишидан иборат касаллик; шол.

Оёқ фалажи. Фалаж бўлиб қолмоқ.

Шу дармондори етишмаслиги натижасида киши фалаж касалига ёʻлиқиши мумкин. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

[Анорбиби] Юрак фалажига ёʻлиққани маълум бўлиб, шу кун кечаси, ҳатто уч гўдаги тўғрисида бир оғиз васият қилолмай вафот этди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. кўчма Ишдан чиқиш, ҳаракациз бўлиб қолиш.

Асрлар ўтишига қарамай, бу ерда ҳаёт ҳали ҳам фалаж эди. — Ойбек, Навоий

от 1. Ердан юқорига қараганда гумбаз, қубба шаклида бўлиб кўринадиган фазо бўшлиғи, осмон гумбази; осмон, кўк.

Яна чақмоқ чақди, яна фалак гумбурлади. — Ҳ. Ғулом, Замин юлдузлари

Чингизхон от солиб келиб, Минори Калон тагида фалакка бўй чўзган бу обидага маҳлиё бўлиб қолибди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. кўчма Тақдир, қисмат, кўргилик.

Мен ўзим бу фалакнинг дастидан нажот излайман, бегим. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Эй фалак, чархинг бузилсин, Кимларга хор этдинг мени. — Э. Усмонов, Ёлқин

1. гум. олм. Нарса, шахс ёки воқеа-ҳодиса, улар ҳақидаги бирор хусусият, белгини аниқ билдирувчи сўзлар ўрнида ишлатилади.

Фалон киши. Фалон нарса. Фалон жой. Фалон сўм. Фалон вақт.

Фалон вақтда келаман деса, тамом, келмасдан қўймасди. — Ў. Умарбеков, Чарос

Фалон ҳовлида бўйи етган қиз бор, деган гапни эшитиб, кўзимиз ўйнар, лекин юзини кўрмасдик. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Бирор хусусият ёки ҳодисанинг, жараённинг миқдоран жуда ортиқлигини, юқори даражада эканлигини билдиради.

Энг ёмони — шаҳарда қовун етишмаётган экан, бир тилими фалон пул эмиш. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

— Синиқчига оборишни ўзим ҳам биламан. У фалон пул сўрайди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Бозорда муштумдай жўжа фалон пул. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

3. Одоб-ахлоққа зид, айтиш уят ҳисобланган сўзлар ўрнида қўлланади.

Она билан қизни бир одамнинг фалон қилиши шариат юзасидан тузук эмас. — С. Айний, Қуллар

Кампир, агар шунга тегмасанг — фалон, деб оғзига сўз олди, мени уйидан ҳайдаб чиқарди. — Муштум

от тар. Юнонларда пиёда аскарларнинг жипс сафга тизилган кўп қаторли жанговар тартиби;2. фаланга, жамоа (Ш. Фуръенинг утопик таълимотида);3. иқт. тар. Испаниядаги фашистик партия (фашистлар партияси); 4. шахм. саф, қатор;

пиёдалар сафи.

от 1. Одамлар ихтиёридан ташқари, кутилмаганда юз берадиган кўнгилсиз воқеа, ҳодиса; бахцизлик; офат.

Фаросациз — фалокатга ёʻлиқар. — Мақол

Кумушбиби учун бу ҳол кутилмаган бир бахцизлик, кутилмаган бир фалокат эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тоҳир ёмон бир фалокатни олдиндан сезгандай, юраги увушди. — П. Қодиров, Бобур

2. сўк. Ярамас; бадбахт.

[Бой:] Ғофирни кўрдингми? [Холмат:] Боя шу ўртада ўралашиб юрувди, фалокат! Бир зумда ёʻқолиб қолибди. — Ҳамза, Бой ила хизматчи

Немис фалокат лотинчани ҳам, ўзбекчани ҳам билар экан. — Ойбек, Қуёш қораймас

от 1. Табиат, жамият ва тафаккур тараққиётининг умумий қонуниятлари ҳақидаги фан; олам ва унда инсоннинг тутган ўрни ҳақидаги ғоялар, дунёқарашлар тизими.

Умар Хайёмнинг қисқа, лекин сермазмун байтларига сингдирилган ҳаёт фалсафаси буюк, ҳаёт ва дунёдайин бепоён. — Газетадан

Устоз Қори-Ниёзий Шарқ ва Ғарб фалсафаси тарихи, сиёсий иқтисод, адабиёт, санъат бобида ҳар қандай мутахассис билан баҳслаша оларди. — Фан ва турмуш

2. с. т. Эшитиб ўтириш ва мулоҳаза қилишга арзимайдиган, асоссиз, мавҳум фикр, мулоҳаза; қуруқ сафсата.

Бу одам ҳаётнинг олға босуви мумкин эмаслигини исбот қилатурган ўзининг фалсафаси билан Саидийни юпатар эди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Бу анави чол — Пўлатжон домланинг гапи! Бунақа фалсафалар ўшандан чиқади! — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

3. Шахсий тажриба, фикр-ўй асосида юзага келган ишонч, эътиқод.

Жони бор одам қимирлаб туриши керак — унинг фалсафаси шу. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Бу сўзлари билан у ўзининг содда фалсафасига якун ясагандай бўлди. — С. Анорбоев, Оқсой