Қидирув

от 1. зид. Қарашлари, дили, иш фаолияти яқин бўлган, иноқлик, аҳиллик билан боғланган икки ёки ундан ортиқ кишининг ҳар бири; ўртоқ. душман.

Қадрдон дўст. Чин дўст. Қиёматли дўст. Вафодор дўст. Ўз дўстим деб сир айтма, дўстингнинг ҳам дўсти бор. — Мақол

Дўст сафарда билинади, Оға-ини — кулфатда. — Мақол

Дўст қидир, дўст топ жаҳонда, Дўст юз минг бўлса, оз. — Э. Воҳидов, Муҳаббат

2. Яқин, таниш, ошно.

Мана бу дўстим билан мен дарёдан ўтолмай қолдик. Шу яқиндаги қишлоққа нон сўраб бордик. — И. Рахим, Чин муҳаббат

Ўрта Осиё халқлари: ўзбек, тожик, туркман, қирғиз, қорақалпоқ ва қозоқлар бир-бири билан иноқ ва дўст бўлиб яшаганлар. — Газетадан

3. Мурожаат қилиш шакли.

Хўш, тақсир, нега хомушсиз? — Э, азиз дўстим, сал қийналиброқ қолдим. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби

4. Диний тасаввуфда: Аллоҳо, эй худо.

Ҳар замон яқин-йироқдан гадой товуши эшитилади: Ҳей дўст, шайдулло, баноми олло, садақа радди бало, бақавли расули худо. А. — Қаҳҳор, Бемор

от 1. ад. Назм билан ёзилган улкан ҳикоя, қисса; поема.

Навоийнинг Лайли ва Мажнун достони.

Достон устида жиддий ишлай бошладим. — Шукрулло, Сайланма

Мактаб дарсликларида унинг Кўкан батрак достонини алоҳида дарс қилиб ўқитишган эди. С. — Аҳмад, Уфқ

Бир ўлкаки, дунёда бироқ Битилмаган достондир бори. — А. Орипов, Юртим шамоли

2. ад. Халқ қаҳрамонлари ҳақида назм ва насрда айтилган эпик асар.

Ўзбек халқ достонлари. Фозил Ёʻлдошнинг Атомиш

достони.

3. кўчма Кечмиш воқеалар; саргузашт; дард-у ҳасрат.

Қўш сурнайлар узоқларнинг достонини мунгли-мунгли чалиб ўтдилар. — Ғ. Ғулом, Соялар

Э, ака қўйинг, достонимни очманг — Ҳамза

Бугун занг кемирган тиғлар шуъласи, Асрлар достони бордир уларда. — А. Шер, Қадимги куй

4. Оғиздан оғизга ўтиб юрган маълум, машҳур саргузашт ҳикоялар, гап-сўзлар, таъриф-тавсифлар.

Эл ғамини билган элда достон. — Мақол

Келиннинг сулувлиги Марғилонда маълум эканми? — Малум экан, тилларда достон экан. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тошкент тинчлик, дўстлик, ҳам-корлик шаҳри сифатида тилларда достон. — Саодат

5. кўчма Овоз, хониш; сайраш.

Чака-лакнинг аллақайси бурчагидан булбулнинг достони — нағмайи ҳазори эшитилди. А. — Қодирий, Ғирвонлик Маллавой

6. Достон (эркаклар исми).

от Дўст мақомида бўлишлик; яқинлик, ошнолик; аҳиллик; меҳрибонлик.

Дўстлик синовда чиниқар. — Мақол

Халқ дўстлиги — юрт бойлиги. — Мақол

Нафс, шахсиятпарастлик ғолиб келган жойда виждон ҳам, дўстлик ҳам тамом. — Шукрулло, Сайланма

Халқимизнинг куч-қудрати чин дўстликни қадрлаш билан белгиланади. — Газетадан

рвш. Дўст каби, дўстларча, дўстлардек, дўстлик билан.

Дўстона муомала. Дўстона салом. Дўстона суҳбат.

Шербекнинг елкасига қўлини дўстона ташлади-да, ўтир, дегандек ишора қилди. — С. Анорбоев, Оқсой

от Дўст(лар) ва ёр(лар), ҳамдамлар).

Дўст-ёрлар аҳли бўлса, чўлда олтин ундирар. — Муштум

Дўст-ёрлар йиғилиб, чағир ичиб, мусиқа ва рақслар билан тонг оттирадилар. — Ойбек, Навоий

от 1. Достон айтувчи, бахши.

Ўзбек халқ достончилари.

Ўзи жуда фаросатли, доно, достончи чол. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

2. Достон (поема)лар ҳам ёзган адиб.

Эътибор Охунова шоира, очеркист, публицист, ҳикоянавис, достончи — Х. Ёдгоров, Ҳаёт тўлқинлари