от 1. Руҳий ёки жисмоний азобга чидай олмай чиқарилган қаттиқ товуш; бақириқ, фарёд.
Дод! Войдод! Кимсаной, сен ўлгунча мен ўлсам бўлмайдими, болам! — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат
Бу юракни сиқадиган жимликдан у дод! деб юборай деди. — С. Аҳмад, Уфқ
Эрталаб жуда ёмон аҳволга тушди: уйнинг у бошидан бу бошига дод деб юмалайди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
2. Хавф-хатардан ёки қўрқувдан ёрдамга чақириб чиқарилган қаттиқ овоз; бақириқ.
Дод солмоқ.
Дод! Дод, одамлар, келинглар! Дод, бек ўзига ўт қўйди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Қиз ҳозир бошига қоп кийдирилишини билди-ю, бор овози билан дод солиб қичқира бошлади. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
— Дод! Войдод! Қароқчилар босди! — довон орқасидан икки хотин фарёд кўтариб чиқди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
Ҳозир беҳисоб туёқлар остида қолиб янчилишини сезди-ю, дод солиб қичқирди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
3. кўчма Ёмон ном, ёмонлик, ёвузлик.
Дод қолдирма, от қолдир. — Мақол
Яхшидан от қолади, Ёмондан — дод. — Мақол
4. кўчма Адолацизлик ёки азоб-уқубатдан нолиб қилинган оғзаки ёки ёзма арз, шикоят, фиғон.
[Домла Ғофирга:] Қани, додингни айт, нима додинг бор? Ҳамза, — Бой ила хизматчи
Азиза додини кимга айтишини билмай, қон-қон йиғлади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Дастидан дод (демоқ) Кимсанинг ёки бирор нарсанинг салбий ҳаракатидан, бирор нохуш воқеадан норозилик сифатида нола, фарёд қилмоқ. Жиззахда молларидан айрилиб, ўғрилар дастидан дод деб юрганлар анчагина. — МуштумДод бу рашкчи эрнинг дастидан. — С. Аҳмад, ЮлдузДод! Золим келиннинг дастидан дод! — А. Қаҳҳор, Асарлар
- Додига етмоқ, додига қулоқ солмоқ ёки додини эшитмоқ, тингламоқ Шикоятини, арзини тингламоқ; адолат қилмоқ. Подшоҳга арзга борсангиз, додингизга етмасмикин, мулла тоға? — П. Қодиров, Юлдузли тунларДодини тинглайдиган мураббий тополмасди. — К. Яшин, Ҳамза.
- Додингни худога айт! Аҳволингни, арзингни, шикоятингни ҳеч ким тингламайди, дод дейишнинг фойдаси ёʻқ. — Аканг айлансин, Сидиқжон, энди додингни худога айт! На ўзингга қилдинг, на манга. — Н. Сафаров, Танланган асарлар
- Додини бермоқ 1. Таъзирини, адабини бериб қўймоқ, қилмишига яраша чора кўрмоқ; жазоламоқ; қийнамоқ. Унақа муттаҳамнинг додини бериб қўйиш керак. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушсаСиз йигитларнинг додини берадиган қизсиз сизга ўнлаб йигит мафтун бўлиши мумкин. — П. Қодиров, Қалбдаги қуёш;Буни минсанг, ака, ёʻлли бўласан, Қалмоқларнинг жуда додин берасан. — АлпомишКўп девларнинг додин берган Гўрўғли, Авазхонга раҳбар бўлган Гўрўғли. Маликайи айёр.