Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ДАРА» бўйича 349 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

136 та
дара
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от Икки тоғ оралиғидаги узун, нисбатан тор, чуқур жой; жарлик.

От чопса, гумбурлар тоғнинг дараси. Ботирни ингратар найза яраси. — Алпомиш

Хотинларнинг кулгисидан Оғажон дараси жаранглаб кетди. — Н. Сафаров, Танланган асарлар

Машина ўйдим-чуқур ёʻлаклардан ўтиб, энсиз дарага кириб борди. — Э. Усмонов, Ёлқин

Тўлиқ мақола →
дарак
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Бирор ердан, бирор кимса, нарса ҳақида олинган хабар, маълумот.

Дарак қашшоқ. Дарак келмоқ.

Исмоилдан ҳамон дарак ёʻқ эди. — Ёшлик

Қоронғи тушди ҳамки, Отахўжа акадан дарак бўлмади, Зумрад опа хавотир ола бошлади. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

Ғунча очган сўлим навбаҳор Кутганимдан келтирди дарак. — Миртемир, Асарлар

2. Бирор нарса ёки хусусиятдан далолат берувчи нишона, белги.

Ёшлик —ҳаёт, келажак. Ёшлик — қудратдан дарак. — Ё. Мирзо

Оқ булутлар ферузаланган самода енгил сузади. Кузнинг дараги, деймиз буни. — Газетадан

  • Дарак бермоқ Билдирмоқ, огоҳ қилмоқ. Тўғри, айрим далалар борки, кўнгилни ғаш қилади, хавф-хатардан дарак беради. Ойбек, О. — в. шабадалар.
  • Дарак солмоқ Хабарини билиш, маълумот олиш учун ҳар тарафга хабар тарқатмоқ; суриштирмоқ.
  • Дарак (ёки дарагини) топмоқ Бирор нарса, ҳодиса тўғрисида хабар, маълумот эшитмоқ. Отам шу куни хурсанд эди. Марғилонлик ҳожилардан дарак топибди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.Отамнинг дарагин топмай, Соқибулбул ғамга тўлди. — Маликайи айёр
  • Дарак гап Хабар, дарак мазмунини билдирадиган гап дарак гап деб аталади. — Ўзбек тили дарслиги
Тўлиқ мақола →
даража
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Иш-ҳаракат, хусусият ёки ҳолатнинг меъёри, чегарасини англатади; кўпинча аниқловчилар билан ишлатилади.

Трактор қулоқни қоматга келтирадиган даражада тариллаб ишлайди. — Э. Усмонов, Ёлқин

Одамлар уйни бошларига кўтарар даражада хандон ташлаб, қаттиқ кулдилар. — С. Айний, Эсдаликлар

Отабек қизиқ ҳолатда қолди, бир турли титраб кетди, кўзлари қинидан чиқар даражага етди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Томоғи қирилар даражага етди. — Шарқ юлдузи

Улар [суратлар] орасида мукаммал даражага етганлари ҳам оз эмас. — М. Хайруллаев, Тилла маржон

Унинг хотираси ҳайратда қоларли даражада бой ва тиниқ эди. — Газетадан

Дарсларнинг осон-қийинлик даражасини ўқувчининг ўзи аниқ-лагани яхши. — Фан ва турмуш

Боланинг йиғиси бу мотамсаро муҳитда юракларни тилка-пора қиларли даражада аянчли эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Унга шу даражада пул ваъда этилган эдики, бу пулга уч арава сотиб олиш мумкин эди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Тадрижий ёки нисбий тараққиёт, ривожланиш поғонаси; савия, юксаклик ўлчами.

Билим даражаси. Турмуш даражаси. Техниками ҳозирги замон талаблари даражасига кўтармоқ.

Бўш вақт ишлаб чиқариш кучларининг тараққиёт даражасига боғлиқ бўлиб, ўзи бу тараққиётнинг бевосита натижаси ҳисобланади. — Фан ва турмуш

Фан ва техника, саноат шу даражада тез тараққий этяптики, уни товуш эмас, ёруғлик тезлиги билангина қиёслаш мумкин. — Газетадан

3. Мансаб поғонаси, рутба, мартаба.

Анвар бош муншийлик даражасини олгандан кейин, махдум илгариги сиёсат ни давом эттириш ва эттирмаслик тўғрисида иккиланиб қолди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Зарбоф тўн кийган, белига тилла камар боғлаган серсоқол эшикоға биринчи вазир даражасидаги катта бек эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

4. Илм-фан соҳасидаги ишлари учун маълум қоидалар ва талаблар асосида бериладиган илмий унвон.

Илмий даража. Фан номзоди даражаси. Фан доктори даражаси.

Илмий кенгаш кашфиётимни кўриб чиқиб, яхши баҳолабди ва менга медицина фанлари доктори даражасини беришга қарор қилибди. — Х. Тухтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

Шу куни Умиднинг қилмоқ хўжалик фанлари номзоди даражасини олиши учун берилган яширин овоз натижаси эълон қилинди. — Мирмуҳсин, Умид

5. Ўз ихтисоси бўйича эришилган малака поғонаси.

Урта даражадаги тиббиёт ходимлари. Бешинчи даражали пайвандчи.

6. Жамиятда, ҳаётда, кишилар ўртасида тутган ўрин, мартаба, эътибор.

Даражалари баланд бўлсин! — (дуо, яхши тилак)

Ҳар ким ўз даражасига кўра ҳар вақт ўтирадиган ўрнида қарор топди. — Ойбек, Навоий

Ҳовли юзига тўшалган шолча ва кигизларда иккинчи даражадаги одамлар ўтириши керак эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

У ўтирганлар билан уларнинг амал ва даражаларига қараб, куюк-суюқ кўришиб чиқди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

7. Сира, карра, бор, марта.

Ўтиришдилар, фотиҳадан сўнг яна бир даража аҳвол сўрашилди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Даҳшати юз даража ортган ҳолда Кумушни кўтариб олиб, ичкарига кирди. А. Қодирий,

Онасининг лутф қилиб айтган сўзлари Бобурнинг ҳужрадан олган завқини яна бир даража оширди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

8. Бир оз, озгина, андак.

Ҳожи шу жавобдан кейин ўғлидан бир даража қаноатланди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Биз юқорида ёш Хушрўй билан ўқувчини бир даражада таништирган эдик. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Анвар., яхшигина форсихон ва бир даражада араб тилига ошна эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

9. Бурчак ва айлана ёйининг ўлчов бирлиги; тўғри бурчакнинг 90 дан бир ёки доиранинг 360 дан бир бўлаги; градус.

70 даражали бурчак.

10. Термометр, барометр ва шу кабилар ўлчов асбоблари шкаласидаги чизиқлар ва рақамлар билан белгиланган бўлимлар ҳамда шу бўлимлар ифодалайдиган ҳарорат миқдори.

Сув 100 даражада қайнайди. Бугун совуқ 20 даражага етган. Касалнинг иситмаси 38 даражадан ошибди.

Ҳарорат ҳозир қирқ даражадан тушяпти. — Н. Сафаров, Оловли излар

Умуман бактерия 160-180 даража иссиққа чидайди. — Фан ва турмуш

11. Тенг кўпайтувчиларнинг кўпайтмаси, бир соннинг ўзини ўзига кўпайтиришдан олинган натижа.

Ўннинг иккинчи даражаси юз.

12. Белги-хусусиятнинг ортиқ-камлигини ифодаловчи грамматик категория, шакл.

Сифат даражалари. Озайтирма даража.

Даража категорияси мақолачасида сифат даражалари бош даража, орттирма даража, озайтирма даража, деб учга бўлинади. — ЎТА

Тўлиқ мақола →
дарахт
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от Тана қўйиб, шох ва новдалар чиқариб, томир отиб ўсадиган кўп йиллик ўсимлик.

Мевали дарахт. Мевасиз дарахт. Олма дарахти.

Дарахт шохларида илиқ томчилардан сесканиб уйғонган гўдак куртаклар табассум қилади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Деворлар бўйлаб ҳар хил мевали дарахтлар: шафтоли, олма, нок, олуча, жийда. — Ойбек, Танланган асарлар

Бодом дарахти ер танламайди: тошлоқ, қумлоқ жойларда ҳам бемалол ўсаверади. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
даражали
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

сфт. 1. Маълум миқдордаги градусга эга бўлган; градусли.

Қирқ даражали иссиқ.

Саҳро ёнмоқда, 42 даражали иссиқ. Барча нарса тинчиб қолган. — Газетадан

2. Бирор даражага эга бўлган, эришган, бирор даража олган.

Биринчи даражали шофёр. Даражали олим. Иккинчи даражали Соғлом авлод учун ордени.

Биринчи дарвозанинг икки биқинида турувчи қоровул йигитлар Ўрданинг улуғ даражали бекларини таъзим билан узатар эдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Қишлоқ хўжалик кўргазмасидан Олтин медал ҳамда биринчи даражали диплом билан келди. — С. Аҳмад, Уфқ

3. Хавфлилик даражаси жиҳатидан маълум ўрин олган.

Биринчи даражали куйиш.

4. Маълум аҳамиятга эга бўлган (аниқлаб келувчи сўзлар билан).

Иккинчи даражали ишлар.

Толанинг сифатини яхшилашни ўз олдимизга биринчи даражали вазифа қилиб қўйганмиз. — Газетадан

Кичкинагина, кўримсиз дўкон очиб, бошқа, паст даражали патент олди. — А. Қаҳҳор, Сароб

  • Иккинчи даражали бўлаклар
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 136 →

Таърифлар ичида

26 та
ўркачдор

ўркачдор Йирик, катта ўркачли. Бахмал, кимхоб ёпилган ўркачдор туяларга ёки каттакон зар дўппиларга ўхшаб кетган барханлар унга дош беролмай чекинардилар. Ж

юқори

юқори Бирор нарсанинг энг устки қисмида жойлашган; тепадаги, баланддаги, устки. Бинонинг юқори қавати. Булутнинг энг юқори қатламлари. [Мулладўст:] Пастки жағи юқо

Ҳаммасини кўриш · 26 →

Эртаклар

127 та
Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Аттанг
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда шаҳзода ўз севгилисининг "аттанг"ни топиб келиш шартини бажариш учун саргузаштларга дуч келади. У тушида кўрган чолнинг армонини рўёбга

Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Ҳаммасини кўриш · 127 →

Шева материаллари

60 та
Чўтирмак
Хоразм вилояти · Чўтирмак

Ҳар қандай дарахтга каллак урилганидан кейин ён-веридан ғуж-ғуж шохлар ўсиб чиқиб, улар ҳам чопиб ташланган кейин қолган беўхшов тана қолдиғи.

Даҳана
Қашқадарё вилояти · даранинг оғзи; ариқ бошланадиган жой

1. Даранинг оғзи. 2. Канал ёки ариқ бошланадиган жой.

аланлиқ
Хоразм вилояти · яланглик

усти кичкина тепалардан, чуқурликлардан иборат бо'лган дарахтзор жой

чилон даста
Фарғона вилояти · чилон даста

„Чилон“ номли қаттиқ дарахт ёғочидан ясалган пичоқ дастаси

чирпи
Қорақалпоғистон Республикаси · ўтин

дарахт шохларини бир хил узунликда кесиб тайёрланган ўтин

чомир
Хоразм вилояти · чўмир

каллакланган дарахт

Ҳаммасини кўриш · 60 →