- данғ қотмоқ 1. Қўрқув ёки ҳайратдан эс-ҳушини ёʻқотиб қотиб қолмоқ. Жуман билан Сангин иш кийимида, юз берган воқеани ҳали ҳам англаб етмагандай, данғ қотиб турар эдилар. — А. Мухтор, Туғилиш;Бола гоҳ у ишга, гоҳ бу ишга югурар, кечалари ҳолдан тойиб, ҳориб, данғ қотиб ухлар эди. — М. Исмоилий, Фарғона т
Қидирув
«Даним» бўйича 24 та натижа: Изоҳли
Луғат мақолалари
19 таот 1. Баъзи этли мевалар (ўрик, шафтоли ва шу кабилар) ичидаги қаттиқ пўчоқ ва мағиздан иборат уруғ.
Ўрик данаги. Шафтоли данаги.
Табиат ўзи уста деҳқон. Меъёри билан данак ташлаган, меъёри билан уруғ сочган. — С. Анорбоев, Ёʻлда ёʻлдош бўлганлар
Қаршида ўриклар аллақачон данак қотириб қолган, бу ёқларда бўлса, энди гуллаяпти. — С. Аҳмад, Жимжитлик
2. кўчма Бола, фарзанд.
Данаги ширин, данагидан мағизи ширин. — Қанотли сўзлар
- Ширин данак Данакнинг ажратиб олинган, сиртига шакар суртилган мағзи ёки қовурилган данак. Умид Ҳафизани эскимо ва ширин данак билан сийлади. — Мирмуҳсин, Умид
- Бошида (ёки миясида) данак чақмоқ кам. қўлл. айн. бошида ёнғоқ чақмоқ Бизга қуллуқ қилган камбағал бошимизда данак чақсинми?. — Пўлат, Танланган асарлар— О, Мастон, — деди Турғуной, —эрим миямда данак чақса ҳам, уйда ўтирганим бир давлат эди. — А. Қаҳҳор, АсарларБошда икки букилиб, кейин миямда данак чақадиганидан шу тузук. — И. Раҳим, Ихлос
- Данагини чақмоқ кам. қўлл. айн. мағзини чақмоқ Абдуқодир улуғ халқ бошлаган азим ҳаракат ва кураш ҳақида чуқур ихлос ва ҳаяжон билан гапириб, воқеаларнинг данагини ўз билганича чақишга тиришар эди. — Ойбек, Нур қидириб
от 1. кам қўлл.айн. Тиш.
Иш юришмаса, атала дандон синдирар. — Мақол
Ғам чекма, нон бўлиб, емоққа дандон бўлмаса, Чин мусибат будир: дандон бўлиб, нон бўлмаса. — Газетадан
2. Фил тиши, фил суягидан ясалган.
Дандон (сопли) пичоқ.
Туяларга олтин кўзалар, дандон сопли пўлат пичоқлар, олтин суви билан гул солинган эгарлар, Ҳиндистон доривор-зираворлари ортилган эди. — М. Осим, Элчилар
Саидқул пичоқни қинидан чиқарди. Дандон сопли ўткир тиғ эди. — М. М. Дўст, Лолазор
3. Шимиладиган, қаттиқ конфет тури (қоғозга ўралмаган ёки ўралган бўлади).
қизалоқлар югуриб келишарди. Шакархон пистали ҳалво, дандон сочарди. — Х. Тўхтабоев, Йиллар ва ёʻллар
сфт. 1. Раъй-андиша, юз-хотир қилмасдан, рўйирост, очиқ.
Дангал гап. Дангал айтмоқ.
Зумрад пайтдан фойдаланиб, дангал гап бошлади. — С. Сиёев, Отлиқаёл
Нуқсонларини дангал айт, хатоларини юзига сол, кўзи очилсин. — Уйғун, Навбаҳор
Ота вазиятдан чиқишнинг ёʻлини қидира-қидира, дангалига кўчиб қўя қолди. — Э. Аъзамов, Жавоб
2. Тортинмасдан, бемалол; қўрқмасдан, шиддат билан.
Аҳмад хона эшигини тақиллатди-да, дангал ичкарига кирди. — Ф. Мусажонов, Химмат
Бу дейман, ёʻли шунақамас-ку, хўжайин, дангал кириб келавермайсизми? — А. Муҳиддин, Нуқсонбой
Шайх Назарбой нақибга ўқрайиб қараб қўйди-ю, дангал чўккалади. — С. Сиёев, Аваз
3. Ростмана, чин кўнгилдан; самимий.
Халил ака аскиячиларга ўхшаб очиқ ва дангал куларди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
Бу ҳазилдан фақат Рисолат кулди. Дангал ва чиройли кулар эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
сфт. Данаки бор
от 1. ДАНДАНА И1. Бирор асбоб-ускунанинг тишга ўхшатиб ишланган ва уланадиган қисми.
Муҳаммад Аваз ҳавоза зиналаридан тўппа-тўғри жанубий гумбаз учига кўтарилиб, усталар билан ғишткорлик қилди. Сўнг пештоқ тарафга ўтди, пештоқ гардиши учун дандана ташлади. — Ёшлик
2. Иморат, қўрғон, қалъа деворлари устига ёки четига ғиштдан ёки ёғочдан тишга ўхшатиб ишланган қисм.
У [
Собир темирчи] қозининг қаршисида дандана устида тиз чўкиб ўтирди. — Ж. Шарипов, Хоразм
Эртаклар
5 та
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда Тўғрибойнинг саргузаштлари ва унинг ҳалоллиги туфайли эришган бахти ҳикоя қилинади. Унинг хиёнаткор дўсти Эгрибой эса ўз қилмишлари туфайли
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ўзининг маккорлиги билан ажралиб турадиган тулки ва унинг содда дўсти бўри ўртасидаги муносабатлар тасвирланган. Тулки бўрига нисбатан турли ҳий
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ўтинчи чолнинг ўғли Доднинг саргузаштлари, унинг адолатни тиклаш ва севгисини топиш ёʻлидаги синовлари ҳикоя қилинади. Қаҳрамон қийинчилик
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда туҳматга учраган бир келинчакнинг саргузаштлари, унинг адолати ва донолиги туфайли қандай қилиб подшоҳ даражасига кўтарилгани ҳикоя қилинади. У
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда тулки ўзининг айёрлиги ва зукколиги билан бўрини алдаб, унга турли хил синовлар беради. Эртак нафсга берилишнинг оқибатлари ва айёрликнинг ғала