Қидирув

фл. 1. Амал олмоқ; кўкара бошламоқ; унмоқ.

Баҳор ўриклар оппоқ гуллади, олча новдалари мунчоқ-мунчоқ бўртди. — Мирмуҳсин, Ҳикоялар ва қиссалар

Қор кетди ва заминда Бўртди илк гиёҳ. — Ёшлик

2. Кўтарилиб чиқмоқ, туртиб чиқиб турмоқ.

Собир аканинг чакка томирлари бўртиб чиққан, кўзлари ичга ботган. Ж. Шарипов, Хоразм.

У умр бўйи кўксини беркитмаган, анордек қизғиш кўксидаги суяклар бўртиб чиқиб турарди. — Мирмуҳсин, Умид

бўйи чўзилиб, кўкраклари бўртиб чиққан гўзал қиз. — Мирмуҳсин, Меъмор

Бу тор, таранг кийимда унинг келишган қомати янада бўртиб турарди. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Ёнғоқнинг юзага бўртиб чиққан ёʻғон илдизи устида икки ёш ўтирибди. — Ёшлик

3. Қизариб шишмоқ, андак шишмоқ.

Салтанатхон кўчага чиққанда, икки юзи қизариб, бўртиб турарди. — Муштум

Марзия хола иссиқдан юзлари бўртиб кетган неварасини бағрига босди. — С. Зуннунова, Гўдак ҳиди

4. кўчма Ёрқин кўринмоқ, намоён бўлмоқ; уйғонмоқ.

Бунда қариндошчилик муносабатининг давр ёʻриғига хос товланишлари бўртиб туради. — ЎТА

Чўккалаб ичаман ҳовуч-ҳовуч сув, Дилларда яшамоқ ишқи бўртади. — Газетадан

от 1. Кема, космик кема, юк машинаси, самолёт ва шу кабиларнинг ёни, ён девори.

Машина шитоб билан тепаликка тирмашиб, оғир юкдан бортлари бетиним ғичирлаб бормоқда. Ў. — Усмонов, Сирли соҳил

Тўрабек бортга суяниб ўтирган еридан алам билан тўлғаниб қўйди. — М. Мансуров, Ёмби

Бортига гўшт деб ёзилган машина ўқдай учиб келди-да, омборхона олдида тўхтади. — Газетадан

2. Келишик аффикси билан келган шаклларда самолёт, кема ва шу кабиларнинг ичи маъносини билдиради.

Восток космик кемаси бортидаги одам билан космосга кўтарилди. — Келажакка парвоз

Кема бортига ўрнатилган ҳамма асбоблар ва системалар аниқ ва пухта ишламоқда. — Газетадан

от Малла (туя ранги ҳақида).

от Бирор нарсанинг бўртиб, туртиб чиққан ери.

Бадандаги бўртик. Деталнинг бўртиги.

Унинг юзи сўлиган, кўзларининг оқи кўкарган, тиришган бўйнининг бўртик кўкиш томирларида юракнинг уриши сезилиб турар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

сфт. айн. Бўртик.

Хонага бир неча йигит кирди. Ғўлабурроқ, бўртиқ қовоқли йигит бугунги иш якунини баён қилди. Й. — Шамшаров, Қаҳрамонлик ёʻли

от 1. Новданинг кесилган, ўсимликнинг пайвандланган жойида ҳосил бўладиган қадоқ ёки қавариқлар.

новдалар бўғимга тақаб кесилганида, бу жойда бўртмалар ҳосил бўлади. — Р. Мусамуҳамедов, Мўл узум ҳосили

2. сфт. Бўртиб, туртиб чиққан; бўрттириб ишланган.

Бўртма нақш.

бир устунида Амаки Саидумархўжа деб бўртма нақш билан ёзиб қўйган. — С. Айний, Эсдаликлар

Комила ўртоғининг оқ-сариқ, узунчоқроқ нозик юзига, бир оз бўртма қовоқларига тикилди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар