от 1. Ёғингарчиликдан ёки сув босгандан кейин ҳосил бўладиган суюқ, ёпишқоқ лой.
Гавҳар балчиққа тушгани билан қиммати ўзгармас. — Мақол
Олтин балчиқда ҳам олтин. — Мақол
Устма-уст ёққан баҳор ёмғирлари ёʻлларни балчиқ қилиб юборди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
2. Сув ҳавзалари (ариқ, дарё, ҳовуз, кўллар) тагига чўккан лой қатлами.
Билсангиз, бу ҳовузда балчиқ ёʻқ, Назар ота. — М. М. Дўст, Лолазор
Қумрини чиқариб олиши билан Қамчининг ўзи ҳам балчиққа ботиб қолди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
3. кўчма Оғир шароит; қийинчилик.
Вақ-ти келганда, жиян, дўстлар қўлтиғингга кириб, балчиқдан тортмайдилар. — Ойбек, Танланган асарлар
Мен балчиқда ётган бир аёлни ҳалоллаб олиб, савоб учун қўл чўзсам, ҳеч бўлмаганда худодан қайтар, деб ўйлагандим. — К. Яшин, Ҳамза
4. кўчма Нотўғри, номақбул турмуш тарзи; жаҳолат.
Болаликнинг мусаффо дунёсидан чиқиб, балчиққа ботганлар кимлар? Кимларнинг фарзандлари? — УТА
Муҳиддин мингбошидан тортиб қишлоқ қозиларигача ҳафталаб шу ерда айш-ишрат балчиғига ботиб ётишмасмидилар? — О. Шамс, Душман
- Балчиққа қормоқ (ёки ботирмоқ) Бировни ҳадсан ташқари ёмонламоқ, бировга ноҳақ туҳмат қилмоқ. Раият олдида уламоларни балчиққа қориб булғаш яхшими? — С. Сиёев, АвазХудо кўрсатмасин, бир ёмонлашга тушсак, уриб қулоғигача балчиққа ботириб юборамиз. — С. Нуров, Нарвой