Қидирув

сфт. 1. Ёмон фикрдаги; нияти бузуқ; ёмон, ярамас.

Кеча шом вақтида бизникига иккита шум йигит келди. Танийман. Хўжайин ҳалигиларни меҳмонхонага киргизиб, эшикларни тақа-тақ ёпди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ҳушёр туриб, адашмай, Ҳар шарпани сезаман. Душман қаршилик қилса, Шум бошини эзаман. — Уйғун

[Гуландом:] Негаки, шумларнинг кулига тушиб, не балоларга гирифтор бўлдим. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Бахцизлик ёки ҳалокат келтирувчи, бахцизликка дучор қилувчи.

Шум бўрондан чайқалди денгиз, Кўк ҳам аста томчи ташлади. — Э. Қамбаров

[Хосият:] Эрларни қаърига тортди шум уруш, Эрларсиз уй файзи тамом ёʻқолди. — Г. Жўраева

3. Кўлидан ҳар қандай ёмонлик келадиган; айёр, маккор, қув, қилвир.

Шум кам-пир.

— Ҳа, бу жуда пихи қайрилган шум халфа, — деди Давлатёр ва Турдивой халфанинг кирдикорини гапириб берди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Султонов жуда ҳушёр ва шум эдики, шамол қай томондан келаётганини дарҳол билиб, вазиятга қараб товланарди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

4. Ярамас қилиқлар қиладиган, ўта шўх, тўполончи.

Ҳалиги шум йигит: жуда гап тополмасанг, бармоғингни мана бундай бигиз қил-да, кўзингизга кўлимни тиқиб олайми? дегин, кейин қиз кулиб юборади [деди]. — П. Турсун, Ўқитувчи

от Қадимги Месопотамия аҳолиси номи.

от 1. Шум кишига хос иш, хатти-ҳаракат, қилиқ.

Қўқондаги бир мактабда турк афандидан таълим кўриб, ўша афандидан анчагина шумликларни ўрганган экан. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ўртоқ Умурзоқова, кўриб турибманки, сиз ҳам шумлик қилаётирсиз, марҳамат, жавоб беринг, нима мақсад билан келдингиз? — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Бу саҳройи болалар шумликни билмайди. Ўргатиб-ўргатиб, ишга сола берасиз. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Ёмонлик, қайғу-кулфат келтирувчи нарса.

Унинг чарчоғи ҳам, уйқуси ҳам қочган, кўнгли бир шумликни сезгандай, кекса, ҳорғин юзини бетоқатлик кўланкаси қоплаган эди. — А. Мухтор, Чинор

от Ёғочи қаттиқ, барги патга ўхшаш дарахт.

Ўрмон зоналарида чинор, заранг, шумтол, оқ қайин, дўлана учрайди. — Газетадан

от Гули оқ, хушбўй бутасимон дарахт ва унинг қора, нордон меваси.

Шумуртнинг гуллари оқ, баъзан пушти рангга эга бўлади. — Газетадан

от 1. бот. Бошқа экинлар илдизидан озиқланадиган текинхўр ёввойи ўт.

Дўстим, нафсни ўз ҳолига қўяверсанг, худди шумғияга ўхшаб, тез ўсиб кетар экан. — Муштум

Тухуминг қуригур шумғия қовун-тарвузнинг заволи! — Н. Сафаров, Наврўз

2. кўчма Ўз манфаатини кўзлаб, ўзгалар ҳисобига яшовчи шахс; зараркунанда.

Ёʻлимиздаги ғовларни ҳам илдиз олишига имкон бермай, ўз ўрнида юлиб ташлайлик! Шундагина дилимиз кўзлаган порлоқ манзилга шумғияларсиз етиб борамиз. — Газетадан