Qidiruv

naql

говорить несов. сов. soʻzlamoq, gapirmoq

сказать несколько слов bir necha soʻz aytmoq, bir-ikki ogʻiz gapirmoq

петух скажет курице, а она всей улице oʻz doʻstim deb sir aytma, doʻstingning ham doʻsti bor

ertak

ж ertak, choʻpchak

рассказывать сказку ertak aytib bermoq

скоро сказка сказывается, да не скоро дело делается [ertakni tez aytsang boʻladi, ishni tez qilish qiyin]; ogʻiz bilan bitirib qoʻyish juda oson.

rivoyat. Biror tarixiy hodisa yoki kechmish voqeani fantastik tarzda tasvirlovchi asar. Afsona va rivoyatda tarixiy voqelik fantastika libosida boʻladi. Ular oʻz shakliga koʻra fantastik ertaklarga yaqin turadi. Rivoyat bilan afsona oʻxshash boʻlsa ham oʻzaro farqlarga egadir. Rivoyatlarda afsonaga nisbatan tarixiylik ustun turadi. Aksincha, afsonalar rivoyatlarga nisbatan fantastik boʻyoq va diniy elementlarga boy boʻladi. Toʻmaris va Shiroq afsonalari rivoyatga misol boʻla oladi. Grek tarixchisi Gerodot Toʻmaris afsonasida tarixiy voqea — massaget qabilalari bilan ahmoniylar oʻrtasidagi urushni badiiy shaklda yozib qoldirgan. Shuningdek, rus xalqi orasida sarkarda Chapayev haqida ham koʻplab afsonalar toʻqilgan. Maʼlumki, Chapayev tarixiy shaxs. Ammo uning toʻgʻrisida xalq orasida yaratilgan barcha hikoyalarni haqiqat deb boʻlmaydi. Shuning uchun u koʻpincha afsonaviy (legendarniy) qahramon deb talqin qilinadi. Bundan tashqari skazaniye termini qadimiy rus adabiyoti koʻrinishlaridan birining nomini ham anglatadi.

ertakchi, baxshi. Xalq ogʻzaki ijodining epik va lirik turga xos namunalarini aytuvchi, kuylovchi professional ijrochilarni ifodalovchi tushuncha. Bunday ijrochilar deyarli barcha xalqlar orasida xalq ogʻzaki ijodining bilimdonlari sifatida mashhur boʻlganlar. Har bir xalq oʻz baxshilarini turlicha atagan: greklar rapsod, ruslar skazitel, kavkaz xalqlari ashug, ispanlar xuch, nemislar shpilman va h.k. Rus xalqi orasida afsonaviy baxshi Bayan nomi mashhurdir. Keyingi yillarda rus folkloristlari I. T. Ryabin kabi bilinalar ijrochisini, Marfa Kryukova kabi ertakchilarni aniqladilar. Baxshi va ertakchilar oʻzbek xalqi madaniyati tarixida ham katta oʻrin tutadilar. Hozirgi kunda Ergash Jumanbulbul oʻgʻli, Fozil Yoʻldosh oʻgʻli kabi oʻzbek baxshilarining nomlari Ittifoqimizda mashhurdir.