Поиск

toʻqima (ijodiy xayol). Badiiy ijodning eng muhim shartlaridan biri. Ijodkor biror badiiy asar yaratar ekan, avvalo hayotiy faktlarni oʻz maqsadiga muvofiq saralaydi. Saralangan faktlarni ijodiy xayol tufayli yaxlit holga keltiradi. Haqiqatda boʻlmagan, ammo boʻlishi mumkin boʻlgan hayotiy voqealar, obrazlarni oʻz asariga kiritadi. Bu voqea va obrazlar oʻzaro bogʻlangan, yaʼni toʻqilgan boʻladi. Hayotiy fakt va ijodiy xayol badiiy asar yaratishning asosiy shartlaridir. Ijodiy xayol tufayligina yozuvchi individuallik va umumiylikni birlashtira oladi. Oʻz hayotiy tajribasi, bilimi tufayli ijodkor shunday toʻqimalarni yaratadiki, oʻquvchi u aytgan voqealarning boʻlganiga, u yaratgan obrazlarning hayotda mavjudligiga, albatta, ishonadi. Ijodiy xayolning ahamiyati ana shundadir. Ijodkor talantining kuchi va yoʻnalishini uning badiiy toʻqimalari orqali aniqlash mumkin. Chinakam yozuvchilar xayolda oʻz qahramonlarini koʻradilar, ular bilan suhbatlashadilar. Ijodiy xayol, ijodiy fantaziya poetik talantning eng asosiy xususiyati ekanligini rus tanqidchisi N. G. Chernishevskiy alohida taʼkidlagan edi. Masalan, Oybek yaratgan Navoiy obrazini olaylik. Maʼlumki, yozuvchi bilan Navoiy davri orasida besh yuz yildan ortiq masofa mavjud. Ammo Oybek koʻplab tarixiy faktlar asosida Navoiy va u yashagan davr haqida ajoyib roman yarata olgani ijodiy xayolning namunasidir.

badiiy toʻqima