ot
1.
Qoʻl va oyoq panjasining beshta harakatchan qismidan har biri.
Bosh barmoq. Koʻrsatkich barmoq. Oʻrta barmoq. Besh barmoqning birini tishlasang, bari ogʻrir. — Maqol
Kuchli izgʻirin quloqlarni kesadi, sovuqdan oyoqlarning barmoqlari uvushadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Momiq paxtalar uning [Gavharning] nozik barmoqlariga oʻzi ilashib chiqar, chanoqlar hayratdan ogʻiz ochib, silkinib qolardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Uning [Gulandomning] barmoqlari dutor qillarida mohir oʻynadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2.
Taxminan oʻrta qoʻl (barmoq) eniga baravar uzunlik oʻlchovi.
Kimga barmoqday, kimga tirnoqday. — Maqol
Beshta balo nedan kelar, Ikki barmoq tildan kelar. — Maqol
Boʻyi yerdan toʻrt barmoq koʻtarilgan gʻoʻza oralariga yoyilgan xotin-qizlar paxta oraligʻidagi yot oʻtlarni termoqda edilar. — S. Ayniy, Qullar
3.
tex.
Mashina va mexanizmlarning gʻoʻlacha shaklidagi qismi.
- Barmoq bilan sanarli Oz, juda kam (qolgan).
Sizga oʻxshash mohir quruvchilar barmoq bilan sanarli, betonchilar esa, bitta ham yoʻq. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchliAgar bunday kishilar ilgari barmoq bilan sanarli boʻlgan boʻlsa, bundan keyin yuzlab, minglab chiqadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Barmoq bosmoq Hujjatga imzo oʻrniga barmoq izlarini tushirmoq.
Dehqon yigit quvonch va umidga toʻlib, Ahmad Husayndagi varaqaga barmogʻini bosadi. — Oybek, Nur qidiribOta-buvamizning rasmicha shu barmoqni bosaveramiz-da. — S. Ahmad, Hukm
- Barmoq vazni
Alpomish oʻzbek xalqining milliy sheʼr vazni boʻlgan barmoq vaznida toʻqilgan. — H. Olimjon, AlpomishSizning gʻazallaringizni barmoqdagi sheʼrlaringiz bilan qiyos qilganda, gʻalati bir hodisaga duch kelganman. — U. Normatov, Talant tarbiyasi
- Barmoq orasidan qaramoq Beparvo, loqayd boʻlmoq, yetarli darajada ahamiyat, eʼtibor bermaslik.
Boʻtaboy aka baʼzan murosa yoʻlini tutganda, siz bunga barmoq orasidan qarayotibsiz. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Barmogʻini bigiz (yoki nayza) qilmoq Koʻrsatkich barmogʻi bilan ishora qilmoq, tanbeh bermoq.
— Haqorat qilma, — Qobil barmogʻini bigiz qilib, Oʻtapga oʻshqirdi. — H. Gʻulom, MashʼalBarmogʻini qizning koʻziga bigiz qilgan ekan, qiz dod deb yuboribdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Barmogʻini tishlamoq 1) afsus qilmoq, attang demoq.
Bilgan bilganin ishlar, Bilmagan barmogʻin tishlar. — MaqolErinchoq ikki ishlar, oxiri barmogʻin tishlar. — MaqolVaqtingni oʻtkazib, barmogʻingni tishlab qolma. — Qanotli soʻzlarHovuzni qishloq ichidan suv tashib toʻldirishga kelganda, hamma barmoq tishlab qoldi. — MushtumQosimov unga IKomiljonga/ darhol javob qilmadi, aksincha, barmogʻini tishlab, uzoq vaqt jim yurdi. — I. Rahim, Ixlos
- Besh barmogʻini ogʻizga tiqmoq (yoki urmoq)
Besh barmogʻing ogʻzingga tiqma, insof sari baraka deganlar.
- Besh barmoqday bilmoq Juda yaxshi bilmoq; aniq tasavvur qilmoq.
Narsalarning qadrini besh barmoqday biladi. — Q. MuhammadiyToshkentdan kelgan Mirsharipov Xorazm oʻlkasini besh barmogʻiday yaxshi bilardi. — J. Sharipov, XorazmNoila hammani besh barmogʻiday biladi. — S. Zunnunova, Olov
- Ikki barmoqni burunga tiqib qolmoq
Bizning shartimiz shuki yersiz va kam yerli kambagʻallar ikki barmogʻini burniga tiqib qolmasin! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha— Hali ikki barmogʻimizni burnimizga tiqib yuraveramiz deng? — Zamon hayajonlanib yana soʻradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Oʻn ikki barmoqli ichak
