Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «xay» — результатов: 216

Фильтр

Словарные статьи

74
XAYL

[a.]

otliq qoʻshinрусскийконный отряданглийскийcavalry

Keräk xayl bašïqa bu bir qač qïlïq Otliq qoʻshin boshqaruvchisiga bu bir qancha xususiyatlar kerak boʻladi – Тому, кто возглавляет конный отряд, нужны несколько этих качеств – To those who lead the cavalry detachment, several of these qualities are needed

Полная статья →
xayr

ot 1. Tilanchiga, beva-bechoralarga beriladigan sadaqa, ehson.

Afandi baland aylana zinadan pastga tushgandan soʻng, xayr soʻrayotgan gadoyni koʻrdi. — Gazetadan

2. Birovga qilinadigan xolis yordam, yaxshilik; saxovat.

Safar xayrsiz boʻlmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Yaxshi, mayli, xoʻp; nima boʻlsa boʻldi.

Xayr, bizdan ketsa-ketsin, dargohi-da qabul boʻlsa, bas!K. — Qodiriy, Kichik asarlar

Xayr desang, hozir naʼra tortaman, Badbaxtlarni bugun qirgʻin etaman. — Malikayi ayyor

  • Xayr qilmoq Muhtoj odamga sadaqa bermoq Xayr qilsang, butun qil. — MaqolKampir xayr qilayin desa, bir qisim gʻallasi ham, bir parcha noni ham yoʻq edi. — Gulshanbogʻ
  • Xudo xayringizni bersin Maqsadingizga yeting, murodingiz hosil boʻlsin. [Gʻofir:] Duo qilaman, xudo xayringizni bersin! Bola-chaqangizning orzu-havasini koʻring, Hasan aka! — Hamza, Boy ila xizmatchi
Полная статья →
xayol

ot 1. Oʻylash, fikrlash jarayoni; oʻy, fikr.

Har kallada ming xayol. — Maqol

[Ibn Yaminning] Xayolida qoʻrqinchli fikrlar aylanardi. — K. Yashin, Hamza

Yosh shoir doʻstlarimga tinchimas xayol, ilhom zavqlari tilayman. — Gazetadan

2. Tasavvur.

Gulnorning koʻzlari, yuzi yolgʻiz Yoʻlchining xayollaridagina kuladi, jilvalanadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Boburning] Xasta xayolida birdan qilich tutgan Tanbal gavdalandi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Orzu, fantaziya.

Istiqbolning shirin xayollariga koʻmilgan holda maxdum asr namozi uchun tahorat olar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Ammo oʻz elimga qaytib koʻrdimki, Shamayda oʻylaganlarim, oshiqqanlarim shirin bir xayol emish! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Es, xotira.

Oʻshanda bu qiz uning [Yod-gorning] nazarida farishtadek jonlangan, xayolida allanechuk muqaddas bir iz qoldirgan edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Xayolim meni uzoq oʻtmishga olib ketadi. — Gazetadan

  • ...degan xayolda yoki ...degan xayol bilan 1. Fikran muayyan xulosaga kelib; shunday deb oʻylab. Bir ozdan keyin balkon eshigi gʻiyqillab ochilib, yopildi. U Tamila opami, Zokirjonmi, degan xayolda qayrilib qaramadi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solSidiqjon uni [bolani] albatta bir nima chaqdi, degan xayolda tura solib yugurdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariU [chol], uyimning buzilishini koʻrmay, degan xayolda orqasini oʻgirgach oʻt yoqa boshladi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
  • Puch xayol Amalga oshmaydigan, xom xayol. Ammo oliy maktab orzusi men uchun yolgʻiz puch xayol boʻlsa ham, undan voz kecha olmadim. — Oybek, Nur qidirib
  • Xayol olib ketmoq (yoki qochmoq) Saodatxonni yana xayol olib ketdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor
  • Xayol surmoq Oʻylamoq, fikrlamoq. Pastakkina ayvon yonida oʻrta yoshlardagi bir odam., xayol surib tikka turibdi. — S. Zunnunova, Olov
  • Xayol qilmoq 1. Oʻylamoq. Madrasa qurilishida bir ishkallik chiqmadimikin, deb xayol qildi u [Qavom]. — Mirmuhsin, Meʼmor;U [Yoʻlchi] dam oʻylab, xafa boʻladi, dam ancha pul yuborib, onasini sevintirishni xayol qiladi. — Oybek, Tanlangan asarlar;Rafqon va Shoʻrsuv dashti-da dushman bilan toʻqnashuvni xayol qilib, [Ahmad mirzo] Rafqon tekisligiga borgoh qurdi. — Mirmuhsin, Meʼmor
  • Xayolga botmoq (yoki tolmoq, choʻmmoq) Uzoq vaqt chuqur oʻylanish holatida boʻlmoq. Dumaloq stol ortida bir odam xayolga choʻmib oʻtiribdi.Rasuljon hozirgina oʻqib boʻlgan xatning bir chetidan ushlaganicha, xayolga botgan edi. — J. Abdullaxonov, Xonadon[Avazning] Tushidagi ishoralar uni xayolga toldirgan edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Xayolga kelmoq Esga, xotiraga tushmoq, xotirada tiklanmoq. Xayoliga kelgan hamma narsani Gavharga bir-bir aytib berdi. — P. Qodirov, Uch ildizKoʻpdan beri xayolimga kelmagan narsalarni esimga solib qoʻygani uchunmi, u bilan bahslashgani soʻz topolmay qoldim. — I. Rahim, Hilola
  • Xayol(i)ga (ham) keltirmaslik 1. Tasavvur qila olmaslik. Rad javobi olish qanchalik ogʻir ekanini sen xayolingga ham keltirmaysan. — X. Sultonov, Onamning yurti;Mirzakarimboy yerga oʻch odam edi. Hatto yer sotishni xayoliga keltirmagan odamlarning yerlarini oʻzinikiga qoʻshish uchun hech nimadan toymas edi. — Oybek, Tanlangan asarlar;Doktor, Hamzani bu yerda uchratishni xayoliga ham keltirmagandi. — K. Yashin, Hamza
  • Xayoldan ketmaslik Bot-bot yoki doimo xayolda gavdalanmoq. Ammo tushlik paytgacha Iblis xayolimdan nari ketmadi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakatiAvazning xayolidan bir-biridan mashʼum, yurakni tilka-pora qiluvchi manzaralar ketmay qoldi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Xayol(i)dan kechmoq (yoki oʻtmoq) Maʼlum bir muddat biror narsa toʻgʻrisida oʻylamoq, fikrlamoq. Shu bilan birga uning xayolidan gʻalati fikrlar ham kechib turdi. — P. Tursun, OʻqituvchiHar ikkalasi ham har bir ikir-chikirni xayolidan kechirib biron narsa topishga urinar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariNegadir [Charosning] xayolidan Dilshod aytgan degan fikr lip etib oʻtdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
  • Xayol(i)dan koʻtarilmoq Esidan chiqmoq. Kitobni kutubxonaga topshirish xayolimdan koʻtarilibdi.
  • Xayoli joyida emas Ruhan bezovta, oʻy-fikri tarqoq. Bolam boyoqish notinchroq boʻlib qoldi. Xayoli ham joyida emas. — Mirmuhsin, Meʼmor
  • Chodir xayol
  • Har xil xayolga bormoq 1. Shubhalanmoq, yomon fikrga bormoq. [Nigorani] Shu qadar koʻrgisi keladiki! Biroq kech boʻlib qoldi. Uy egalari har xil xayolga borishlari mumkin. — S. Anorboyev, Oqsoy;[Stepan Sokolov:] Keldinglarmi Nega shuncha qolib ketdilaringiz, har xil xayolga borib, hayron boʻlib turgandim. — K. Yashin, Hamza
Полная статья →

Показать все · 74 →

Сказки

120
Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aqlli, idrokli, zehnli
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Aqlsizga ming soʻz oz
Устное народное творчество

Bir chol va kampir oʻzlarining yagona oʻgʻlini uylantirishga qaror qilishadi. Kelin uyga kelganidan soʻng, u hech qanday uy ishiga qoʻl urmaydi va chol-kampir u

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Ayoz
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Bahrom va Sherzod
Устное народное творчество

Bahrom hunarga qiziqqan shahzoda boʻlib, otasi bilan kelishmovchilik tufayli yurtidan ketadi. U oʻz hunari tufayli xavfli vaziyatdan qutulib, sevgisini topadi.

Показать все · 120 →

Диалектные материалы

22
abysäräŋ
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · nimjon

Nimjon, zaif, darmonsiz, ojiz; xayolparast, fantazyor

bovzhʻt
Surxondaryo viloyati · xayriyat

Xayriyat

bo‘ritaroq
Samarqand viloyati ·

(Aibiscus trionum L.) Poyasi tik o‘sadigan, bo‘yi 10–70 sm, sershox, gullari sariq, uzun gulbandlarda yakka-yakka joylashgan, asosida qirmizi rangli dog‘lari bo

chambar bolgʻa
Fargʻona viloyati · xayis chorsi

Bolgʻaning toʻrtyoqlama turi

dunmaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · xayol surmoq

Показать все · 22 →