Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qiy» — результатов: 710

Фильтр

Словарные статьи

343
qiy

QIY ' qoʻy, echki, tuya qumaloqlaridan iborat goʻng qatlami'. Qoʻylarning tagida yotgan ikki yillik q i y n i palaxsa-palaxsa hilib koʻchirdik. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïgʻ tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 142; DS, 440), eski oʻzbek tilida bu soʻz oxiridagi gʻ undoshi y undoshiga almashgan (ССТТН, II, 101; КРС, 478), keyin — chalik ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïgʻ > qïy > qiy

Qoʻy, echki yoki tuya qumalogʻidan iborat goʻng qatlami

Bir joyda xazina koʻrganman.. Uch-toʻrt yillik qoʻy qiyi bosilib yotibdi — Samar Nurov, Narvon

Полная статья →
qiymoq

fl. 1. Qaychi bilan boʻlmoq, qismlarga ajratmoq, kesmoq, qirqmoq.

Baxmalni qiymoq. Qogʻozni qiymoq. Tunukani qiymoq.

Qaychi olib, uch, enidan qiyasan. — O. Qoʻchqorbekov.

2. Zich, tarang tortilish, bogʻlanish va shu kabilar tufayli tana yoki aʼzo ichiga botib jarohatlamoq; oʻyib kirmoq (ip, sim va shu kabilar haqida).

Qoʻlimni sim qiyib yubordi.

Paqirlar qoʻlimni qiyib yuboray dedi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. Tandan judo qilmoq, olmoq, kesmoq, chopmoq, uzib tashlamoq.

Qarchigʻayman, dushman boshin qiyaman. — Alpomish

4. Aylanma yoʻlni qoʻyib, tikkasiga yurmoq.

Burilishlarda yoʻlni qiyib oʻtmoq.

Necha togʻning tumshugʻin Qiyib oʻtib boradi. — Ravshan

5. Ustalik bilan bajarmoq, mohirlik bilan ado qilmoq, qoyil qilmoq, oʻrinlatmoq, doʻndirmoq, boplamoq.

[Mashrabjon] Xushovoz yigit-a. Ashulani rosa qiyadi-da. — Sh. Saʼdulla, Ikki bilaguzuk

Rosa ovozi bor ekan-da, yoʻlini ham qiyar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Obbo Joʻravoy-ye, ammo-lekin gapni qiyasiz. Yolgʻonni ham rostday qilib gapirasiz. — Uygʻun, Hurriyat

6. Kamaytirmoq, qisman nobud qilmoq, yoʻq qilmoq.

Birovning rizqini qiymoq.

Saidiy bunga ishonmasa ham, Munisxonning shu harakati uning umridan katta qiydi. — A. Qahhor, Sarob

  • Koʻzi qiymaydi 1. (t.k., j.k. bilan) Sizni koʻzim qiymaydi, sizdan uzoqlashgim kelmaydi, Gulnor! — Oybek, Tanlangan asarlarYakkaxoʻjaliklarning koʻpi bisotida bor jonivorlardan koʻzi qiyganini soʻyib, koʻzi qiymaganini shaharga hayday boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariBechora Nodira ogʻir holda Anvarni kishiga shogird berib, oʻqishini zoye qilishga koʻzi qiymadi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
  • Soʻzini qiymoq Soʻzini yerda qoldirmoq, qaytarmoq. Menga ish buyuring. Kamol akaning soʻzini qiymay, bir soatga vaqt topib keldim. — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi
  • Qiymadi Ragʻbati boʻlmadi, ayadi. Shirvonning barcha kattalari, podshoga yaqinlari — barisi Ravshanbekni dorga osmoqqa qiymadilar. — RavshanKetar edim sen bilan Aylanayin, yor-yor. Uyda qolgan onamni Qiyolmadim, yor-yor. — Qoʻshiqlar
Полная статья →
qiya

sft. 1. Bir tomoni baland, bir tomoni past yer, qiyalik; togʻ yoki tepalik yon-bagʻri.

Karvonni horitar yoʻlning qiyasi. — Alpomish

Qiygʻir degan qush oʻltirar qiyada. Bunday suluv yoʻqdir ushbu dunyoda. — Yodgor

2. Qiygʻoch ochilgan narsalarning oraligʻi, tirqishi.

Chodir pardasi qiyasidan amirning koʻzi birinchi marta qoʻlida burgut qoʻndirgan Haydarmerganga tushdi. — M. Joʻraboyev, M

3. Qiyalama.

Qiya yer. Qiya yoʻl

Aksari qiya joylardan dovon oshib boriladigan Qaynar yoʻli hozir ot-arava uchun yopiq. — S. Anorboyev, Oqsoy

U qiya arqon ustiga oyoq qoʻyib, yuqoriga koʻtarila boshladi. — Mirmuhsin, Dorbozlar

4. Qiygʻoch ochilgan, sal ochilgan, sal ochiq.

Sandiq qopqogʻini qiya qilib koʻtarmoq.

Xotin toʻxtadi va yigitga qarab, betidagi chashmbandini qiya ochdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qiz qiya qolgan eshikni sekin zichladi-da, oʻylanib, yigitning ketidan qarab qoldi. — A. Qahhor, Sarob

5. Burchakma-burchak yoki qiyalab yoʻnalgan; ogʻma, yotiq.

Qiyaxat. Qiya yomgʻir. Ariza tepasiga qiya qilib yozilgan xat. Roʻmolni qiya oʻramoq.

Qiya tushayotgan quyosh nuridan uning tekis taralgan sochi ham tovlanib turardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

6. Orqasini oʻgirgan, yonga qaragan, burilgan, oʻgirilgan holat(da).

Qiya oʻtirgan Hayotning boʻliq koʻkragi nafasiga hamohang boʻlib, goh koʻtarilar, goh tushar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Erta-indinoq Xoltojixon traktorga qiya minib, Hayotxonga balanddan qaraydi. — R. Rahmonov, Baxt bilan uchrashuv

  • Qiya boʻlmoq (yoki boʻlib ketmoq) Qilmishiga yarasha javobgarlikka tortilmoq. Akt Hakim akamlarning qoʻllaridan nariga oʻtmasin. Saji nariga oʻtsa bormi, qiya boʻlganimiz oʻsha deyavering, xoʻjayin. — B. Rahmonov, Xoʻjayin koʻchdiPoradan gapirmang. Pora bergan ham, olgan ham qiya boʻlib ketyapti. — S. Ahmad, Choʻl burguti
  • Qiya qaramoq (yoki boqmoq) 1. Koʻz qiri bilan qaramoq, qayrilib qaramoq. Sherbek bilan sipo koʻrishdi-da, bosh hisobchi Saidgʻoziga yer ostidan qiya boqdi. — S. Anorboyev, OqsoyTushimda enam yoʻl oʻrtasida qiya boqmay ketyapti. — Oybek, Quyosh qoraymasYangilikka qiya qarov-chi kishilar ham yoʻq emas. — A. Qahhor, Qoʻsh-chinor chiroqlari
Полная статья →
QIYAS

узбекскийqiyos, misoliрусскийсопоставлениеанглийскийcompare

Tüşün yörmä yörsä bilig birlä yör, qïyas maʼni birlä edi yetrü kör Tush koʻrsang, uni taʼbir qilma, taʼbir qilsang ham uni bilim bilan amalga oshir, uning mazmuni bilan tushingni diqqat bilan qiyosla – Не толкуй свой сон, если же толкуешь, то толкуй со знанием, и его смысл тщательно сопоставляй – Do not interpret your dream, if you interpret, then interpret it with knowledge, and carefully compare its meaning

Полная статья →

Показать все · 343 →

В определениях

60

Показать все · 60 →

Сказки

160
Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan baxt
Устное народное творчество

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Aqlli qiz
Устное народное творчество

Bir podsho tashna boʻlib, bir qizning uyidan suv soʻraydi va uning aqliga qoyil qolib, uylanmoqchi boʻladi. Qiz esa podshoga bajarilishi qiyin boʻlgan bir shart

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Показать все · 160 →

Диалектные материалы

147
Emgäk
Xorazm viloyati · emgak

mehnat, mashaqqat, qiyinchilik

Emgäk
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · emgak

mehnat, mashaqqat, qiyinchilik

Qiyāmät
Samarqand viloyati · ajoyib

Juda zoʻr, ajoyib, zoʻr taom

abdav
Jizzax viloyati · obdov

Tomdan yog‘in suvi tez oqib tushib ketishi uchun tom sathida qilinadigan qiyalik

adishak
Qashqadaryo viloyati · yovuz maxluq qiyofasidagi afsonaviy kuch

yovuz maxluq qiyofasidagi afsonaviy kuch

alapasirdi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · to'polon

olag'ovur, to'polon, qiy-chuv, shovqin-suron.

Показать все · 147 →