Поиск

fl. 1. Atroflab oʻrab olmoq, qurshamoq.

Shahar atrofini oʻrmon qamragan. Dushman istehkomini qamrab olmoq.

Kosa koʻtargan xotin-xalaj qozon atrofini qamrab oldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Yoyilib, tarqalib, maʼlum joyni egallamoq; bosmoq, tutmoq, qoplamoq.

Yongʻin butun uyni qamrab oldi.

Kecha gupullab qor tashladi, bugun uning qora sovugʻi hamma yoqni qamrab oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Roziqning aʼzoyi badanini yana oʻlim dahshati qamradi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Butun borliqni qamrab olgan chirillash mana shu mitti jonivorlarnikiligiga ishonging kelmaydi. — Yoshlik

3. Oʻzida mujassamlantirmoq, aks ettirmoq, ifodalamoq; oʻz ichiga olmoq.

Juda katta davr tarixini qamrab olgan asar.

U [Navoiy] minglarcha yilgi madaniyatni, asrlarning fikr boyligini qamragan shoir edi. — Oybek, Navoiy

U tiniq daryo, musaffo osmon, cheksiz kengliklar haqida oʻylanar va xayoli shunday ulkan narsalarni bemalol qamrab olayotganidan hayron boʻlardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

fl. Qamramoq feʼlining orttirma nisbati.

comprehend, embrace, spread, take in, seize

odamlarga va ularning xoʻjaligiga birgalikda va bevosita taʼsir etuvchi abiotik, biotik va ijtimoiy muhitlar majmuasi. A.m. tushunchasi atrof tabiiy muhit tushunchasidan birmuncha kengroqdir, chunki u oʻz ichiga ijtimoiy hamda texnogen muhitlarni (uylar, korxonalar, yoʻllar va sh.oʻ.) ham qamrab olgan tushunchadir.

insonga bevosita yoki bilvosita taʼsir etuvchi tabiiy abiotik va biotik omillar majmuasi.

inson va atrof-muhit oʻrtasidagi barqaror oʻzaro munosabatni, muhitning oʻziga xos xususiyatlarini tavsiflovchi ekologik va antropotsentrik tushuncha. I.q.a.m.s. oʻlchamlari odatda uning sogʻlomligini koʻrsatuvchi holat boʻlib xizmat qiladi. I.q.a.m.s. - nisbiy tushuncha boʻlib, u aholining har guruhlarida turli boʻladi, vaqt mobaynida organizmning adaptatsiyaviy oʻzgaruvchanligiga, hamda unda salbiy oqibatlarning yigʻilib borishiga qarab oʻzgaradi.