OZ ’kam\ O z soʻzla, koʻp oʻyla (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli a:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 93), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 105; DS, 71); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:z > az > âz
son 1. yoki miqdor jihatdan uncha koʻp boʻlmagan; kam
Oz vaqt
Hovuzda suv
Gap koʻp, koʻmir — Maqol
Oz yemak - soz yemak — Maqol
Yaqinda tabiblarga koʻrsatgan edim, qoningiz oz, qimiz iching, dedi — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. Yetarli emas, kifoya qilmaydigan, qanoatlanarli boʻlmagan; kam
Bir yigitga yetmish hunar — Maqol
Maqtanma, gʻoz, hunaring — Maqol
Koʻp boʻlsa - ketar, oz boʻlsa - yetar — Maqol
Ikkovimiz oʻtkazadigan oltin umrning oltin minutlarini har qancha oltin soat sanasa oz! — Abdulla Qahhor, Ogʻriq tishlar
Elektr quvvati shu qadar oz ediki, nasos motorlarni aylantirishga ham ojizlik qilib qoldi — Said Ahmad, Ufq
3. rvsh. Baʼzi-baʼzida; goho-goho, kamdan-kam. Bir oz - ozgina, andak. Ko‘pi ketib, ozi qoldi - yarmidan koʻpi ketib, undan ozroq miqdori qoldi (qiyinchilik kunlar, ogʻir ish va shu kabilar haqida). Oz boʻlmasa - naq boʻlmasa; sal boʻlmasa; naq, xuddi. Oz qoldi - sal qoldi. Eng ozi - kam deganda, eng kami, aqalli
Anvar oʻz tengi bolalar bilan oz aloqa qilar, ularga kam aralashar va ortiqcha oʻynabkulmas.. edi — Abdulla Qodiriy, Mehrobdan chayon
Qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda oz chiqar edi — Oybek, Tanlangan asarlar
Bir oz tuzi kam boʻlibdi
Robiya xola bir oz bukchayganicha, mayda qadamlar bilan shipillab, supaga yoʻl boshladi — Saida Zunnunova, Olov
-Koʻpi ketib, ozi qoldi, - ovutdi uni Usmonjon, - hech narsa emas, bu qiyinchiliklar oʻtib ketadi — Saida Zunnunova, Olov
-Oz boʻlmasa, harom oʻlar ekan, jonivor, - deydi u [yoʻlovchi], bir tutam yashil beda bilan pichogʻini artayotib — Parda Tursun, Oʻqituvchi
Har safar momaqaldiroq gulduraganda, "oyi", deb dodlab yuborishiga oz qolardi — Sunnatilla Anorboyev, Hamsuhbatlar
Boya sinfda bolalardan biri himoya tilab: "Hurmatli oʻqituvchim!" deb yuborishga oz qoldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Uyatni bilsangiz, eng ozi shuning andishasi kerak emasmi? — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar