Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «otil» — результатов: 439

Фильтр

Словарные статьи

404
otmoq

fl. 1. Koʻlni siltab yoki qulochkashlab, qoʻlidagi narsani uzoqqa yoki moʻljalga irgʻitmoq, uloqtirmoq.

Tosh otmoq. Granat otmoq. Koʻpga kesak otma. — Matal

Yormat pichoqni sugʻurib olib, uzoqqa otdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Tashlamoq, irgʻitib yubormoq.

Tantiboyvachcha koʻrpachaga bemalol oʻtirib, doʻppisini bir chekkaga otdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Shiddat bilan biror tomonga, joyga tashlamoq yoki tashlanmoq, otilmoq.

Gulnor hushsizlangan kabi, boshini onaning tizzasiga otdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bolakay, yastanib yotgan poyonsiz lolazordan yugurib kelib, oʻzini uning quchogʻiga otdi. — Sharq yulduzi

4. Koʻtarib yerga urmoq, yiqitmoq (kurashda).

U [Siddiqjon] hozir kurashda raqibini yonboshga olib otgan. — A. Qahhor, Qoʻsh-chinor chiroqlari

Qoʻtosni otmadi, zoʻr bilan uni maydonning chetiga — qattiq yerga sudradi. — A. Qahhor, Sarob

5. Chekmoq; tortmoq.

Chori ota barmoqlari titrab, nos otdi. — S. Nurov, Narvon

Shu vaqtda kimdir, burnaki otgandek, qayta-qayta apshurdi. — Oybek, Navoiy

6. Tortmoq, ichmoq (ichimlik haqida).

Esonboy chorpoyaga chiqib, u bilan yonma-yon oʻtirganda, chol jinday otib olganini sezdi. — Yoshlik

7. Uloqtirib tashlamoq, tark etmoq, yigʻishtirmoq.

Qoʻlingdan kelgancha chiqar yaxshi ot, Yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot! — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli

8. Chiqarmoq, yozmoq, yoymoq (asosan oʻsimlik haqida).

Chechak otmoq. Palak otmoq. Kurtak otmoq.

Hademay karnay-gullar, juda hafsala bilan chiroyli qilib tortilgan iplarga chirmashib, katta-katta yaproqlar otdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Zilol suvli sharshara yonida ikki bahaybat chinor, Bobur zamonidan guvohlik berib, shox otib turibdi. — H. Hasanov, Ekvatordan oʻtganda

9. Biror qurol vositasida oʻq, tosh, snaryad va shu kabilar uzmoq.

Sopqon otmoq. Kamalak otmoq. Minomyot(dan) otmoq. Otgan oʻq qaytmas. — Maqol

Yotib qolguncha, otib qol. — Maqol

Tanklarimiz dushmanning oldingi okoplaridan oʻtib, tankka qarshi otadigan batareyani toʻpga tuta boshladi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

10. Otish quroli vositasida urib shikastlamoq yoki oʻldirmoq.

Oʻrdak otmoq. Quyon otmoq.

[Yoʻlchi] Tishini qisirlatib dedi: — Toʻpning ogʻziga qoʻyib, otib yuboringlar meni, qonxoʻrlar! — Oybek, Tanlangan asarlar

Baʼzan qiziqsinib, biz ham kaptar otib koʻrmoqchi boʻlardik. — Shukrullo, Saylanma

11. Kuch bilan itarib, itqitib chiqarmoq; uchirib yubormoq.

Shisha probkasini otib yubordi. Vulqon yuz tonnalab olovlangan togʻ jinslarini havoga otdi.

Suv dam oqizib ketadi, dam chetga otadi. — S. Ahmad, Ufq

12. Qoʻymoq, tashlamoq.

Shior otmoq. Masalani oʻrtaga otmok-

Dastlab bu gapni dadangiz oʻzlari oʻrtaga otdilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

13. Uchmoq, sirgʻanmoq.

Yaxmalak otmoq. Konki otmoq Mening yoshligimda birga oshiq oʻynab, yaxmalak otib oʻsgan bir ogʻaynim bor. — Shukrullo, Saylanma

  • Oshiq otmoq
  • Tomir otmoq
  • Tong otmoq Bagʻriga kimgadir baxt, kimgadir qaygʻu yuklab, yana tong otmoqda. — Yoshlik
  • Gap (yoki piching) otmoq Kinoya, kesatiq maʼnoli gap, soʻz aytmoq; piching qilmoq. U kelin oyisini ochiq-oshkor suymas, kesatib, piching otib, uning koʻngliga ozor berar edi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
  • Nafsi hakkalak otadi Mazaxoʻrakka oʻrganib, nafsini tiyolmaydi.
  • Shataloq otmoq Qizing hozir qayoqni xohlasa, oʻsha yoqqa shataloq otib, chopib yuribdi. — Mirmuhsin, Umid
Полная статья →
ot

OT I ’ism’. Ukangning o t i nima? Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz a:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 198; Devon, I, 107), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 361; DS, 64); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:t > at > ât. OT II ’yirik ish-ulov hayvoni’. Yaxshi o t g a bir qamchi, yomon o t g a ming qamchi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz at tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 361; DS, 65); Mahmud Qoshgʻariy bu soʻzni "qattiq talaffuz qilinadigan alif bilan" deb alohida taʼkidlaydi (Devon, I, 70); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: at > ât

1. Yakka tuyoqlilarga mansub oʻtxoʻr, sutemizuvchi yirik ish-ulov hayvoni. Ot zavodi - ot naslini yaxshilash va nasldor, yuqori sifatli otlarni koʻpaytirish bilan shugʻullanuvchi maxsus xoʻjalik, korxona. Ot kuchi - 75 kg/m sekundga yoki 0,736 kvtga teng quvvat. Ot sporti - otda yurish, mashq qilish musobaqalarining umumiy nomi. Ot oʻyin - 1) sirk. 2) karusel

Oq

Qashqa

Yoʻrgʻa

Ot abzali

Otga taqa qoqmoq

Otga minmoq

Yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi — Maqol

Sidiqjon egarga yaxshiroq oʻrnashib, otning jilovini silkidi — Abdulla Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Uzoqdan ot yeldirib keluvchi otliqni koʻrgan Sodiq koʻchaning oʻrtasida toʻxtadi — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar

80 ot kuchiga ega boʻlgan traktor

Olimpiada oʻyinlari dasturiga ot sportining bir necha turlari kiritilgan

-Shu, teatr degani nima, ot oʻyinimi? — Abdishukurdan soʻradi choyfurush Sadriddin boyvachcha — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Otning boshiga oʻxshatib yasalgan shaxmat donasi, asp

Otni yurmoq. Ot bshgan shoh bermoq

3. Muchal yil hisobida yettinchi yil nomi. Ot yili - muchal yil hisobida yettinchi yil ( muchal). Ot mindirmoq - ot sovgʻa qilmoq, ot bilan mukofotlamoq. Ot solmoq - ot qoʻymoq 2. Ot qoʻymoq - 1) otning jilovini boʻsh qoʻyib yeldirmoq; 2) mingan otini biror kimsa tomon yoʻnaltirib hujum qilmoq. Otday boʻlib ketmoq - sogʻaymoq, kasallikni unutib yubormoq. Otdan tushsa ham, egardan tushmaydi - ilgarigi mavqei yoki martabasidan tushgandan keyin ham takabburligini tashlamagan kishi haqida. Otni qamchilamoq - qamchilamoq

Uning yili

Eshitganlar shoirga rahmat aytib, biri tun kiydirib, biri ot mindiribdi — Shukrullo, Saylanma

Bugun biz kanal qazish muddatini tezlatishga tashabbuskor boʻlgan ikki dongdor quruvchiga ot mindirmoqchimiz — Said Ahmad, Ufq

Kecha-kunduz togʻma-togʻ dushmanga qarshi ot qoʻyib, ypyui ochamiz — M. Muhamedov, Mashq

Ota, tashvish tortmang, sal oʻtmay otday boʻlib ketasiz — "Sharq yulduzi"

Полная статья →
otilmoq

fl. 1. Otmoq 1, 3, 5-6, 9-12 feʼllarining majhul nisbati.

Yaqinda uchta boʻri otildi. Aytilgan soʻz — otilgan oʻq. — Maqol

Ogʻzi katta qora toʻplar Otildi maydon ichinda, Mard yigitning shirin joni Sotildi maydon ichinda. — Ravshan

2. Otmoq 3 feʼlining oʻzlik nisbati.

Shu vaqt komanda berildi: Saflan! Normat Adolatning shirmoy yuzidan oʻpdi va ona bagʻriga otildi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Qamariddin otilib kelib, uning boʻyniga pichoq sanchdi. — Yoshlik

3. Oʻzini biror tomonga urmoq.

Yoʻlchi keskin harakat bilan qayrilib, tashqariga otildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Shiddat bilan yuqoriga koʻtarilmoq.

Qaynab chiqar neft buloqlari. Fontan boʻlib otilar tikka. Oʻ. — Mirzo

Sharillab otilib chiqayotgan artezian suviga boshini tutib turdi. — S. Ahmad, Ufq

5. Oʻz ixtiyori bilan talabgor boʻlib chiqmoq, safarbar boʻlmoq.

U birinchi otilib chiqib, paranji tashlagan xotin.

Xalqqa erk uchun, non uchun, madaniyat uchun kurashga otilmoq kerak. — Oybek, Nur qidirib

Полная статья →

Показать все · 404 →

Сказки

26
Besh qiz
Устное народное творчество

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Botir
Устное народное творчество

Botir ismli yigit oʻzining zukkoligi va mardligi bilan devlarni yengib, ulardan tegirmon va koʻp miqdorda un oladi. Bu ertak qiyin vaziyatlarda ham aqlni ishlat

Boʻz bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay onaning zulmidan qochib, oʻz baxtini topishga intilgan Boʻz bola va uning sadoqatli doʻstlari haqida hikoya qiladi. Ertakda muhabbat, sadoqat va

Dono yigit va uning qayligʻi
Устное народное творчество

Bu ertakda dono yigitning oʻziga munosib umr yoʻldoshini topish sarguzashtlari hikoya qilinadi. U yoʻlda uchragan turli savollar orqali boʻlajak rafiqasining aq

Erni er qiladigan xotin
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning qizi Mehriniso kambagʻal yigit Abdullaga turmushga chiqadi. Mehriniso oʻzining aql-zakovati va tadbirkorligi bilan erini boy va obroʻli i

Gʻulombachcha
Устное народное творчество

Kambagʻal kampirning oʻgʻli Gʻulombachcha podshoh qiziga qul qilib sotiladi va u bilan birga oʻqib, bir-biriga mehr qoʻyadi. Podshoh qizi Gʻulombachcha va boshq

Показать все · 26 →

Диалектные материалы

9
beshtosh
Xorazm viloyati · beshtosh

Beshta kichik tosh yerga tiralgan chap qo‘lning yoniga sochilib, keyin besh toshdan xohlagan bittasi o‘ng qo‘lga olinib, uni yuqoriga irg‘itgancha, yerda yotgan

moshparang
Fargʻona viloyati · moshparang

1) Ayrimiltiqqa solinadigan mayda sochma oʻq; 2) Shunday sochma bilan otiladigan miltiq turi

otliqïp
Qashqadaryo viloyati · otilib

otilib, irgʻib

potila
Buxoro viloyati · qiyom qozon
qandar
Xorazm viloyati · qotil

qotil

qaŋŋit-
Qashqadaryo viloyati · qangʻillatmoq

qang etmoq (oʻq otilishiga taqlid)

Показать все · 9 →