olm. 1. (joʻnalish kelishigida bunga, oʻrin-payt kelishigida bunda, chiqish kelishigida bundan)
2. Soʻzlovchiga yaqin, uning koʻz oʻngidagi, oldidagi, yonidagi yoki qoʻlidagi narsani, kimsani bildirib keladi yoki oʻshanga ishora qiladi.
Bu kishi — bizning oʻqituvchimiz.
Men uchun endi bu jahonda yolgʻiz siz borsiz, xolos! — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Bu niyat uning xotini Sobiraxonga juda maʼqul boʻldi. — A. Qahhor, Asarlar
— Sen oʻgʻlimsan, — Yoʻlchiga mehr bilan tikildi chol, — bu ojiza — qizim. — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Qarama-qarshi ikki narsadan birini yoki biror tomonni koʻrsatish uchun xizmat qiladi.
Koʻchaning bu betidagi uy. Daryoning u betidan bu betiga suzib oʻtmoq.
Dushman oʻq yegan toʻngʻizday, oʻzini u yoqdan bu yoqqa urar edi. — A. Qahhor, Asarlar
U yoqni qaradik, bu yoqni qaradik — yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
4. Chogʻishtiriladigan ikki narsa, kimsa, voqea, hodisa va shu kabilardan birini koʻrsatish uchun xizmat qiladi.
U boshqa, bu boshqa. Undan bu yaxshi.
Birovga u dedi, birovga bu dedi Xullas, yoʻnma sheʼrini bostirishga muyassar boʻldi. — Mushtum
5. Soʻz borayotgan paytga yoki unga yaqin fursatga ishora qiladi.
Bu kunlarda Boʻtaboy butun roʻzgʻor oʻziga qolgan yosh yigitchaday boʻlib qoldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Bu kecha Shoqosim juda xursand edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Bu yil yogʻin-sochin koʻp boʻlib, yer-koʻk chamanday yashnab ketdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Bu oʻrtada 1. Yaqin atrofda. Bu oʻrtada magazin yoʻqmi?;Endi sotishga hech narsam qolmagan edi. Bu oʻrtada dadam qazo qildi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Buning ustiga Ustiga ustak, bori yetmagandek. — Rahmatli erim mardikor edi, — dedi kampir, — yozda topgani qishga yetmas edi. Buning ustiga dardga chalinib, ertaroq ishdan chiqib qoldi. Uni boqdim. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Sizdan ugina, bizdan bugina Muomalaga yarasha muomala qilish yoki biror narsa evaziga boshqa narsa berish kerak boʻlganda qoʻllanadigan ibora.
- U yoqdan kirib, bu yoqdan chiqmoq Ishni naridan-beri, chalakam-chatti bajarmoq, chala-chulpa qilib ketmoq.
- Undan-bundan 1. Har kimdan; har narsadan. Undan-bundan soʻrab bilmoq;Undan-bundan gaplashib oʻtirmoq.
- Uni qoʻy, buni qoʻy Boshqasini qoʻya tur. Uni qoʻy, buni qoʻy, qachon yoʻlga chiqamiz?
- U emas, bu emas U emas, bu emas, ayb oʻzingda.