Поиск

ot Nojoʻya, nomaʼqul xatti-harakatdan tiyilish hissi; uyat, sharm.

Vafosizda hayo yoʻq, Hayosizda vafo yoʻq. — Maqol

Hayo — insonning eng oliyjanob fazilati, uning koʻrki, bezagi. — S. Karomatov, Vobkentlik oshiq

Odamda or-nomus, hayo boʻlishi kerak, Joʻraxon! Axir eringiz bor-a! — M.Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

ot esk. Foyda, naf.

Bir miri hayon, uch miri ziyon. — Matal.

U [Teshaboy] savdogar otasi Bolta koʻpasning hayon koʻtarsa, ziyondan qochma, degan vasiyatini koʻz oʻngida tutadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

U yelkasini qisib: — Shunaqa bir harakat bor edi, hadisini olmagan odamga qiyin ekan, hech hayon chiqmadi, — deb qoʻya qolibdi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Paxtadan kelgan hayon chorvaga yamoq boʻlib ketardi. — Y. Shamsharov, Toshqin

ot 1. Materiyaning oʻz rivojlanishining muayyan bir davridagi harakatlanish shakli.

Yerda hayotning paydo boʻlishi. Oʻsimliklar hayoti.

Yaqin atrofimizni oʻrganib, faqat sayyorangizda hayot borligini aniqlaganimizga ancha boʻldi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

2. Inson, hayvon, oʻsimliklarning tugʻilgandan (yuzaga kelgandan) oʻlgunga (yoʻq boʻlgunga) qadar boʻlgan fiziologik holati, tirik, mavjud, yashayotgan holati.

Koʻz juda murakkab optik sistema boʻlib, kishi hayotida koʻzning yaxshi koʻrishi muhimdir. — Gazetadan

Bir avlodning hayoticha davr ichida nur degan soʻz ermakday boshlanib, asrlarning hokimi boʻlib qoldi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Uning hayot asari qolmagan yuzi yana xiralashdi — K. Yashin, Hamza

3. Yashash muddati; umr. Toʻy — kishi hayotidagi eng yaxshi orzu-umidlarning ushalishi. Gazetadan.

Gapni choʻzma, chunki hayot qisqadir. — M. Joʻra, Iztirob

Olima hayotining oxiriga qadar xalq uchun pokiza vijdon bilan xizmat qildi. — Saodat

4. koʻchma Hayot bagʻishlovchi, hayotni taʼminlovchi narsa.

Elektr simlardan hayot oqadi. — Guldasta

Harakat — issiqlik, issiqlik— hayot demak. — Mirmuhsin, Meʼmor

Non hidida hayot bor, Har magʻzida mamot bor. — Gazetadan

5. Kishi va jamiyatning yashash tarzi, holati; turmush, tirikchilik.

Ijtimoiy hayot. Oilaviy hayot. Yozuvchining hayoti va faoliyati. Respublika hayoti. Mahalla hayoti.

Bilim yurti talabalarining hayoti har tomonlama sermazmun oʻtmoqda. — Gazetadan

U ishning baland-past loy tomlari shahardagi qashshoq hayotning guvohidek mungʻayib turipti. — S. Karomatov, Oltin qum

Shu hayot, shu turmushdan gadolik aʼlo. — Gʻayratiy

6. Bizni oʻrab olgan real borliq, voqelik.

Hayot juda qiziq-a?! Birovlar — asal, birovlar zahar berarkan. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Hayotda shunday odamlar borki, ular butun umrlarini faqat bir ishga, biron kasbga bagʻishlagan boʻladilar. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

7. sft. Yashab turgan; tirik.

Kim biladi, balki hayotdir va, ehtimol, hayotga yotdir. — H. Olimjon

Shu darcha cholingiz hayot vaqtida ham qiyshiq edi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. koʻchma Jonlanish, uygʻonish.

Redaksiya-da havo yurishib, hayot alomatlari paydo boʻlgandek tuyuldi Ahmadga. — F. Musajonov, Himmat

9. Hayot (xotin-qizlar ismi).

sft. Nojoʻya xatti-harakatdan oʻzini tortadigan, hayosi bor.

Ahmad bu sof, hayoli, sodda qizga juda shirin soʻz aytgisi keldi — F. Musajonov, Himmat

sft. Hayosi yoʻq, uyatsiz.

Hayosizga har kun hayit. — Maqol

Sohib Doro: Hayosiz bilmagay hech bir vafoni, Vafoga almashur shohlar jafoni. Uygʻun va I. — Sulton, Alisher Navoiy

Bozorov sevgisining ham misi chiqdi. Endi u hayosiz boshini quyi solib, qoʻl uchida qarsak chalib, loy boʻlib oʻtiribdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Voy shoʻrim Voy beti yoʻq qiz! Voy hayosiz qiz! — S. Zununnova, Gulxan

sft. 1. Hayotga, yashashga, tirikchilikka oid.

Hayotiy jarayonlar. Hujayralarning hayotiy vazifasi.

2. Hayot uchun zaruriy, hayot talabidan kelib chiquvchi, hayot talabi bilan bogʻliq.

Uning orzusi bir qarashda romantik qasoskorning orzusi boʻlib koʻrinsa-da, tagidagi haqiqat chuqur, oʻta hayotiy. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Xoʻjaligimizda hali yechilishi gʻoyat zarur boʻlgan hayotiy vazifalar koʻplab koʻzga tashlanadi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

uning bilan suhbatda zarur va hayotiy masalalar gaplashib olingan edi. — Mirmuhsin, Umid

3. Hayot bilan bogʻliq, hayot uchun tipik (boʻlgan), hayotdagiga mos, toʻgʻri keladigan.

— Asosiy masala asarda aytilmoqchi boʻlgan fikrning oʻquvchi qalbiga yaqin va hayotiy boʻlishida, — dedi Said Ahmad. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Hayotiy voqealarni umumlashtirib, sermazmun badiiy asarlar yaratgan va yaratayotgan jurnalistlar koʻp. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Rassom shoir va maʼrifatparvarning siymosini hayotiy qilib ishlay olgan. — Gazetadan