Поиск

Sheʼriy misralardagi ayrim soʻzlarning, baʼzan qoʻshimchalar, hijolar yoki soʻz birikmalarining bir xilda oʻzaro ohangdosh boʻlib kelishiga asoslangan, faqat sheʼriyat uchungina xos boʻlgan muhim belgilardan biri. Qofiya sheʼrning tovush tuzilishida, ritmik tarkibida, intonatsiyasida, sintaktik-semantik bogʻlanishida, band tuzilishida muhim vazifani bajaradi, shuning uchun qofiya sheʼriy nutqni ohangdor va taʼsirli qilishga xizmat etadi, misralarning esda saqlanib qolishini osonlash-, qofiya

aylanma qofiya. Sheʼriy asar qofiyalanishining bir turi boʻlib, u aralash qofiya deb ham yuritiladi. Uning shakliy ifodasi quyidagicha: a v s; a v s; a v s; s v a va h. k. Aylanma qofiyaning juda murakkab koʻrinishlari ham mavjud. Oybekning sheʼridan keltirilgan quyidagi parcha ham aylanma qofiyaga misol boʻla oladi: Tosh ekan boshim, Hech yorilmadi — Yogʻildi ming tosh. Qalam hamdardim, Bir sirqimadi Koʻzdan qatra yosh.

siyqa qofiya

juft qofiya, masnaviy qofiya. Sheʼriyatda qofiyalanuvchi soʻzlarning banddagi oʻrniga koʻra, a-a, b-b, v-v shaklida qofiyalanadigan turi

Toʻla ohangdosh boʻlgan soʻzlar yoki hijolarning qofiyalanishi boʻlib, bunda qofiyalovchi soʻzlarning tovush tarkibi bir-biriga toʻla mos keladi., toʻliq qofiya, toʻq qofiya

Bunda bulbul kitob oʻqiydi, Bunda qurtlar ipak toʻqiydi. — Ҳ. Олимжон

juft qofiya. Qofiya koʻrinishlaridan biri: misralarning ikkitadan oʻzaro qofiyalanib kelishi. Bunday qofiyalanish oʻzbek adabiyotida masnaviy deb yuritilgan: Hayratul-abror koʻrib zotini, «Hayratul-abror» qoʻydim otini. (Navoiy)