Поиск

Адабиётнинг тарбиявий, эстетик аҳамиятини белгиловчи муҳим белгилардан бири. Маълумки, адабиётда ҳар бир ҳаётий воқелик у ёки бу давр ижтимоий идеаллари асосида тасвирланади. Мана шу нарсани конкрет инсон образига нисбатан қўллаш ижобий қаҳрамон масаласини келтириб чиқаради. Демак, ҳар бир даврнинг ижтимоий-эстетик идеаллари билан боғлиқ ҳолда шу даврнинг ўз ижобий қаҳрамонлари мавжуд бўлади. Ижобий қаҳрамон, у ёки бу даврнинг, бирор ижтимоий синф ёки гуруҳнинг илғор ғояларини ифодаловчи, ташувчи адабий асардаги образ ёки образлар системасидир. Прометей, Алпомиш, Илья Муромец, Гўрўғли каби образлар халқ эпосининг ижобий қаҳрамонлари бўлиб, улар ўзлари мансуб халқнинг ғоявий-эстетик идеалини акс эттирадилар. Шунинг учун ҳам улар ботир, ўлмас қаҳрамон сифатида тасвирланади. Реализм адабиётида эса давр пафоси, жамият идеали индивидуал-ижобий образлар воситасида, ҳаётий воқеалар асосида реалистик акс эттирилади. Тарихий тараққиётнинг тўхтовсиз ҳаракати, ижтимоий идеалларни ҳам тинимсиз ўзгартириб боради. Бир даврнинг ижобий образи иккинчи бир даврнинг ижобий образи талабларига тўғри келмайди. Адабиётшуносликда ижобий қаҳрамон масаласига конкрет тарихий нуқтаи назардан ёндашгандагина, уни тўғри ҳал қилиш мумкин. Ижобий қаҳрамон тушунчасининг тарихий тушунча эканлиги яна шу нарса билан ҳам белгиланадики, у адабиётнинг ривожланиш босқичларидаги конкрет вазифа, мақсад ҳамда сифатлар билан боғлиқдир. Социалистик реализм адабиёти ижобий қаҳрамон масаласини марксча-ленинча назария асосида ҳал қилмоқда. Бу жараённинг моҳияти кўп қиррали ҳаётий воқеаларни индивидуал ижобий образлар орқали реалистик акс эттиришда кўринади. Демак, ҳар бир даврнинг ўз ижобий қаҳрамони бор деганимизда, ижобий қаҳрамонни яккаю ягона тип сифатида эмас, балки ijobiy qahramon