Qidiruv

ansteckend, infektiös

fl. 1. Biror narsadan yopishmoq, tegmoq.

Qozonga yaqin yursang, qorasi yuqar, Yomonga yaqin yursang, balosi yuqar. — Maqol

U [Tursunoy] yoʻlni ham juda tanlab yurardi, shuncha yoʻl yurib, pochasining jiyagiga gard yuqqan emas. — A. Muxtor, Opa-singillar

Uning tuproq yuqqan yuzlarida iz qoldirib, toʻxtovsiz yosh oqardi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

2. Birovga oʻtmoq (asosan kasallik haqida).

Gripp — yuqadigan kasallik. Mening kasalim senga ham yuqmasin.

3. koʻchma Oʻz taʼsiriga olmoq, taʼsir qilmoq, boshqaga oʻtmoq.

Eshon ham, otinoyi ham ikkiyuzlama, yolgʻonchi va sassiq gap odamlar edi, ularning bu odatlari bolalariga ham yuqqan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ehtimol, Elmurodning shodligi unga yuqqandir. — Shuhrat, Shinelli yillar

4. (asosan inkor shaklida) Yaxshi hazm boʻlmoq, tanasiga singimoq

Oʻgʻirlik osh badanga yuqmas. — Maqol

Bir yering sanchib, boshing aylanib tursa, yegan-ichganing yuqmas ekan. — Mushtum

1. Biror narsada qolgan asar, qoldiq. Maqol. ■■ J

Sut yuqi. Qaymoq yuqi. Un yuqi xalta. Qatiq toʻkilsa, yuqi qoladi, Ayron toʻkilsa, nesi qoladi

Lablariga sutga toʻgʻralgan non yuqi yopishgan chinni idishlar, piyolalar ham yigʻishtirib olinmabdi

2. (3-sh. birl. shaklida — yuqi) Oʻzi birikib kelgan soʻz anglatgan narsaga egalik (shu narsa tekkanlik) maʼnosini bildiradi; yuqli. Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri. H. Ikromov, Bulutli tong. H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Yogʻ yuqi suv ichida qozonsochiq ivib yotardi

Xotini kirib, qoʻllari xamir yuqi boʻlganidan, tushib ketgan yengini shimarib qoʻyishni soʻradi

Ahmad aft-angori kir, qoʻllari moy yuqi

sft. 1. Biror narsaning eng ustki qismida joylashgan; tepadagi, balanddagi, ustki.

Binoning yuqori qavati. Bulutning eng yuqori qatlamlari.

[Mulladoʻst:] Pastki jagʻi yuqori jagʻi bilan ertadan kechgacha mushtlashgani-mushtlashgan. — Hamza, Maysaraning ishi

[Qiz] Belini qizil kamer bilan shunday siqib bogʻlabdiki, ikki boʻlak odamga oʻxshaydi. Agar jindek egilsa, yuqorisi tushib ketadigandek. — S. Ahmad, Moʻtti

Zavrak bilan Zulfiqor yuqorida gʻisht terishardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Binoning yoki biror inshootning ustki qavati; boloxona.

Qori oʻrnidan turdi, boshqa hech narsa demay, boshini quyi solganicha, bitta-bitta qadam bosib, yuqoriga chiqib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Biror yerga nisbatan baland oʻrnashgan joylar; baland tomon; balandlik.

Ahmadjon hech narsaga qaramay, polizma-poliz yuqoriga qarab ketdi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

— Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim bosib, koʻtarib kelish lozim boʻladi, — dedi [Amin buva]. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Katta yer yuqorida, shu yerdan bir soat moʻlroq yurasiz, u yerda nuqul paxta unadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Yer, shaxs yoki narsa ustidagi boʻshliq; tepa.

Quyuq tutun yuqoriga oʻrlayapti.

Qaytishi hamon yuqoridan uchib oʻtgan bir-ikki moshak qushning chev-chev degan tovushini eshitib, koʻkka qaradi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shar daqiqa sayin kattalashar, yuqoriga koʻtarilar edi. — Gazetadan

Olatasir boshlandi, yuqoridan doʻldek yogʻila-yotgan oʻqdan dushman oʻziga keldi. — Gazetadan

5. Xonaning eshikka nisbatan qarama-qarshi tomoni; odatda hurmatli kishilar oʻtiradigan tomoni; toʻr.

Sidiqjon poygakka bir oz siljib, uni [Zunnunxoʻjani] toʻrga taklif qildi: — Qani., yuqoriga. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Mehmonni yuqoriga oʻtqazib, darhol oʻgʻliga dasturxon yozishni buyurdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

6. Miqdor, sifat va shu kabilar jihatdan meʼyordan, mavjud holatdan ortiq, ortiq darajali.

Yuqori baho. Yuqori bosim (tibbiyot, fizika) Yuqori madaniyat. Yuqori malaka. Yuqori sifatli mollar. Yuqori nav paxta. Yuqori harorat. Yuqori hosil.

Qish boʻlishiga qaramay, havoning tafti yuqori, osmon musaffo. — Gazetadan

Maktab islohoti oʻqituvchilik kasbining obroʻ-eʼtiborini yuqori koʻtardi. — Gazetadan

7. Nisbatan ustun.

[Otabek] Uning husndagina emas, aqlda va boshqada Zaynabdan necha baravar yuqorida ekanini oʻyladi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yirik zamindorlar, sarmoyadorlar uchun oʻz manfaati, oʻz foydasidan yuqori narsa yoʻq. — Oybek, Nur qidirib

Bizning jamiyatimizda inson nurdek pokiza, nondek aziz, u har qanday boylikdan yuqori turadi. — Gazetadan

8. s. t. Vazifa, mavqe va shu kabilar jihatdan yuqori, yetakchi boʻlgan (tashkilot, organ va boshqalar).

Yuqoridan olingan buyruqqa binoan ish koʻrmoq. Yuqoridan berilgan topshiriq. Yuqoridan kelgan vakillar.

— Qani., ha, undan keyin oʻrtoqlar, — deb yana izoh berdi Alimqul, — qoʻl qoʻyish masalasida menga yuqoridan ham, pastdan ham bir oz gap tegib qolayotibdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Sizga kichik ofitser unvonini berish haqida yuqoriga yozma xabar berganmiz — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

9. Oʻquvchilari oʻqish muddatini bitirishga yaqinlashib qolgan, oʻqish muddatining soʻnggi yillaridagi (sinf, kurs va shu kabilar haqida).

Yuqori kurs talabalari.

Faqat yuqori sinf shogirdlaridan bir nechasi adil, yuksak palma daraxtlari ostida nimalardir toʻgʻrisida jimgina, lekin jiddiy suhbatlashmoqda edilar. — Oybek, Nur qidirib

10. (oʻrin-payt kelishigi shaklida — yuqorida). Voqealar bayonining old (yuqori) qismida.

Yuqorida biz yosh Xushroʻy bilan oʻquvchini bir dara-ja tanishtirgan edik. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

sft. 1. Yuqish xususiyatiga eta; yuqadigan (kasallik haqida).

Yuqumli kasallik.

Bu chora har xil yuqumli kasalliklarning tarqalishiga yoʻl qoʻymaslikni taʼminlaydi. — Gazetadan

2. koʻchma Umuman, yuqadigan narsa haqida; yuqish xususiyatiga ega.

Yomon odat yuqumli boʻladi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Risolatning kulgisi shu qadar yoqimli va yuqumli ediki, boshqalar ham beixtiyor jilmayishdi. — F. Musajonov, Himmat

oben

adv up, upward(s), upstairs (zina orqali), to the top

rvsh. Biror joy yoki narsaning yuqori, ustki qismiga joylashgan.

Mudofelar qoʻrgʻonning eng yuqorigi pogʻonasida oʻzlarining turli tus va bichiqdagi kiyimlari bilan qoʻryun kungurasiga suyanib, boshlarini quyoshga berib oʻtirardilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Sherbek chamadonchasini yuqorigi polkaga qoʻydi-da, oʻzi pastki polkaga, yangi hamrohlari qarshisiga yechinmasdanoq oʻtira qoldi. — S. Anorboyev, Oqsoy

sft. Boshqalarga yuqmaydigan, yuqumli emas.

Yuqumsiz kasallik.

ot ayn.

Mendan gʻalla olsalar ham, qolgan yuq-yurunlari bilan oʻzimni ochlikdan saqlay olaman. — S. Ayniy, Doxunda

1. высь, высота, вышина

2. высшее качество

1. kasallik qoʻzgʻatuvchilarining (mikroorganizmlarning) tashqi muhitdan, kamroq ichki muhitdan (organizmning himoya kuchlari va tizimlari buzilganda) organizmga, qonga, yaraga tushishi orqali zararlanish

2. kasallikni yuqtirish, zararlanish hisobiga yuqumli kasallikning rivojlanishi.

fl. Yuqmoq feʼlining orttirma nisbati.

Ozoda kishi egniga gard yuqtirmaydi. Kasallik yuqtirib olmoq.

[Muattar:] Voy, voy Qorakuyani qayerdan yuqtirding? — N. Safarov, Sharq tongi

sft. kam qoʻll. ayn. Yuqumli.

Yuqumchil kasallik.

Kasalini bilmadik. Yuqumchil boʻlsa, tagʻin yuqmasin. — A. Qahhor, Sarob

Bu falokatli yuqumchil dard erur inson uchun — Habibiy

sft. Osonlik bilan, tez yuqadigan.

Gripp yuquvchan kasallikdir.

daryoning tirgovuch inshoot (toʻgʻon, shlyuz)dan yuqori qismi.

adv foregoing, above, aforesaid

Upper Lake.

fl. Tepa tomonga, yuqoriga koʻtarilmoq, yuqorilashmoq.

Samolyot tobora yuqorilab ketdi. Yuqorilab uchmoq.

Yuqorilaganimiz sari archalar ham siyraklasha boradi. — S. Anorboyev, Yoʻlda yoʻldosh boʻlganlar