Қидирув

фл. 1. Турли жойдаги шахсларни ёки нарсаларни бир жойга келтирмоқ; тўпламоқ.

Бошлиқларни йиғмоқ. Тўкилган олмаларни йиғмоқ.

Мана, Назира хола ҳам, Шаҳодат хола ҳам келишди. Яхши бўлди. Ўзим ҳам сизларни йиғиб, икки оғиз гаплашмоқчи эдим. — А. Қаҳҳор, Кампирлар сим қоқди

Талъат синфдош дўстларини йиғиб, уйида зиёфат қилмоқчи эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Эл оғаси — доноларни йиғинглар — Юсуф ва Аҳмад

Иккаламиз сизларнинг яшаш обектларингиз ҳақида маълумотлар йиғяпмиз. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

2. Териб, ўриб ва бошқалар ёʻл билан олиб тўпламоқ; йиғиштирмоқ.

Ҳосилни йиғмоқ.

У ёз бўйи Мансур учун атайлаб ялпиз, сариқбош, исириқ, яна аллақанақа гиёҳларни йиғиб юрарди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Бирор нарсани маълум вақт жараёни-да бир-бир топиб тўпламоқ; жамғармоқ.

Пул йиғмоқ. Мол йиғмоқ.

Бисот йиғмоқчидирлар балки? — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Ахир одамларга меҳр-шафқатли бўлишни Ҳамзага шу ота таълим берган, қолаверса, нега бунчалик китоб йиғмаса. — К. Яшин, Ҳамза

4. Жам ҳолга келтирмоқ; йиғиштирмоқ.

Ҳозир нарсаларни йиғинглар, яхшилаб нонушта қилиб олинглар, юқорига кўтариламиз. — С. Кароматов, Олтин қум

5. Йиғинчоқ, тартибли ҳолатга келтирмоқ.

— Кел, Нури ой! — Салимбойвачча оёқларини йиғиб олди. — Ойбек, Танланган асарлар

6. тех. Қисмларни ўзаро бириктириб бу-тун ҳолга келтирмоқ.

Тракторни йиғмоқ.

7. кўчма Маълум бир нуқтага қаратмоқ, тўпламоқ, марказлаштирмоқ (хаёл, ақл, куч ва шу кабиларни).

Степан эсини йиғиб, ўрнидан турди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Ҳакимжон шу суҳбатдан сўнг ўзининг хом ва чувалашган фикрларини пишитди, бир орага йиғди ўша кундан бошлаб унинг ҳамма нарсага қараши бошқа бўлди! — Чўлпон, Кеча ва кундуз

бор кучимни йиғиб чопдим. — Ш. Холмирзаев, Ёʻллар, ёʻлдошлар

8. Иш, ҳаракат, фаолият ва шу кабиларни тўхтатмоқ, йиғиштирмоқ.

Шокир ота ишни йиғди, кўзойнагини олиб қўйди. — Ойбек, Танланган асарлар

фл. Йиғмоқ феълининг биргалик нисбати.

1. Бир жойга тўплаш.DÜZENLEME

2. Тозалаш.TEMİZLEME

curtail, roll up

фл. 1. Ёйиқ, чочиқ нарсаларни бир жойга тўпламоқ; йиғмоқ.

Баъзилар зиналарга сочилиб қолган ғишт бўлакларини, кесакларни дарҳол йиғиштириб олиб ташлардилар. — Мирмуҳсин, Меъмор

Солиҳ иш вақти тугашига икки соат қолганда нарсаларини йиғиштирди. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

2. Йиғиб-териб олмоқ, (деҳқончилик, дала маҳсулотлари ҳақида).

Ақл-заковат билан иш тутиб, теримни нечоғлиқ тезлаштир-сак, ҳосилни шунча тезроқ йиғиштириб оламиз. — Газетадан

Деҳқоннинг олтинпази пахта теради, соҳибкори узум узади, қовунчиси полиз йиғиштиради, молбоқари хашак жамғаради. — Газетадан

3. Жам ҳолга келтирмоқ.

Кўчларингни йиғиштир! Аравани қўш! Қувага жўнагаймиз. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

4. Ишлатилган, фойдаланилган нарсаларни ётган (турган) жойидан йиғиб олмоқ, ўрин-жойни тартибга келтирмоқ, тозаламоқ, саранжом-саришта қилмоқ.

Отабек киргизилган Ҳасаналининг уйи Ойбодоқ она томонидан тозагина йиғиштирилиб асбоб-жиҳозлар билан зийнатланган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ташқари ҳовлида ҳамма уйларни йиғиштирдим, кўрпачаларни ҳовлига олиб чиқиб қоқдим. — Ойбек, Танланган асарлар

У ёқ-бу ёғингни йиғиштир, меҳмон келади. — С. Зуннунова, Янги директор

5. Тартибли ҳолатга солмоқ, эпақага келтирмоқ (ўзини ёки ўзидаги бирор нарсани).

Бошяланг, сочини яхшигина йиғиштириб қўйган. — Ойдин, Ҳикоялар

Жувон рўмолини олиб ўради, этакларини йиғиштириб ўрнашиб ўтирди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Қачондан бери сипо бўлиб қолдинг? Қизлардан гап кеца, оғзингни йиғиштириб ололмасдинг-ку! — Шуҳрат, Шинелли йиллар

6. Бас қилмоқ, барҳам бермоқ.

Мен шотида ўтириб китоб ўқишни ҳам, овга чиқишни ҳам йиғиштириб қўйдим. — Ш. Холмирзаев, Ёʻллар, ёʻлдошлар

Аҳмад иш топишдан умидини узиб, редаксияларга учрашни йиғиштириб қўйди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

фл. Йиғиштирмоқ феълининг мажҳул нисбати.

1. русчавзиманиеинглизчаrecovery

2. levy

муайян дарё ёки кўлга ер юзи ва ер ости сувлари оқиб тушадиган ҳудуд. С.й.ҳ. сув айирғич билан чегараланган.

от 1. Ғам-алам, оғриқ, изтироб ва шу кабилар туфайли юзага келадиган руҳий ҳолатнинг кўз ёши, ўзига хос товуш билан куза-тиладиган ифодаси, шундай ҳолат билан юзага келадиган кўз ёши, товуш.

Кампир йиғидан ўзини тиёлмади. Гўдак йиғиси.

Ғуломжон йиғлаб юборди. Унинг йиғиси устига болалар югуриб киришди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ичкари уйдан келаётган чақалоқ йиғиси Аҳмаднинг фикрини бўлди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Энди йиғидан фойда ёʻқ. Бўлди, бас қил. — К. Яшин, Ҳамза

2. этн. Марҳумни хотирлаб ўтказиладиган аза маросими.

Йиғи бошламоқ.

от Бирор мақсад учун халқдан (хонадон бошига ёки жон бошига) олинадиган ҳақ, пул ёки буюм; солиқ

[Мингбоши:] Беш йилдан бери ўлпонни бермайсан, солиқни тўламайсан, йиғим деса, жонинг бўғзингга келади, ўлакса. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

от 1. Кишиларнинг фикр олишуви ёки бирор масалани ҳал қилиш учун тўпланиш; йиғилиш, мажлис.

Ниёз қушбеги сўзлаб, йиғиннинг мақсади билан аҳли мажлисни таништира борди. А. — Қодирий, Ўтган кунлар

Бош муҳаррир катта йиғинларда, мажлисларда қатнашавериб, халойиқ ўртасида ўзини тутишга уста бўлиб кетган эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Кишиларнинг бирор маросим, зиёфат муносабати билан ёки ўзаро суҳбатлашиш, кўнгил очиш учун тўпланиши; йиғилиш.

Бил-димки, бугун уйимизда бир йиғин бўлади. — Ойдин, Дўндиқдан ҳам ёш экан

Шундай қилиб, бу қиёмат йиғин кеча ярим бўлганда гув-гув билан тарқалди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

сфт. 1. Йиғиб тўплаб қўйилган, тўплоғлик.

Йиғиқ соч. Йиғиқ барглар.

2. Йиғинчоқ, йиғноқ; ихчам.

Йиғиқ фикр.

от 1. Жинсий ва жисмоний жиҳатдан вояга етган эркак.

Уларнинг бири йигирма ёшлардаги қотма, хипча йигит эди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Умуман, ёш эркак, ёш киши.

Мана шу ерда МЦ ташкил қилинди-ю, бунга ўша пахта заводида ишлайдиган бир йигит каттакон бўлиб келди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. кўчма Эр киши, жасур одам, мард.

Йигит сўзидан қайтмас, арслон — изидан. — Мақол

Эр йигит бошига иш тушганда синалар. — Мақол

Йигитнинг моли ерда. — Мақол

4. с. т. (эгалик қўшимчаси билан) Қизнинг кўнгил қўйган кишиси, севгилиси.

Ҳой, менга қара, сенингча, йигити бор қиз биров билан гаплашмайдими? — Шуҳрат, Шинелли йиллар

5. Бирор ҳарбий тўдага, гуруҳга мансуб бўлган эркак киши.

Орадан уч-тўрт дақиқа ўтгандан кейин, Камолон тарафидан бир юз чамалик саркарда ва йигитлари билан Азизбек кўринди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. Ўзига нисбатан ёши кичик кишига мурожаат қилишда қўлланади.

Йигит, бу ёʻл қаёққа олиб боради?

Ҳай, ўт йигит, ҳалиги сўзларинг олтинга арзийди — Ойбек, Танланган асарлар

сфт. 1. Фойдаланилмайдиган пайтда йиғиб-тахлаб қўйиладиган, йиғиладиган.

Йиғма курси.

Бу ерда [палаткада] уч йиғма койка бир-бирига тақаб қўйилган эди. — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда

Бир неча киши машиналардан ғириллатиб кўтарилган йиғма нарвонлардан бино томларига чиқа бошлади. — М. Хайруллаев, Тилла маржон

Чўлда икки ва бир хонали йиғма уйлар қурилди. — Ўзбекистон қўриқлари

2. Турли қисм ёки элементлардан йиғилган, бир бутунни ташкил қиладиган; терма.

У яқинроқ бориб, эълон тагидаги рўйхатни кўрди: Қишлоқ ўқувчиларининг ёзги йиғма отряди. Унда йигирмадан ортиқ боланинг номи ёзилган. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Ёшларнинг вакиллари йиғма оркестр садолари остида стадион майдонини айланиб чиқишади. — Газетадан

Йиғиш.TOPLAMAK

сфт. Бўлар-бўлмасга йиғлай берадиган; кўп йиғлайдиган; йиғлоқи.

Йиғлоқ одам жангчи бўла олмайди-а, дада? — Гулдаста

Мўмингина, ювошгина бўлган Бахтиёр бора-бора салга чўчийдиган, йиғлоқ бўлиб қолди. — Ҳ. Назир, Кўктерак шабадаси

1. двадцать

тўрт ой, йигерма тўрт юлдуз четыре полумесяца и двадцать четыре звезды (Подковы коня, гвозди)

2. рел. поминки на двадцатый день после смерти

от 1. айн. Йиғлоқ, йиғлоқи.

Ўзинг ҳам ўлгудай йиғичи бўпсан. — А. Мухтор, Тонг билан учрашув

2. этн. Азада айтиб йиғловчи аёл.

от 1. Бир турли нарсаларнинг бир жойга тўпланган ҳолати, тўплами, мажмуи.

Қонунлар йиғиндиси. Қарорлар йиғиндиси.

Ҳар қандай материя алоҳида доналар йиғиндисидан тузилади. — Қизиқарли геохимия

Шовқин ҳар хил куч даражасидаги товушлар йиғиндисидир. — Газетадан

Шоирнинг нафис шеърлари ҳозир унинг учун тузсиз сўзлар йиғиндисидан бошқа нарса ҳам эмас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. мат. Икки ёки бир неча соннинг қўшилиш натижаси, ўзаро қўшилган сонлар мажмуи.

Уч, олти ва ўн бир сонларининг йиғиндиси йигирма бўлади.