«xud» boʻyicha 54 ta natija
ot esk. Oʻz, oʻzi, aynan oʻzi.
Bu shakl-u shamoyil bila xud hur-u parisen — Bobur
ot 1. Diniy tushunchaga, xususan islom diniga koʻra, butun mavjudotni, butun olamni yaratgan va uni boshqaruvchi oliy ilohiy kuch; har qanday dinning eʼtiqod qilish asosi (musulmonlarda: Alloh soʻzining sinonimi).
Xudo butun jonivorlarni yaratib boʻlib, har qaysisiga umr ulashadigan boʻlibdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
— Mirzo Anvar inimga xudo martaba ato qilgan emish deb eshitdim, — dedi Safar boʻzchi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
2. Koʻpxudolikda olamning qandaydir bir qismining oliy hukmdori.
Sevgi xudosi. Urush xudosi.
Goʻzallikning qoshida axir Choʻkka tushgan hatto xudolar. — A. Oripov
1. Aynan, aniq.
Inobatning xuddi oʻziga oʻxshagan nozikkina, qora qosh, qora koʻz bir singlisi bor edi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Bir oydan keyin xuddi mana shu katta bogʻda dangʻillama toʻy boʻldi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Xuddi shu payt eshik gʻiyqillab ochildi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol
2. Roppa-rosa, toʻppa-toʻgʻri, aniq.
Men xuddi soat oʻnda keldim.
Agar oʻsha ketishi boʻlsa, bugun xuddi Qoʻqonga borib yetgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
3. Goʻyo, goʻyoki; baayni.
— Keldingizmi? — dedi Alimardon, xuddi uning albatta kelishini bilganday. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
4. Hoynahoy; aftidan.
[Maysara:] Shoshmang, taqsirim! Hozir chiqib boʻlmaydi! U xuddi gumonsirab kelgan, ehtimol, har tomonga odam qoʻygandir. — Hamza, Maysaraning ishi
sft. Oʻzini yoki oʻz manfaatini hammadan ustun qoʻyuvchi.
Xudbin va dilozor kimsaning axir Ogʻzi qon yirtqichdan qanday farqi bor?! — A. Oripov
Isfandiyorning injiq va xudbin koʻnglida oʻch olovi yonar, isyonkorlarni birma-bir dorga ostiraman, deb ont ichib qoʻygan edi. — S. Siyoyev, Avaz
ayn. Xudojoʻy.
ot din. Marhumlar ruhiga bagʻishlab yoki biror illatdan eson-omon qutulganligi uchun xudo yoʻliga qilinadigan sadaqa, qurbonlik, ziyofat.
Hazrat Bahovuddin yoʻllariga yetti non xudoyi qilibdurlar. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
Bir necha oy ichida yuzlab qoʻylar, tuyalar soʻyilib, mahalla-guzarlarda xudoyilar qilindi. — S. Siyoyev, Avaz
Xudoga murojaat shakli; e xudo.
Xudoyo xudovando! Xudoyo tavba!
Maxsum oʻzicha imon keltirdi: — Xudoyo xudovando, bir ojiz bandangman. Gunohim boʻlsa, oʻzing kechirgaysan! — P. Tursun, Oʻqituvchi
Hodeida.
sft. Xudo nomini tildan qoʻymaydigan, doim toat-ibodat bilan shugʻullanadigan.
Xudogoʻy odam.
Roʻziqul oʻtkinchi xudogoʻylarga qurʼon oʻqib berish bilan besh tiyin-oʻn tiyin topib yurdi. — Gʻayratiy, Tepalik mozor
ot Xudo va din yoʻlidan chiqmaydigan, xudoga ishonadigan; dindor.
[Hoji ona:] Men ikki yoʻl haj qilgan xudojoʻy, batavfiq xotinman! Musulmonlarga yomonlikni aslo ravo koʻrmayman. — Hamza, Boy ila xizmatchi
Xudojoʻylar kamayib, ziyoratgohga koʻp vaqtdan buyon nazr-niyoz tushmay qolgan edi. — Gazetadan
sft. Xudoni tan olmaydigan, xudoga ishonmaydigan; dahriy, ateist.
Doktor bir kuni [Qurbon otani] mahallada oʻzi tashkil etgan xudosizlar toʻgaragining mashgʻulotiga olib bordi. — A. Qahhor, Toʻy
territorial
quday hám din jolınan shıqpaytuģın, qudayģa isenetuģın, dindar
sft. esk. din. Xudodan qoʻrqadigan; moʻmin, xudojoʻy.
Dushman emas, bular ustayi Zargar, Anga hamroh bir xudotars qalandar. — Malikayi ayyor
ayn. Goh xud, goh bexud
ot Oʻz manfaatini boshqa kishilar manfaatidan ustun qoʻyishdan iborat salbiy axloqiy sifat.
Nodirning yuragi-da nomus oʻti, yigitlik lafzi, oriyatidan koʻra xudbinlik, oʻjarlik ustun turadi. — Sh. Gʻulomov, Yorqin ufqlar
Xudbinlik manfaatparastlik va shaxsiyatparastlikni oʻz ichiga oladi. — OʻzME
sft. ayn. Xudobezori.
ot Xudoyiga borib ovqatlanishni odat qilib olgan kishi.
Madrasamizning jilovxonasida har yakshanba va payshanba kunlari xudoyixoʻrlar koʻcha poylab, tikilishib oʻtirar edi. — M. Muhammadjonov, Tur-mush urinishlari
