Qidiruv

ot Biror narsaning navi, turi; zot, jins.

Ikki xil fikr. Atlasning yetti xil rang jilosi.

Lekin Karim Toirov degani ham boʻsh kelmaydiganlar xilidan ekan. — S. Ahmad, Yulduz

Ichimliklarning qaysi xilidan soʻrasangiz — tayyor. — S. Zunnunova, Olov

Dildor qoshlarini, yelkalarini uchirib, ming xil muqom bilan qoʻshiq aytardi. S. — Ahmad, Ufq

ot 1. kk. kt. Odatda inʼom hadya qilinadigan qimmatbaho toʻn.

Duodan keyin hudaychi ikki toʻn keltirib, kimxobni domla Niyozga va qora baxmaldan tikilgan mirzaboshilik xilʼatini Anvarga kiydirdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. esk. Umuman, toza kiyim libos.

Ajab xilʼat yarashgan qomati zebolaring bordir. — Muqimiy

Xilʼati raʼno, boʻyi zebo gulistonim meni. — Furqat

sft. Navli, turli.

Koʻp xilli.

Zid. qarama-qarshi, teskari.

Qoidaga xilof harakat. Intizomga xilof ravishda.

Birovnikini olish shariatga xilof. musulmonlar! — Sharq yulduzi

ot kt. Yaratilgan, bunyod qilingan narsa yoki kimsa.

Bunchalar bedilsan, benoyon xilqat. — A. Oripov

Bemir menga uzoq tikilib turdi. Xuddi meni birinchi koʻrayotganday. ajib xilqatga tikilayotganday tomosha qildi. — A. Nurmurodov, Urush bevalari

sft. 1. Odamlardan, koʻzdan yiroq, hech kim koʻrmaydigan, odam kam boʻladigan; pana, ovloq, chekka.

— [Chol] Biz bilan xilvat uyda gaplashdi, — dedi Usmon. — O. Husanov, Qoʻshiqchining taqdiri

Usmonbek Oʻratepa qozisiga qarashli xilvat va dabdabali uyda yolgʻiz, daricha yonida oʻtirib, Turkistonning harbiy kartasini koʻzdan kechirmoqda. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Imtihon haftasi kirishi bilan fakultetda xilvat burchak qolmadi. — A. Qahhor, Sarob

Keyingi yakshanba borilgan joy haqiqatan salqin, xushhavo, xilvat yer ekan. — S. Abdulla, Oʻrtoq Xolnazarov

2. ot Tinch, osuda joy.

[Husayn:] Doʻstim, yoshligimizni zamon olib ketdi qolgan umrimizni xilvatda va farogʻatda oʻtkazaylik. — Uygʻun va I. Sulton, Alisher Navoiy

ot Qabristonning biror urugʻ-avlodga yoki mahallaga, oʻziga qarashli marhumni dafn etish uchun ajratilgan bir boʻlagi, bir qismi.

Chigʻatoy koʻchasin soʻl tomonida Oʻtsangiz muqaddas xil-xona taraf. Sanoqsiz qabrlar gʻaladonida Yotibdi Otello — u buyuk arab. — A. Oripov

Lekin onam: — Yoʻq, men bu joyni tashlab ketolmayman. Bu yerda ota-bobolarim oʻtgan. Xilxonamiz shu yerda, — der edi. — Sh. Xolmirzayev, Ogʻir tosh koʻchsa

fl. 1. Xillarga, navlarga ajratmoq.

Qovunlarni xillamoq. Pillani xillamoq.

2. Tanlab olmoq, saralamoq.

Gullarni xillamoq.

Maktab tashkilotlarini qoʻlga olgandan keyin, oʻquvchi va muallimlarni xillash kerak boʻladi. — A. Qahhor, Sarob

ot Zid kelmoq, mos kelmaslik.

Fanga xiloflik.

Qonunga xiloflik.

ot s. t. esk. Pardoz buyumlarini solib yurish uchun belbogʻda taqib yuriladigan charm gʻilof.

fl. Xillamoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Xillamoq feʼlining orttirma nisbati.

ot Xillamoq feʼlidan sifatdosh.

sft. Har xil, turli-tuman.

Ochilmish xilma-xil gullar, topib ziynat xiyobonlar. — Habibiy

Kampir kuyovini hamisha shunday kutadimi yoki Nusratbek kelgani boismi, taom ancha koʻp va xilma-xil edi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

ot Xilvat joy; ovloq, chekka joy.

Xilvatgohda yashamoq.

Kimsasiz bu xilvatgohlar qoʻynida turli-tuman kemiruvchi, yemiruvchi, oʻrmalovchi, dumalab yuruvchi jon-dorlarning izi juda koʻp. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

ot Xilvat, chekka ekanlik.

fl. Xillamoq feʼlining birgalik nisbati.

ot Xilvat yoki ovloq joydagi uy, bino; maxfiy kengash xonasi.

Kechqurun sulton Majdiddinni xilvatxonaga chaqirtirdi. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

ot esk. kt. Xilvatda yashashni sevadigan, xilvatda yakka-yolgʻiz yashaydigan odam.