Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«xating» boʻyicha 57 ta natija

Filtr

← Barcha natijalar

Lugʻat maqolalari

57 ta · 1-sahifa / 3
xat
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Yozuv, yozilgan, chizilgan yoki oʻyib tushirilgan belgilar; matn.

Olim toshga oʻyilgan qadimiy xatni oʻqishga urindi.

Xat kichikroq qogʻozda oʻlchovlik soʻzlardan iborat edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Yozuvda ishlatiladigan grafik belgilar; harflar tizimi.

Arabcha xat. Lotin xatini oʻrganmoq.

3. Biror xabar berish yoki fikr almashish maqsadida aniq manzilga asosan pochta orqali yuboriladigan, matn yozilgan qogʻoz.

Bir kuni pochtalon Ashurali otaga xat tutqazdi: — Oʻgʻlingiz Kimsanboydan. — T. Ashurov, Oq ot

4. Harflarni yozishdagi oʻziga xos uslub, koʻrinish, yozuv xili.

Uning xati xunuk.

[Asar] Juda sifatli novvotrang qogʻozga nastaʼliq xatida koʻchirilgan. — UTA

5. Savod; harf tanish.

[Imom:] Toʻgʻrisini aytsak, xatimiz yoʻq hisobida! — Hamza, Boy ila xizmatchi

Usta Moʻmin, rahmatlik, xat bilar edi, kitob koʻrib, bolaning otini Yodgor qoʻydi. — A. Qahhor, Asror bobo

6. Rasmiy qogʻoz, hujjat.

Bunga tashkilotlar va shaxslar oʻrtasidagi rasmiy ishga taalluqli boʻlgan xatlar, yozishmalar kiradi. — OʻTA

7. Satr, misra.

Bilish uchun har qaysi sheʼrdan bir-ikki xat oʻqib koʻrish kerak edi. — A. Qahhor, Sarob

  • Taloq xati Er-xotinning bir-biridan ajralishi haqidagi rasmiy qogʻoz, hujjat. Bir necha vaqtdan soʻng Homidning soxta taloq xati bilan eridan chiqqan qiz Komilbekka beriladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Xat tortmoq 1. Chiziq tortmoq, chizmoq; Bu zolimning jabriga xudo oʻzi xat tortmasa, bandasi nevlaydi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz
  • Xat qilib bermoq Oʻz mulkini birovga qonuniy yoʻl bilan rasmiylashtirib bermoq, topshirmoq. Uyimni internatga xat qilib berdim.Siz boylarning yer-mulklarini musodara qizish vaqtida eng yaxshi yerlarni ularning oʻzlariga xat qilib bergansiz. — H. Gʻulom, Mashʼal
  • Xatga olmoq (yoki solmoq, bitmoq) Roʻyxatga kiritmoq. Mulkni xatga olmoq.Bu uydagi hamma narsa xatga olingandan keyin, tashqariga chiqildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Xatga tushmoq Roʻyxatga kiritilmoq. Xatga tushding — oʻtga tushding. — Maqol
  • Yumaloq (yoki dumaloq) xat Kolxoz jun planini pul bilan toʻldirdi, degan mazmunda raykomga dumaloq xat yozib yubordi. — A. Koʻchimov, Halqa
Toʻliq maqola →
xata
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot Ukraina, Belorussiya va Janubiy Rossiya qishloqlaridagi dehqonlar yashaydigan uy.

Unda xatamiz huv daryo burilgan joyda, oʻrmon yoqasida edi. — R. Fayziy, Kishilarimiz qissasi

Xatalardan birida tunni oʻtkazdik. — Sharq yulduzi

Toʻliq maqola →
xatm
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda
  • Xatm qilmoq 1. Biror ishni oxiriga yetkazmoq, tugatmoq. Toʻrt kunsiz Quronni xatm qilib boʻlmaydi. — A. Qodiriy, Obid ketmonSiz Sharqda ishlab juda koʻp tajriba orttirgansiz, bir necha til bilasiz, — davom etdi Malison, — Qurʼonni xatm qilgan zabardast mudarrissiz — K. Yashin, HamzaKitob koʻraverib, savoding ham chiqib qopti. Inglizchani ham xatm qilib yuborgan boʻlsang kerak. — K. Yashin, General Rahimov
  • Xatmi kutub qilmoq Madrasani tamomlamoq, tugatmoq. Marhum buzrukvor Buxorodan xatmi kutub qilib kelibdur. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Xatmi qurʼon 1. Qurʼonni toʻliq oʻqib tushirish. Ramazon oyida, tarovih namozida Qurʼonning avvalidan oxirigacha tilovat qilib chiqilishi ham xatmi Qurʼondir. — OʻzME;U[Mirobid] keksalarni yigʻib, ota-bobolarining arvohiga xatmi qurʼon qildirdi. — V. Gʻofurov, Vafodor
Toʻliq maqola →
xato
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

sft. 1. Hisoblash, yozish, oʻqish, soʻzlash va shu kabilarda adashish, yanglishish, notoʻgʻrilik, qusur.

Imloviy xato. Matematik xato.

2. Umuman, turmushda, ishda yoʻl qoʻyilgan kamchilik, nuqson, notoʻgʻri xatti-harakat.

Dushman siringni oʻgʻirlaydi, Doʻst xatongni toʻgʻrilaydi. — Maqol

Ammo muhabbat juda noyob narsa, bu yoʻldagi xatoni hech kechirib boʻlmaydi! — Mirmuhsin, Umid

3. Haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan, asossiz, notoʻgʻri.

Xato yozmoq. Xato hisoblamoq. Xato soʻzlamoq.

Joʻrttaga xato oʻqib, oʻzing kuldirding Oʻqi, Raʼno. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

4. Yerdan chiqmay yoki unmay qolgan urugʻ haqida.

Yaxshi ishlanmagan yerga ekilgan urugʻ xato chiqadi.

5. Moʻljalga, nishonga tegmaslik.

Oʻq xato ketdi.

Hech qaysisining otgani xato ketmas edi, hech bir dushman omon ketmas edi. — Alpomish

  • Xato qilmoq (yoki ketmoq) Xatoga yoʻl qoʻymoq, kamchilik yoki nuqson yuz berishiga imkon berib qoʻymoq. Xato qilmoq bordir, tuzatmaslik ordir. — MaqolVaterlooda xato qildi Napoleon, Jahongirning qaytdi shu kun omadi. — A. OripovSiz Mehri toʻgʻrisida xato ketdingiz, chunki u faqat yangi yerda ishlash niyati bilan sekretarlikdan ketdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
Toʻliq maqola →
xatar
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Biror baxtsizlikka, falokatga olib kelishi mumkin boʻlgan sharoit.

Bu yerda bir xatar bor. Yolgʻon aytgan kishining Xatari bor ishining. — Maqol

Avval men sizdan minnatdor boʻlishim kerak Siz tufayli koʻp qatorida men ham bir xatardan qutulib qolganman. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Xatarli, xavfli, tahlikali.

Dushmanning biri ham xatar. — Maqol

Ammo biri ketsa, badtari keldi, Yangi ochkoʻzlarning xatari keldi. — M. Shayxzoda

Toʻliq maqola →
xatib
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

ot Masjidda juma va hayit namozi paytida xutba oʻqiydigan, vaʼz aytadigan domla, imom; voiz.

Baroq qoshlari qop-qora xatib minbarga chiqib, vaʼzxonlik qilayotgan ekan. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Toʻliq maqola →
XATÏR

xotiraruschaмысль, душаinglizchamemory

Qïlïčda yetigräk bularnïŋ tili, yana qïlda yinčkä bu xatïr yolï Ularning tili qilichdan ham o‘tkirroqdir, xotira yo‘llari esa qildan ham ingichka – Их язык острее меча, путь их мысли тоньше волоса – Their tongue is sharper than the sword, the path of their thought is thinner than the hair

Toʻliq maqola →
xatli
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

sft. 1. Xati bor, yozuvli.

Xatli qogʻoz.

Akbarjonim otlidir, Sallasi gul xatlidir. — Qoʻshiqlar

2. Xat-savodi bor, yozuv-chizuvni biladigan.

U [Gʻ. Gʻulom] Mening savodli, xatli boʻlishimga boshida otam, soʻngra onam sabab boʻldilar, deb taʼkidlaydi. — H. Yoqubov, Gʻafur Gʻulom hayoti va ijodi

Toʻliq maqola →
xatna
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot Musulmonlar va boshqalar baʼzi xalqlarda oʻgʻil bolalar jinsiy aʼzosining chekka kertmagini kesish yoki kestirish.

Xatna marosimlari oʻzbeklar va bir qancha xalqlarda toʻy shaklida oʻtkaziladi. — OʻzME

  • Xatna toʻyi Xatna munosabati bilan oʻtkaziladigan marosim, ziyofat; sunnat toʻyi. Hali buncha qarz, chiqimlarning ustiga ikki qizni uzatish, bir oʻgʻilni uylantirish, bir xatna toʻyi ham bor. — Hamza, Boy ila xizmatchi
  • Xatna qilmoq Shunday tadbirni amalga oshirmoq. Botirjon, Shokirjonlarning tugʻilgan kunlarini oʻtkazib, ularni xatna qilmoqchi ekanlar — Yoshlik
Toʻliq maqola →
xattot
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot Chiroyli va aniq yozadigan odam; kalligraf.

Navoiy asarlari mashhur xattotlar tomonidan koʻchirilgan.

Ulugʻbek ajoyib xattot, musavvir va sahhofning oltin qoʻllari bilan yaratilgan bu kitobni zoʻr ishtiyoq bilan uzoq tomosha qildi. — B. Ahmedov, Ulugʻbek

Toʻliq maqola →
xat-pat
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

Xat-xabar, yozuv.

Podshoning oʻgʻli yana yetti yil oʻqigandan keyin uncha-muncha xat-pat taniydigan boʻlgan ekan. — Ertaklar

Toʻliq maqola →
xatarli
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

sft. Biror baxtsizlikka, yomon natijaga olib kelishi mumkin boʻlgan, xavfli, tahlikali.

Yurak-tomir kasalliklari orasida ayniqsa miokard infarkti eng xatarli xastaliklardan hisoblanadi. — Fan va turmush

U bironta xatarli tadbirni taklif qildi, shekilli, brigadir qoʻllarini tez-tez siltab, avval anchagacha unamadi. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda

Toʻliq maqola →
xatchoʻp
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot Oʻqilayotgan betni oson topish uchun kitob ichiga solib qoʻyiladigan maxsus choʻp, bezakli ip yoki bir parcha qogʻoz, lenta va shu kabilar

Mutrib xatchoʻp solingan bir sahifani ochdi-yu, Oʻqi! dedi. — Yoshlik

Toʻliq maqola →
xatolik
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot Xato ish, xatti-harakat; yanglishuv.

Yoki mendan bir xatolik oʻtdimi — Gulshanbogʻ

Doimiy xatoliklarning uchrashi oʻlchov asboblari bilan bogʻliq. — OʻzME

Toʻliq maqola →
xatosiz
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

sft. 1. Xato qilmagan holda, toʻgʻri; bexato; toʻla-toʻkis.

Xatosiz yozmoq. Xatosiz soʻzlamoq.

Gʻoʻzani xatosiz undirib olish Qurbonali polvon zvenosida odat hukmiga kirib qoldi. — N. Safarov, Qurbonali

2. Oʻqni zoye ketkazmay, aniq nishonga olib.

Oʻqni xatosiz otmoq. Xatosiz mergan boʻlmas. — Maqol

Toʻliq maqola →