UY ’yashashga, ishlashga xizmat qiladigan qurilma’, ’bino’, ’xona'. Bu voqea oʻrtogʻimning u y i d a sodir boʻlgan edi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot öy tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 513), oʻsha davrlardayoq üy tarzida ham talaffuz qilingan (ДС, 513), oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: öy > üy >
1.
Yashash uchun yoki turli tashkilot, muassasa va shu kabilar joylashishi uchun moʻljallangan bino
Uch xonali
Besh qavatli
Baʼzan koʻrinar koʻzga Shohona uylar koʻrkam — Gʻayratiy
Faqat kanal emas, balki toʻgʻonlar, shlyuzlar, temir-beton uylar ham bir yoʻla va birdaniga qurilayotganga oʻxshaydi — Ibrohim Rahim, Chin muhabbat
2.
Yashash uchun moʻljallangan bino ichidagi har bir xona
Bu bino uch uy va bir ayvondan iborat
Yorugʻ
Keng
Uylarda, ayvonlarda xotinlar koʻp edi — Oybek, Tanlangan asarlar
Ochiq eshikdan esgan shamol uy ichida Sabogulning sochlarini toʻzgʻitdi — Sa’dulla Karomatov, Oltin qum
3.
Biror ijtimoiy talabni qondirishga qaratilgan muassasa
Mehribonlik uyi
Dam olish uyi
Madaniyat uyi
Quyoshning aksida koʻrinar yaqqol Maʼrifat uyiga tashlangan qadam — Gʻayratiy
4.
Biror oila yoki xonadon oʻrnashgan bino va shu binoga taalluqli yer; hovli
Qizlik uyga qirq ot boylanar — Maqol
Uylar, koʻchalar qulf urib gullagan daraxtlar orasiga shoʻngʻigan — Guldasta
Bogʻkoʻcha tamom boʻlganidan keyin brigadirning uyidan oʻtishga toʻgʻri keladi — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
5.
Oila; xonadon. Uy ichi - oila aʼzolari. Uyi buzilmoq - er-xotinning ajralganligi, oilasi barbod boʻlganligini bildiradi. Uyi kuymoq - xonavayron boʻlmoq
Qirquy quda boʻlsa, qirq yil qirgʻin boʻlmas — Maqol
Yomon arava yoʻl buzar, Yomon kishi uy buzar — Maqol
Farzand - uy obodligi, Kelajak niholidir! — Yo. Mirzo
Uydagilar mening havoyiroq boʻlib qolganimni bilishadi — Sa’dulla Siyoyev, Yorugʻlik
[Xolisxon:] Uy ichlarimiz qalay, barisi tirikmi? — Hamza, Paranji sirlari
unda mening uyim kuyadi-ku, axir — Komil Yashin, Hamza
