Қидирув

фл. 1. Мазмунини ўзлаштирмоқ, билиб етмоқ; англамоқ, тушунмоқ.

Гапни гапир уққанга, жонни жонга суққанга. — Мақол

Қассоб бошини тез-тез ирғаб, уқиб олганини ишора қилди. — П. Турсун, Ўқитувчи

[Қоидаларни] Роса ўқиб, ёдлаб ол, Уқиб, дилга жойлаб ол. — Қ. Муҳаммадий

2. Пайқаб олмоқ, ҳис қилмоқ, сезмоқ.

Олимов бошқа болаларнинг ҳам ҳайрат билан боққан кўзларида шундай саволни уққан эди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Қиз-жувонларнинг кўзларидан фақат қишлоқ одамларига хос соддалик ва теранликни уқиш мумкин. — Э. Усмонов, Ёлқин

ўзбекчауқмоқ, тушунмоқрусчапонимать, разуметьинглизчаunderstand

Ul bar munï sen буни сен уққин – пойми ты это–ундерстанд тҳис

фл. Уқмоқ феълининг орттирма нисбати.

русчаразъяснение, пояснениеинглизчаexplanation, elucidationфрансузчаexplication, élucidationарабчаإِيضَاحٌ, تَأْكِيدٌ

фл. Уқтирмоқ феълининг мажҳул нисбати.

от Безак учун газмол буюмлар, кийим-кечак ва шу кабилар нарсалар четига тикиб, қадаб қўйиладиган узун энсиз мато.

Ислом барлос қаҳрли кўзларини юқорига — ипак чодирнинг кўркам уқаларига, ранг-баранг ипак шокилалари осилиб турган шипга тикди. — Ойбек, Навоий

Очиқ деразадан кирган баҳор шамоли деразанинг, учига уқа тутилган сурп пардасини силкитди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Зарбоф тўни ёқасига заррин уқа тутилган барваста эшик оғаси кириб, таъзим қилди. — Х. Султонов, Бир оқшом эртаги

охиратрусчаисход, конецинглизчаthe next world, the other world

Бу дуня тилäсä üлäгü кüмüš, қалï ъуқба қулса бу-ул ҳам юлуš Бу дунёни истаса кумуш улашиш керак, агар охиратни истаса ҳам ҳадяси шу – Кто хочет существовать в этом мире, должен быть щедрым (букв. наделять серебром) для того, кто жаждет грядущего мира, также в этом спасение (букв. выкуп) –Вҳоевер ванц то эхист ин тҳис ворлд шоулд бе генероус (фор гивинг силвер ин леттерс) то тҳе оне вҳо ис ҳунгрй фор тҳе ворлд то коме, алсо ин тҳис ис салватион (лит. редемптион)

ўзбекчауқмоқ, тушунмоқрусчапонимать, разуметьинглизчаunderstand

Munï sen uqal буни сен уққин – ты уразумей это–ёу компреҳенд

ўзбекчатушинилмоқ, англашилмоқрусчарастолковыватьинглизчаunderstand

Yana aydï elig uquldï bu söz Ҳукмдор айтди: “Бу сўз англашилди” – И еще сказал правитель: «Эти слова поняты» – Анд тҳе рулер саид: "Тҳесе вордс аре ундерстоод"

ақл-заковатрусчаразумениеинглизчаmind

Uquš-ul senar edgü andïy adaš Заковат сен учун эзгу онтли дўстдир – Разум хороший и верный товарищ тебе – Реасон ис гоод анд фаитҳфул компанион то ёу

Кишининг бирор нарсани тушуниб, билиш хусусияти; дид, фаросат.BECERİ, KABİLİYET

ақл-заковатрусчаразумениеинглизчаunderstand

Ayïrlïqï boldï biligig uquy Унинг қадр-қиммати билим, ақл-заковат бўлди – Достойны уважения [у человека] знание, мысль и разумение – Вортҳй оф респект [ин ман] кновледге, тҳоугҳт анд ундерстандинг

ўзбекчауқтирмоқ, англатмоқрусчаобъяснит

Yana uqturayïn eligkä bu söz Ҳукмдорга бу сўзни яна уқтирайин – Объясню еще эти слова правителю –Тҳесе вордс аре стилл спокен то тҳе рулер

от Руҳий ёки жисмоний азоб, қийноқ, жафо.

Ғуломжон бу кекса дунёда жуда кам яшаган бўлса ҳам, бошидан жуда кўп уқубатлар кечирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Э парвардигорим боламни ўз паноҳингда асра, қолган умримни уқубатга таш-лама! — Мирмуҳсин, Меъмор

сфт. 1. Уқуви яхши; дид-фаросатли.

Уқувли қиз.

— Солдат уқувли, эпчил, ботир бўлмоғи лозим, — деди генерал. — Ойбек, Қуёш қораймас

Дастурхон безашда бунақа уқувлисини учратмаган эдим. — И. Ўктамов, Ҳикоялар

2. Лаёқатли, истеъдодли.

Уқувли, тажрибали кишилар.

ўзбекчабилимли, ақл-заковатлирусчаразумениеинглизчаknowledge

Uqušluy kišilär sözüg az qïlur Заковатли кишилар сўзни оз қиладилар

ўзбекчабилимсиз, ақл-заковацизрусчанеразумныйинглизчаunlearned

Уқуšсуз киšи бир авуččа еник Zakovatsiz odam bir hovuch narsa kabi yengildir – Неразумный человек подобен горсти грязи – An unreasonable person is like a dirt

сфт. 1. Уқуви яхши эмас, диди паст.

Содда кун кечиришга ўрганган уқувсиз бир қишлоқи аёл нима ҳам қила олади? — П. Турсун, Ўқитувчи

Қишлоққа келадиган кўчма кинонинг уқувсиз механиклари узиб ташлаган ямоқ ленталардан йиғиб, олақуроқ кинофилм қилган эди. — С. Аҳмад, Чўл шамоллари

2. Таланти, истеъдоди ёʻқ.

Буларнинг ҳаммаси уқувсиз ёш артистлар томонидан биринчи мартаба биринчи репетицияда бажарилган ролдай ясама чиқди. — А. Қаҳҳор, Сароб

ўзбекчабилимли, ақл-заковатлирусчаразумениеинглизчаknowledge

Uquy qayda bolsa uluyluq bolur Заковат қаерда бўлса, улуғлик бўлади – Где проницательность, там и разумение – Вҳере тҳере ис инсигҳт, тҳере ис ундерстандинг