Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«униси» бўйича 3345 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

3345 та · 1-саҳифа / 168
у
Изоҳли луғат · яна 10 та луғатда

олм. 1. (жўналиш, ўрин-пайт, чиқиш келишикларида — унга, унда, ундан)

2. 3-шахс бирлик Сўзловчи ва тингловчидан бошқа шахсни, нутқ жараёнида қатнашмаётган шахс (ўзга)ни билдиради.

У мендан бир ёш катта. Ундан ёшар ўрнак олишади.

У кетгандан кейин, Сидиқжон шу ернинг ўзида чўкка тушди. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари

Мана, бошқарма бўлимида уни [Искандаровни] роса қизартиришди. — С. Аҳмад, Бош оғриғи

Унинг овози ўзига жуда узоқдан эшитилаётганга ўхшарди. — С. Аҳмад, Юлдуз

3. Сўзловчидан наридаги ёки узоқдаги кимса, нарсани кўрсатиш учун қўлланади.

Бу китобни эмас, у китобни беринг. У йигитни танийсанми? Дарёнинг у ёғи.

У ерда нима кўп — паст-баландлик. — Шуҳрат, Олтин зангламас

Мен бўлсам унинг ёʻлини аллақачон топиб қўйганман. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

  • Бошини (ёки ўзини) у ёққа урмоқ, бу ёққа урмоқ Бирор нарса ҳаракатида ўзини минг алфозга солмоқ, астойдил уринмоқ. [Мирзакаримбой :] Бошни у ёққа урдим, бу ёққа урдим, ахир бир эвини топдим, жиян. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Ё у ёқлик, ё бу ёқлик қилмоқ Масалани кўндаланг ҳал қилмоқ, ишни бир ёқлик қилмоқ, ажрим қилмоқ.
  • У дунё Тақдирга шукур қил, номусли камбағал бўл. У дунёда фойдасини биласан. — Ойбек, Танланган асарлар
  • У дунё-бу дунё, у дунё-ю бу дунё
  • У ёқда турсин Очилиш у ёқда турсин, очиқ хотинларнинг юзини ҳам кўрмайман, деб онт ичганман. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин
  • У ёвда қолиб Ёддан кўтарилиб, эсдан чиқиб, унутилиб. Канизак кўзи жиққа ёшга тўлди-ю, узр у ёқда қолиб, ҳасратга тушиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • У ёғини суриштирсанг Аниғини билмоқчи бўлсанг, очиғини айтганда, аслида. У ёғини суриштирсанг, қишлоқда ҳамманинг рўзғори танг. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Уни қуй, буни қўй Уни қўй, буни қўй, қачон бизникига келасан?
Тўлиқ мақола →
уд
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Катта ноксимон косахонали, калта дастали, кўп торли, чертиб чалинадиган мусиқа асбоби.

Уд чалмоқ.

Уд [барбат] — қадимги Ўрта Осиёда чертма торли мусиқа асбоби. — Фан ва турмуш

Тўлиқ мақола →
уф
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

унд. с. Бирор нарсадан шикоят, ранжиш, бўғилиш каби туйғуларни ифодалайди.

Уф, ҳаво жудаям дим! Уф, саримсоқ иси келяпти! Уф, ҳамма ёқни тутун босиб кетди!

— Уф! Сувсадим, — деди Фотима елпиғичини силкитар экан. — П. Турсун, Ўқитувчи

Хотин паранжиси билан айвоннинг олдига ўтириб олгач, уф, деб чайқалди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Йигит ичкари кирди; қўлидаги портфелини диванга улоқтирди; уф тортиб, пешонасига урди. — А. Қаҳҳор, Қайғулар

Тўлиқ мақола →
уҳ
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

унд. с. Чарчаш, бўғилиш каби руҳий-жисмоний ҳис-туйғуларни ифода этади.

[Марям:] Уҳ! Жуда қийин ҳолда қолдим-да!Ҳамза, Ким ўғри?

— Уҳ, бу Говнинг қилаётган найранги! — деди-да, Абдурасул токчага суяб қўйилган қўшотарни қўлига олди. — П. Турсун, Ўқитувчи

  • Уҳ тортмоқ У [Қобил] ғамгин ва хаёлчан гапириб, ҳикояси давомида неча-неча марта уҳ тортди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Тўлиқ мақола →
ул
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

(у — чўзиқ) Ўғил.

Бежой билдим, тўрам, Ёдгор улингни, Аймоқнинг юртига талаб қилибди; Қандай жўнатасан жон-у дилингни?! — Ёдгор

Армон билан мен улдан айрилдим дер, Кетганингни, болам, билмай қолдим дер. — Равшан

Тўлиқ мақола →
ун
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

эск. шв. Товуш, овоз

Анчадан сўнг итларнинг уни ўчди — С. Анорбоев, Окрой

Овозини эшитиш учун томоғига зўр бериб кўради. Фақат қандайдир хирилдоқ ун чиқа- — С. Азимов, Оппоқтонг қўшиғи

Тўлиқ мақола →
ув

от Ит, бўри каби ҳайвонлар чиқарадиган чўзиқ овозни ва шу овозга ўхшаш бошқа нарсалар товушини, жумладан, инсон йиғисидаги шу каби овозни билдиради.

Ув деб келар бўри овози. — С. Жўра

Тўсиндан даҳшатли ув билан гирдибод қуюн уларни ўради. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Бирга турмайман десангиз, майли, судга беринг. Бироқ мен шармандани кечиринг! Мен сизнинг тирноғингизга ҳам арзимайман!Ув! — С. Сиёев, Отлиқ аёл

  • Ув солмоқ (ёки тортмоқ) Ув деган чўзиқ овоз чиқармоқ. Овул тинч, гоҳо узоқда, Аллонбий қўраси томонда бўри ув тортарди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссасиДарахтларни юмдалар бўрон Гоҳ қутуриб ув солар бўрон. — З. Обидов, Яхши нияттортган фарзанд доғида. — Шуҳрат, Ёшлигимнинг давомиХадича буви ҳам ув тортиб йиғлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Тўлиқ мақола →
уй
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

УЙ ъяшашга, ишлашга хизмат қиладиган қурилмаъ, ъбинў, ъхона'. Бу воқеа ўртоғимнинг у й и д а содир бўлган эди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от ўй тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, I, 513), ўша даврлардаёқ üй тарзида ҳам талаффуз қилинган (ДС, 513), ўзбек тилида ü унлисининг юмшоқлик белгиси ёʻқолган: ўй > üй >

1. Яшаш учун ёки турли ташкилот, муассаса ва шу кабилар жойлашиши учун мўлжалланган бино

Уч хонали

Беш қаватли

Баъзан кўринар кўзга Шоҳона уйлар кўркам — Ғайратий

Фақат канал эмас, балки тўғонлар, шлюзлар, темир-бетон уйлар ҳам бир ёʻла ва бирданига қурилаётганга ўхшайди — Иброҳим Раҳим, Чин муҳаббат

2. Яшаш учун мўлжалланган бино ичидаги ҳар бир хона

Бу бино уч уй ва бир айвондан иборат

Ёруғ

Кенг

Уйларда, айвонларда хотинлар кўп эди — Ойбек, Танланган асарлар

Очиқ эшикдан эсган шамол уй ичида Сабогулнинг сочларини тўзғитди — Саъдулла Кароматов, Олтин қум

3. Бирор ижтимоий талабни қондиришга қаратилган муассаса

Меҳрибонлик уйи

Дам олиш уйи

Маданият уйи

Қуёшнинг аксида кўринар яққол Маърифат уйига ташланган қадам — Ғайратий

4. Бирор оила ёки хонадон ўрнашган бино ва шу бинога тааллуқли ер; ҳовли

Қизлик уйга қирқ от бойланар — Мақол

Уйлар, кўчалар қулф уриб гуллаган дарахтлар орасига шўнғиган — Гулдаста

Боғкўча тамом бўлганидан кейин бригадирнинг уйидан ўтишга тўғри келади — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

5. Оила; хонадон. Уй ичи - оила аъзолари. Уйи бузилмоқ - эр-хотиннинг ажралганлиги, оиласи барбод бўлганлигини билдиради. Уйи куймоқ - хонавайрон бўлмоқ

Қирқуй қуда бўлса, қирқ йил қирғин бўлмас — Мақол

Ёмон арава ёʻл бузар, Ёмон киши уй бузар — Мақол

Фарзанд - уй ободлиги, Келажак ниҳолидир! — Ё. Мирзо

Уйдагилар менинг ҳавойироқ бўлиб қолганимни билишади — Саъдулла Сиёев, Ёруғлик

[Холисхон:] Уй ичларимиз қалай, бариси тирикми? — Ҳамза, Паранжи сирлари

унда менинг уйим куяди-ку, ахир — Комил Яшин, Ҳамза

Тўлиқ мақола →