Поиск

fl. Tushirmoq feʼlining majhul nisbati.

fl. 1. Yuqoridan, balanddan yoki biror narsa ustidan pastga tomon harakat qilmoq; yoʻnalmoq.

Yerdan chiqdimi, osmondan tushdimi, yoʻlda bittasi paydo boʻlib qolsami?! — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Mashina shundoqqina Mengliboyning yoniga kelib toʻxtadi-yu, undan eshikni tarsillatib ochib, Hazratqul bilan Temurlang tushdi. — S. Ahmad, Yulduz

Sen baland togʻ uzra erding misli ohu yoki qush, Yolvorib men pastda derdim: Bir nafas yonimga tush. — E. Vohidov, Muhabbat

2. Chiqib joylashgan, oʻtirgan, boʻlgan joyini tark etib, yerga inmoq.

Samolyotdan tushmoq. Aravadan tushmoq. Tomdan tushmoq. Avtobusdan tushmoq.

Kechirasiz, qayerda tushmoqchilar? — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Vagondan eng keyin tushgan Ahmadjon: — Stroy [saf] boʻlmasdan shunday ketaversak boʻlmasmikan, — dedi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Oʻz joyidan chiqmoq, koʻchmoq; chiqib, koʻchib joyidan ketmoq, yoʻq boʻlmoq.

Sochi tushmoq. Ilonning poʻsti tushibdi. Molning tuyogʻi tushibdi.

Buning ustiga uning [ Nafisaning] tishi tushgan — bu homilador vaqtida sodir boʻlgan edi. — Mirmuhsin, Topilgan husn

[Yara] Usti qora qoʻtir boʻlib qotadi, u tushib ketgandan soʻng, yana teri asli, sogʻ holiga qaytadi. — Gazetadan

4. Mansab, lavozim va shu kabilardan ketmoq, boʻshamoq.

Men xizmatdan tushgandan soʻng piyoda yurish yaxshi boʻladimi? — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

ikki haftadan soʻng boʻshashganicha qaytib keldi — Oq poshsho taxtdan tushgani bilan, oq amin aminligidan tushmapti, — dedi. — A. Qahhor, Asror bobo

Mana, mudirlikdan tushdi-yu, xiyla odamshavanda boʻlib qoldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. Mavqe, daraja, qiymat va shu kabilar jihatdan darajasi pastlashmoq, boʻshashmoq.

Shashtidan tushmoq. Hovuridan tushmoq. Qadri tushmoq. Ruhi tushmoq.

Fakultetimiz institut boʻyicha umumiy roʻyxatda beshinchi oʻringa tushib qolibdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Dunyo bozorida terilarimizning narxi tushmasa deyman. — S. Ahmad, Yulduz

6. Quyi tomon yoʻnalmoq, quyi sathdan joy olmoq.

Shaharga tushmoq. Bozorga tushmoq. Yerga tushmoq.

Ular majnuntollar orasidan oʻtib, soyga tushdilar. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Kampir javob boʻlmaganidan hayron qoldi shekilli, zinalardan avaylab qadam bosib, hovliga tushdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

7. Sathning biror tomoni, oʻrnidan joy olmoq, unda boʻlmoq.

Yalpi shovqin bilan tortishmachoq boshlandi: qiz tomondan gumbazdek yum-yumaloq xotin belini belbogʻ bilan mahkam bogʻlab, oʻrtaga tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Eshqobil bunaqa davralarga koʻp tushgan. — M. Hazratqulov, Jurʼat

Shamsi Toʻrayevich uning gaplariga quloq ham solmasdan, oldinga tushgancha loʻmbillab ketaverdi. — N. Aminov, Suvarak

8. Turli tomosha va boshqalar boʻladigan, koʻriladigan joyga kirmoq.

Teatrga tushmoq. Sirkka tushmoq. Stadionga tushmoq.

Ular faqat bir marta kinoga tushishdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

U hordiq oqshomi hammomga tushdi-yu, xodmigarlardan biriga haligi soʻrogʻini berdi. — A. Qahhor, Asarlar

9. Davolanish, axloq tuzatish va shu kabilar maskanga olinmoq, unda boʻlmoq.

Qamoqqa (turmaga) tushmoq. Milisaga tushmoq.

U faqat bir narsani — otasi kasal-xonaga tushganini onasiga bildirmaslikni oʻylardi, xolos. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Ehtimol, koʻp ichib qoʻyib, hushyorxonaga tushgandir. — Mushtum

10. Quyi tomon yoʻnalib, osilib, sathning maʼlum nuqtasiga yetmoq, oʻsha oʻrinda turmoq.

Gavharning egnida guldor koʻk koʻy-lak qop-qora, uzun sochlari taqimiga tushib turibdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Hirot yigitlariga xos ixchamgina salla oʻrab olgan, sallaning zar chiziqli pechi yelkasiga tushib turar edi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Yoqimli sadoning sehriga berilib, koʻzlari sekin yumildi, boshi yana quyiroq tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

11. Kelin boʻlmoq; erga tegmoq, kuyovga chiqmoq.

Singlim tushgan yerlarga Oy boʻlayin, yor-yor — Qoʻshiqlar

U kishi mening yangam boʻladi, akamga tushgan. — Guldasta

Hoy, Toʻraxon, Teshaboyga tushganingizga ham uch yil boʻp qoldi shekilli. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

12. Harakat, narsani bajarmoq, qilmoq maʼnosini bildiradi.

Gapga tushmoq. Maqtanishga tushmoq.

havaskor hofizlar qoʻshiq aytdi, shoʻx yigitlar oʻyin tushdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Kechalar tongotarga qadar Halimaxon qoʻshiq aytib, Tamaraxon raqsga tushgan joylarda boʻldik. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

13. Shaxs (kimsa)da shu feʼl birikkan soʻz bildirgan holat yuz berishi, uning shunday vaziyatda qolishi maʼnosini bildiradi.

Sarosimaga tushmoq. Dahshatga tushmoq. Talvasaga tushmoq. Hayratga tushmoq.

Bu manzarani koʻrib turgan xaloyiq bir lahza hayajonga tushib, sarosimalanib qoldi. — K. Yashin, Hamza

Bashirjon ham akaxonining bu sukutidan noqulay ahvolga tushib, lom-lim demay, unga zimdan bir qarab qoʻydi-da — N. Aminov, Suvarak

14. Borlikda shu feʼl birikkan soʻz anglatgan narsaning yuzaga kelishi, boʻlishi maʼnosini bildiradi.

Oqshom tushib, ziyofat yarimlaganda, hovliqib hudaychi kirdi. — S. Siyoyev, Avaz

Oraga bir lahza jimlik tushdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Ular sovuq tushib qolmasdan koʻzlagan manzillariga yetish uchun tolmas qanotlarini betinim silkitardilar. — Gazetadan

15. Biror ish, manbadan qoʻlga kirmoq, kelmoq (pul, daromad kabilar haqida).

Tuzukkina tushib turadi, yashirishning hojati yoʻq. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Oshi halolga tushadigan ovqat ortib qola boshladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Oʻgʻlimning qoʻliga pul tushdi deguncha yeb qoʻyadi. — Mushtum

16. Maʼlum narsa, harakat-holatning biror kimsa yoki narsa uchun shu feʼl bogʻlangan soʻz anglatgan maʼnoda boʻlishini bildiradi.

Yulduzingiz naq bir-biringizga toʻgʻri tushgan ekan, ikkingizning ham bir-biringizdan kamligingiz yoʻq! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bu yosh yigit, dunyoda muhabbatni har qanday qulfga tushadigan kalitga aylantirib olgan xotinlar ham borligini bilib qoʻysin — A. Qahhor, Asarlar

Uning surati ham asosiy maqsadga, Alisherning tabiatiga xoʻb muvofiq tushadi. — Oybek, Navoiy

17. Shaxs uchun biror narsa qandaydir qiymat, miqdor bilan tegmoq, qoʻlga kirmoq, toʻgʻri kelmoq.

Sarf-xarajat esa oltinning oʻzidan ham qimmatga tushayotgan edi. — S. Karomatov, Oltin qum

Lekin oʻsha oʻtni sigirga yedirib, qachon sut boʻlishini poylab oʻtirgandan koʻra, oʻtning oʻzidan olsa, ham arzon, ham oson tusharkan. — Shukrullo, Saylanma

Oʻziyam [beda] suv tekin tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

18. Urilmoq, tegmoq (biror narsa bilan boʻlgan zarb haqida).

Shu shovqin-suron orasida Bektemirovning qorni va beliga bir-ikki tepki tushdi. — S. Ahmad, Hukm

Birdan yelkamga tushgan mushtdan uygʻonib ketdim. — E. Raimov, Ajab qishloq

Uning shapalogʻi sharaq etib Gʻulomning chap yuziga tushdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat

19. Paydo boʻlmoq, yuz bermoq.

[Madraimboyning] Sariq-qoʻngʻir choʻqqi soqoliga birdan oq tushdi. — J. Sharipov, Xorazm

— Jin-pin urganmi seni? — Ahmad brigadirning yuragiga gʻulgʻula tushdi — S. Nurov, Narvon

Suv qoʻyibman jiyda maydon burchiga, Xol tushibdir kelinchakning yuziga — Qoʻshiqlar

Bu fojia katta kemaga tushgan darzga oʻxshardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

20. Barpo etilmoq, qurilmoq.

Yertoʻlalar birin-ketin yoʻqolib, oʻrniga uylar tusha boshladi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Sidiqjonning diqqati terib qoʻyilgan son-sanoqsiz gʻishtga jalb boʻldi

Shu yerga maktab tushadi [dedi xotin] — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Kanal tushmasdan ilgari bir odam Shahrixondan tuxum koʻtarsa, Uchqoʻrgʻondan koʻrinardi, shundoq yaydoq edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

21. Band holatga duchor boʻlmoq, ilinmoq.

Tuzoqqa tushmoq. Qopqonga tushmoq. Toʻdadan ajralgan toʻrga tushar. — Maqol

Bobur Shayboniyxonning qoʻliga tushsa, tirik qutula olmasligini biladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Orqa tomonidan oʻq yogʻdirilayotganiga Durdi qilich hayron: Nahotki qurshovga tushib qoldik, deb garang edi. — J. Sharipov, Xorazm

22. Olinmoq, berilmoq (xat, ariza va shu kabilar haqida).

Tinglovchilardan savol tushdi. Iltimos tushdi. Taklif tushdi.

Oradan koʻp oʻtmay redaksiyaga shunday xat tushdi. — Mushtum

Majlisga yana oʻn toʻqqiz kishidan ariza tushdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

23. Oʻzga uchun sarf-xarajat qilmoq, shunday sarf-xarajatga ilinmoq.

Xotin kishi eriga xushomad qildimi bilingki, kattaroq bir narsaga tushirmoqchi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

hali bitta morojniy emas, limonadga ham tushasiz — Mirmuhsin, Umid

24. koʻm. fl. vzf. Harakatning qoʻqqisdan, kutilmaganda bajarilishi maʼnosini bildiradi; maʼnoni kuchaytiradi.

Choʻchib tushmoq. Qoqilib tushmoq. Bu soʻzlar unga yoqib tushdi.

— Ahmadjon ogʻa, — deb chaqirganini eshitdi. Yuragi bir sapchib tushdi. — S. Siyoyev, Avaz

Uning kaltagina moʻylovi, qop-qora qoshi oʻziga yarashib tushgan. — H. Shams, Dushman

ayn. Uyquda vujudga keladigan subʼyektiv psixik hodisa, jarayon; uyquda koʻriladigan obrazlar, narsalar. Tush bilibmanmi (yoki koʻribmanmi)? - Qayoqdan bilay? hi Tush koʻrmoq - uyquda tush jarayoni yuz bermoq, uyqusida narsa, voqea-hodisa koʻrinmoq. Tushiga kirmoq - uyqusida (tushida) koʻrinmoq. Tushida koʻrmoq - tushiga kirmoq. Tushingizni suvga ayting - bekor aytibsiz, boʻlmagan gap, aslo unday emas. (Uxlab) tushiga kirmagan (yoki tushida koʻrmagan) yoki yetti uxlab, tushiga kirmagan (yoki tushida koʻrmagan) - Endi tushingizda koʻrasiz - "Endilikda aslo koʻrmaysiz", "koʻrib ham boʻlibsiz" kabi maʼnolarni ifodalovchi ibora

Anov muttaham kim? Nega meni bu yerga oʻgʻirlab keladi? Hech nima tushunmayman! Tushimmi? Oʻngimmi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Qani endi hozir shu tushim oʻng boʻlib qolsa. Onam oʻlmagan boʻlsalar — Ergash Raimov, Ajab qishloq

Qani endi shularning hammasi tushim boʻlsa-yu, uygʻonib ketsam!.. Qadamimni bilib bosar edim — Abdulla Qahhor, Ogʻriq tishlar

Tush koʻribmanmi uning kelishini?

Tush koʻribmizmi aprelda sovuq boʻlishini? — S. Mahkamov, Shogird

Bir yaxshi tush koʻrdim, aytib beraman — Komil Yashin, Hamza

-Gavhar, ayam tuzukmilar? -Kecha tushimga kiribdilar. Qop-qorongʻi chakalakzorda oq koʻylakda yurganmishlar — Oʻtkir Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Agregatlar yordam berar ishimga, Sevgan kasbim hatto kirar tushimga — "Guldasta"

Yetti oydan beri faqat tushimda koʻraman uni — Ibrohim Rahim, Chin muhabbat

Tushda koʻrdim dilbarimni, ey sabo, uygʻotmagil — Erkin Vohidov

Es-hushini yoʻqotib, garanglangan dehqon daspiab indamadi. Yosh baqqol vaysayvergandan soʻng, bir uh tortib, sekingina dedi: -Oʻn toʻrt soʻm berasiz.. -E? Oʻn toʻrt soʻm? Tushingizni suvga ayting — Oybek, Tanlangan asarlar

Dildor oʻylamagan, oʻylab tushiga ham kirmagan ikki qiyinchilikka roʻbaru keldi — Said Ahmad, Ufq

U kuyovi bilan shu xilda uchrashishni yetti uxlab, tushida ham koʻrmagan edi — Saida Zunnunova, Gulxan

U yerdan G‘ulomjon kutgan, Gʻulomjonni zoru intizor etgan jonon emas, G‘ulomjonning yetti uxlab, tushiga kirmagan notanish bir juvon chiqdi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Abdishukur tushida ham koʻrmagan poytaxt teatrlarini maqtamoqchi boʻlib, endi soʻz boiiagan edi, Yormat dasturxon keltirib, norin tayyor boʻlganini bildirdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Anvar jim boʻlib qoldi, tushiga ham kirmagan bu taklifga nima deyishini bilmay entikdi — Abdulla Qodiriy, Mehrobdan chayon

Bunday kelinni endi tushingizda koʻrasiz

sft. Tush paytida boʻladigan; tush vaqtidagi.

Meʼmor tushki ovqat vaqtida Zulfiqorni yoniga chaqirib, undan boʻlgan voqeani soʻradi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Sidiqjon tushki dam olishdan keyin kechgacha xiyla durust ishladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

ot 1. Uzoqqa ketib qolmaslik uchun ot-ulov va mollarning oldingi ikki oyogʻini matashtirib bogʻlaydigan arqon yoki moslama.

Iskandar esa koʻrpachada yotgancha, bedasi oʻrilgan paykalda tushovini sudrab, hak(k)achaklab yurgan eshakdan koʻzini uzmasdi. — S. Nurov, Narvon

Xudoyorov otning tushovini yechib mindi-yu, orqasiga qaramay, joʻnab qoldi. — O. Qoʻchqorbekov, Choʻpon

2. koʻchma Umuman, erkin harakatlanishga qoʻymaydigan, uni bogʻlab qoʻyadigan narsa.

Aytadigan gapim yoʻq, bir zum chaynalib turib, kutilmaganda Oshno bergan vakolat yodimga tushdi-yu, tilimning tushovi yechildi. M. M. — Doʻst, Lolazor

ot Savdodan yoki umuman \ar qanday ishdan tushgan pul, daromad.

Magazinning bir kunlik tushumi.

Imomatchilikning tushumi oʻzingizga maʼlum bu zamonda. H. Nuʼmon va A. — Shorahmedov, Ota

U yogʻingizdan kirib, bu yogʻingizdan chiqib, kundalik tushumning oʻndan toʻqqizini urib qolmoqda. — Gazetadan

fall, downfall, drop, decreasing, declining

sezilarli tushish material recession

sft. Soʻniq his-tuygʻuli, ruhi past; soʻniq.

U bugun ham hovlimizga parishon va tushkun bir holatda kirib keldi. — Oʻ. Hakimali, Navbahor

— Vaqt oʻtdi, — dedi hazrat tushkun bir ovoz bilan. — K. Yashin, Hamza

Jabborov, undagi [Ahmadjondagi] oʻzgarishni odatda bir-biriga mehribon kishilar uzoq vaqt ajralishayotganda boʻladigan tushkun kayfiyatning taʼsiri, deb bildi. — A. Muqimov, Gʻalati odamlar

Oʻzidan oldingi soʻz bildirgan shaxsni erkalash, suyish yoki yengil koyish kabi maʼnolarni beradi; shunday munosabatni ifodalaydi; tushmagur, qurgʻur, qurmagʻur.

Biroq qizi tushkurning husnimi, shirin soʻzlarimi, har qalay, Gʻiyosiddinning til-jagʻini bogʻlab, qulogʻini kar, koʻzini koʻr qilib qoʻygan edi. — S. Ahmad, Hukm

Shuning uchun \hoji\ oʻz tarafidan Oʻzbek oyim tushkurni yaxshilab eta olmoq, yuz qizartiradigan ishlariga qarshi choralarni koʻrmak fikriga tushdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

— Voy, otasi tushkur-ey, — dedi kula-kula Musa, — men sizni soʻfi, bunday ishlarga eʼtibor qilmaydi, deb yursam, sizda gap koʻp ekan. Voy, otasi tushkur-ey! — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Tush vaqtida yeyiladigan ovqat; ovqatlanish, yeyish-ichish.

Tushlikka shoʻrva pishirmoq. Tushlik choy.

Bogʻda ishlayotgan kolxozchilar allaqachon tushlikka chiqib, oʻzlarining kamtarin ovqatlariga Oyqizni ham taklif etdilar. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Boʻlgan ish shuki, oʻsha kuni tushlik mahalida Xolmurod akaning zvenosida uchta ketmon yoʻqoldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

ot shv. Ortiqcha suvni oqizib yuborishga moʻljallangan maxsus tarnov, masalan, suv tegirmonida.

sft. s. t. Tushov solingan, tushovlangan.

U [Saman] yana ustma-ust kishnadi. Tushovli boʻlsa ham, ancha joygacha sakrab-sakrab bordi. — N. Fozilov, Tushovli toy

Har tomon, atrof, tevarak.

Ongi ketib qoldi turgan odamlar, Tush-tushiga qocha berdi yoronlar. — Ochilov

Tush-tushidan yigʻilishib kelaylik, Tanimasin bizni dushman xaloyiq. — Gulixiromon

fl. Tushmoq feʼlining majhul nisbati.

fl. 1. Tushmoq feʼlining orttirma nisbati.

Yertoʻlaga tushirmoq. Tramvaydan tushirib qoʻymoq. Amaldan tushirib yubormoq. Poyezddan tushirib yubormoq. Pardani tushirmoq. Chuv tushirmoq. Arzonga tushirmoq. Qoʻlga tushirmoq. Penitsillin isitmani tushiradi.

Muhtaram qayin otamizga! Siz bilan meni qorongʻi zindonlarga tushirib, dor ostlarigacha tortgan Homid ismli bir toʻngʻizni, nihoyat, ikki yillik sargardonlik soʻngida, yordamchilari bilan tuproqqa qorishtirishga muvaffaq boʻldim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tanasi ikki qulochga sigʻmaydigan bir tup sada tevarakka tangaday oftob tushirmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Boʻtaboy aka avval yaxshi gapirdi, keyin shovqin solib, brigadirlikdan tushiramiz, dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Elmurod hammani mukofotga taqdim etganda, oʻzini tushirib qoldirgan edi. — Shuhrat, Shinelli yillar

2. Ortilgan yukni yerga olib qoʻymoq, yukdan boʻshatmoq.

Yuk tushirmoq. Qurilish materiallarini vagondan tushirmoq.

[Yoʻlchi] Boyning doʻkoni oldiga oʻnlarcha, yuzlarcha toy gazlamani tushirib yerdan shipga qadar taxlar, yana aravani minib joʻnar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Biror narsa bilan urmoq, solmoq (odatda qattiq, zalvorli narsa bilan boʻladigan zarb haqida).

Musht tushirmoq. Tosh bilan tushirmoq.

U [Rohila] bor kuchini toʻplab turib, avtomatning qoʻndogʻi bilan asirning quloq chekkasiga sharaqlatib tushirdi, A. Muhiddin va — H. Tojiboyev, Otash qalbli qiz

Matpano soʻyil bilan bitta itning kallasiga tushirdi. — S. Siyoyev, Avaz

4. koʻchma S. t. Ishtaha bilan yemoq, ichmoq; yeb-ichib qoʻymoq. || Bir kosa shoʻrvani tushirdim.

Yigitlar dasturxonlar yoniga oʻtirdilar-da, sharoblarni noʻsh qilib goʻshtlarni tushira ketdilar. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi

Zunnunqori toʻrtta nonni choy bilan paqqos tushirib, endi holvaytarga ishtaha saqlab turgan edi, bir kishi chaqirib keldi. — S. Abdulla, Mavlono Muqimiy

Xola, koʻnglimdagini sezganday, bir kosa joʻxori goʻja olib chiqib, oldimga qoʻydi. Yarimta zogʻora non bilan tushirib oldim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

5. Oʻqib yoki ogʻzaki, yodaki aytib tamomlamoq, tugatmoq.

Dostonni oʻqib tushirmoq.

Samad boʻqoq indamay, chetga burilib ketdi. Shukur soʻfi shom namozi uchun takbir tushira boshladi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Zayniddin qoʻliga olgan kitobni tushirmaguncha qoʻymasdi. — M. Osim, Sehrli soʻz

ot 1. Narsa va hodisalarning mantiqan ajratilgan muhim belgilarini, aloqa va munosabatlarini umumlashtirib aks ettiruvchi umumiy tasavvur; tafakkur shakli.

Soʻz turkumlari haqida tushuncha. Materiya haqida tushuncha. Qoʻshimcha qiymat tushunchasi.

2. Umuman, narsalar, hodisalar haqidagi tasavvur, tushunish.

Qishloqqa yangi zamonning yangi odamlari kelar va yangi nom, yangi tushuncha olib keladilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Keyingi kunlar uning [Abdulahadning] hayot haqidagi barcha tushunchalarini ostin-ustun qilib, oʻzgartirib yubordi. — A. Muxtor, Chinor

Xalq tushunchasicha, hajga borib, tabarruk boʻlib kelgan kishining qoʻlidan bu xil pastkashliklar kelmas, agar kelsa, u asl hoji emas, yolgʻon hoji deb qaralar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Onglilik darajasi, ong.

Siyosiy tushuncha.

Bizning maqsadimiz — kishilarga ong, tushuncha bermoq, toki har bir kishi yaxshilik va yomonlikni, oq-u qorani oʻzi ajrata oladigan boʻlsin! — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. Insonning bilim va tasavvurlari darajasi; saviya.

Tushunchasi past odam.

túsingen, túsimpaz, uqqısh, pámli

understanding, comprehension

oʻzaro bir-birini tushunish mutual understanding

bir-birini tushunishga imkon yaratmoq promote mutual understanding

bir-birini tushunishga erishmoq achieve (obtain, arrive) mutual understanding

bir-birini tushunishni qiyinlashtirmoq impede mutaul understanding

bir-birini toʻliq tushunish full mutual understanding

jamiyat rivojlanishining qonuniyatlari va kelajagini chuqur tushunish deep (profound) understanding of the laws and prospects of social development

xalqaro darajada (miqyosda) bir-birini tushunish international understanding

fl. 1. Biror gap, ish-harakat, imo-ishora va shu kabilarning maʼno, mazmunini anglamoq.

Hamma gaplaringizga tushundim, juda toʻgʻri. — Mirmuhsin, Meʼmor

Sherali uzoqdan bir yerga toʻplab qoʻyilgan ketmonlarni koʻrgach, gap nimadaligini tushundi. — S. Karomatov, Oltin qum

— Bu holni qandoq tushunmoq kerak, — Meʼmor shogirdining koʻzlariga qaradi. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Haqiqiy holni anglamoq, bilmoq, unga baho bermoq.

Oʻz mavqeyini yaxshi tushunmoq. Vaziyatni tushunib ish koʻrmoq.

Endi, kelin, oʻzing tushunasan, yurtda ocharchilik, oshi halolga boqadi-da oʻgʻling. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

— Men sizning ahvolingizni tushunaman, — deb gap boshlagan edi, ayol shartta kesdi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Narsalarning sifat darajasi yoki belgisini yaxshi farqlay olmoq, ajrata bilmoq, farqiga bormoq; tilini bilmoq.

Darhaqiqat, paxtani tushuna oladigan, yerni biladigan tajribali raissan. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Ertasiga ot ogʻrib qolsa boʻladimi! Kapalagim uchib ketdi. Yaxshiki, mendan boʻlak hech kim payqamadi. Xoʻjayinim otni tariqcha tushunmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar