Поиск

1. 1. Musulmonlarning yogʻoch dastaga oʻrnatilgan qoʻtos, hoʻkiz yoki ot dumidan va yarim oy tasviridan iborat bayroqsimon belgisi (qadimdan Sharq mamlakatlarida hukmdorlik, beklik va sh. k. belgisi hisoblangan)

U koʻchaning nariyogʻidagi bir avliyoning sogʻonasi ustiga oʻrnatilgan tuti koʻrdi — Sh. Toshmatov, Erk qushi

2. esk. 2. Bayroq, alam

Yo biror jahongir, yurt talovchining Unutib qoldirgan mudhish tugʻidir — Sh. Rahmon, Yurak qirralari

fl. 1. Tugun solmoq; tugun solib ulamoq, bogʻlamoq.

Roʻmolning uchini tugmoq. Ipning ikki uchini tugib bogʻlamoq.

Sochin tugib, sallani oʻray berdi boshiga. — Oysuluv

2. (joʻnalish kelishigi bilan) Oʻrab bogʻlamoq, boʻgʻchalamoq; oʻrab, tugun solib joylamoq.

Dasturxonga non tugmoq. Belga (belbogʻga) pul tugmoq.

Keyin sandiqni ochib, bisotidan bir kiyimlik chit oldi-da, barkashning ustiga qoʻyib, dasturxonga tugdi. — T. Alimov, Sovgʻa

Nodir indamay oʻrnidan turdi. Oyisi roʻmolchaga non, meva-cheva tugdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

3. Chetlarini yopishtirib yasamoq, tayyorlamoq (chuchvara, somsa va shu kabilarni).

Manti tugmoq. Somsa tugmoq.

Dugonalar ish bilan band boʻlishdi: biri patir yasadi, biri somsa tugdi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Goʻshti, xamiri tayyor, mantini oʻzingiz tugib yuboring, inim, chaqqonsiz, har ishga qoʻlingiz kelisha qoladi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Kelin shunday mitti chuchvara tugadiki, uning toʻrttasi bitta qoshiqqa sigʻadi. — Gazetadan

4. koʻchma Yigʻmoq, toʻplab gʻamlamoq.

Topganini tugadi.

Ayollar koʻz yoshi toʻkib, bu xonadonda hamma narsa bor, faqat toʻy yetishmadi, boyoqish yigʻdi, tugdi, essiz, kelin koʻrmay ketdi, deb afsuslanishgan edi. — S. Nurov, Narvon

Topganimni shunga tugib qoʻyib, oʻzim bola-chaqa bilan poʻstakning junini yeyman. — A. Qahhor, Tobutdan tovush

5. bot. Hosil nishonasini bermoq, meva solmoq.

Olcha gʻuj-gʻuj tugibdi.

Bu vaqt koʻklam kelib, hamma yoqni yashil libos bilan bezagan, gullar gʻuncha tugib, ariqchalarda suvlar hayqirib oqqan, dov-daraxtlar tomiriga jon kirgan payt. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Bu orada daraxtlar gullab, meva tuga boshladi. — S. Nurov, Narvon

n узбекскийtoʻqayрусскийтуга́й

1. Bitgan, chala yeri yoʻq, oxiriga, poyoniga yetkazilgan

Endi bilishimcha, biz oʻsha davrlarda oʻynagan narsalarimiz hali tugal boʻlmagan, ancha gʻoʻr asarlar edi — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

Elmurod birinchi kuni besh vaqt namozni tugal oʻqidi. Ikkinchi kuni uchtasini oʻqib, ikkitasini qazo qildi — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ona, tugal yozishdan qalamim ojiz — Gʻayratiy

2. Toʻla-toʻkis, bekam-koʻst; toʻliq, but

Tugal fikr. Tugal jumla

Ikki pud bugʻdoy bilan besh pud sholi berib qutulmoqchi boʻlibdi. Janish boʻlsa, tugal berasan, deb turib olibdi — H. Shame, Dushman

Domlangizni shundoq katta professor qilib, obroʻ, uy-joylarimiz tugal boʻlganda, shularni tashlab ketib qolamanmi, deb qoʻrqaman — Mirmuhsin, Umid

ҳарбий Alayla tümen arasındaki bir birlik, liva.BRIGADA

Duvar örmekte kullanılmak için kalıplara dökülüp güneşte kurutulduktan sonra özel ocaklarda pişirilen balçık.GʻISHT

sft. Tugi bor, tugʻ oʻrnatilgan; tugʻ koʻtargan.

Qanchasi piyoda, botirlar otli, Ikkovi koʻtargan tugʻli bayroqni. — Bahrom va Gulandom

ot 1. Kiyim, gʻilof va shu kabilarning chetiga qadaladigan, odatda toʻgarak shaklidagi tutqich.

Sadaf tugma. Koʻylak tugma-si. Tugma qadamoq.

Havo hali isimagan boʻlsa ham, xomsemiz hokim formasining koʻkrak tugmalarini yechib tashlab, yelpinishga tutindi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Kiyimga qadaladigan tugma tez uzilib ketmasin desangiz, uni shamga ishqab olingan ipda tiking. — Gazetadan

2. Ulagich, knopka.

Qudrat qoʻngʻiroq tugmasini bosdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Sattor liftning pastga olib tushadigan tugmasini bosmoqchi edi — P. Qodirov, Erk

Hamshira chiqib ketgach, Ahmedov stolining burchagidagi tugmasini bosdi. — H. Nuʼmon, Fasllar

1. monogramma (kitap betlerindegi)

2. tar. patshalardıń jarlıq, pármanlarınıń tóbesine qoyılatuǵın, olardıń ataǵın kórsetetuǵın bezewli háriplerden ibarat belgisi

3. gerb

sft. Tugilgan, tugib qoʻyilgan.

Uchi tuguk arqon.

Daryoda yuzgan qayiqmi! Sening belbogʻing tugukmi? — Poʻlkan, Hasan batrak

Odam qadri magar buyukdan-buyuk, Lekin qay dillarda malomat tuguk. — A. Oripov

inkor-taʼkid yukl. Narsa, kimsanigina emas, balki; u yoqda tursin, hatto

Sendan molim tugul, jonimni ham ayamayman.

Yaroq tugul, yoʻq qoʻlingda tayogʻing. — Nigor va Zamon

Kunlar isib, daryo tugul, dengizning ham taʼsiri boʻlmay qoldi. — M. Muhamedov, Qahramon izidan

Jon shunaqa shirin narsaki, oshna-ogʻayni tugul, ota-onadan tondiradi! — Shuhrat, Oltin zanglamas

ot 1. Arqon, ip, lenta va shu kabilar narsalarning bogʻlab ulangan, tugilgan joyi.

Arqonning tugunini yechmoq. Ipning uchiga tugun solmoq. Botinkaning ipiga tugun tushib qolibdi. Galstukning tuguni chiroyli chiqibdi.

Uzilgan ip qayta ulansa ham, tuguni qoladi. Yurak ip emaski, qayta ulansa. — A. Eshonov, Bir ogʻiz soʻz

Kostyumni yechib, koʻrpachaga tashladim, galstukning tugunini boʻshatdim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Oʻrab, boʻgʻchalab bogʻlangan narsa; boʻgʻcha.

Adolat boshidagi tugunni, orqasidagi qop-chigʻini yerga qoʻyib, Shakarxonga qaradi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Uzoqda, siyrak daraxtlar bilan qoplangan qiyalikda qop va tugunlar orqalagan ikki ayol va bir cholning qorasi koʻrinib qoldi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Qambarali aka tugunni yechdi, bir dasta nuqul yuz soʻmlik pulni koʻrib, kayfi uchib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. koʻchma Kishi tana aʼzosida yoki boshqa narsada hosil boʻlgan tugunga oʻxshash narsa.

Daryo qisqichbaqasining nerv sistemasida, chuvalchangdagi singari, yirik halqum ustki tuguni boʻladi. — Zoologiya

Nerv tugunlari — oʻzaro birikkan neyron tanachalarining toʻplamidir. — Odamning anatomiyasi va fiziologiyasi

4. koʻchma Umuman, hal etilmay, ochilmay, yechilmay, tugun holda boʻlgan narsa.

— Munozaralar vaqtida koʻp mushkul tugunlar ochilib, noaniq masalalar hal etilgay, — dedi alloma boshini koʻtarib. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Mening xavotir olgan joyim shuki bu voqealar tuguni bir kalladan chiqqanga oʻxshaydi — A. Muxtor, Opa-singillar

Akbarov, Eshonboyev, Hakimov muammosi koʻnglida tugun boʻlib turar edi, endi bunga Gavhar orqali Toshev muammosi ham qoʻshilib, tugun yanada chigallashdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

5. ad. Badiiy asarda voqeaning rivojlana boshlashiga sabab boʻlgan voqea, hodisa.

Keling, arqonni uzun tashlab, sabrga erk beraylik yana. Zotan, har bir asarning tuguni bilan birga yechimi ham bor-ku? — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Oyqizning psixologik holati roman markazida turgan muhim tugunki, uning yechimi uchun Oyqiz tipidagi boshqa bir shaxs ishtiroki talab qilinardi. — OʻTA

exhaustion, emaciation, depletion

ot 1. din. Tugʻi boʻlgan, tugʻ oʻrnatilgan.

Tugʻdor mozor.

2. esk. Bayroq koʻtargan kishi; bayroq-dor.

Oldingda otlanar tugʻdor-u sardor, Yolgʻiz yurib sarson boʻlmoq ne darkor. — Murodxon

3. esk. Askariy qism, davlat va shu kabilarning bayrogʻini saqlovchi lavozimli kishi; bayroqdor.

Amaldorlar barin chaqirib oladi, Tugʻdorlarman koʻp maslahat qiladi. — Alpomish

a bom, woman recently confined

(Moʻgʻuliston)

ot Koʻzi yorish, tugʻish jarayoni.

(Akar su) Taşma, kabarma

ot 1. Toshqin, suv toshqini.

2. koʻchma Kuchli ichki tuygʻu-kechinmalar toʻlqini; zoʻr gʻalayon, gʻulgʻula.

Shodlik tugʻyoni. Tugʻyon qilmoq (urmoq).

Raʼno chuqur oʻylab qoldi. Hafiza yuragida qaynayotgan hislar tugʻyonini shundoq yuzidan sezib turardi. — Mirmuhsin, Umid

Chagʻalayday charx uradi Betinch oʻylarim, Tugʻyon ichra jim kezaman Dengiz boʻylarin. — E. Vohidov

Dilda yoshlik hissi tugʻyon qiladi Oʻriklar koʻpirib gullagan damda. — Uygʻun

Ehtiros tugʻyon urgan-da, aql chirogʻi xiralashadi. — T. Jalolov, Oltin qafas

3. koʻchma Gʻalayon, isyon.

Nur va maʼrifat sari talpinganlar, haqsizlikka qarshi tugʻyon koʻtarganlar amir zindonining abadiy mahbuslari boʻlgan. — Gazetadan

fl. 1. Oxiriga, nihoyasiga yetmoq, tamom boʻlmoq.

Savol-javob tugadi. Majlis tugadi. Chopiq tugadi.

Oʻqish tugarmidi? Oʻla-oʻlguncha oʻqish kerak. — Uygʻun, Navbahor

Oʻzbek oyimning gapi tugamasdan, Kumush yana jomga intildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Voy, ish oʻlsin, uy ishi tugaydimi? — S. Zunnunova, Yangi direktor

Safar tugab, qaytish vaqti ham yetib keldi. — N. Orifjonov, Shonli avlod

Bomdod namozi tugagan shekilli, toʻp-toʻp odam kela boshladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Oʻtib ketmoq, oʻtmoq.

Qish tugadi. Vaqt tugadi.

Oktyabr oyi ham tugadi, oʻrik yaproqlari sovuqda oʻynagan yosh bolaning loʻppi yuziday qizardi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Ishlatilib, sarflanib tamom boʻlmoq.

Quduqning suvi tugadi. Ovqat tugadi. Kuch-quvvati tugadi. Davlat tugar, bilim tugamas. — Maqol

Korsondagi qimiz tugab, shoʻrva ham ichildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hash-pash deguncha dasturxondagi burda nonlar tugab, bolalar darvoza tomon chopishdi. — S. Karomatov, Oltin qum

Ahmad choʻntagini titkilab koʻrsa, sigareti tugabdi — F. Musajonov, Himmat

4. Yakun topmoq, tamom boʻlmoq, oʻtmoq (vaqt, muddat, makon va shu kabilar haqida).

Vaq-tim tugadi. Yozgi taʼtil tugadi.

Sumbula tugab, kuz boshlanayotgan edi. — F. Musajonov, Himmat

Birinchi smena tugay deb qolganda, Saodatxon rayondan qaytdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Sayhonlik tugab, tutash bogʻlar koʻrindi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Yoʻl tugar-u uyiga kirar Qiz zangori eshikni ochib. — X. Davron

5. Biror natija bilan yakunlanmoq, natijalanmoq.

Xoʻsh, chekish nima bilan tugaydi? — Gazetadan

Iskandarovning birinchi muomalasidanoq Yodgor ish yaxshilik bilan tugamasligiga aqli yetdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ishning yaxshi boshlanishi uning muvaffaqiyatli tugashidan dalolat beradi. — Gazetadan

6. Barham topmoq, yoʻq boʻlmoq.

Savodsizlik tugadi.

Oldingi arava xarsang yotqizilgan yoʻldan tuproq yoʻlga oʻtib, qaldirash tugagach, aravakash orqasiga — Meʼmorga qarab qoʻydi. — Mirmuhsin, Meʼmor

7. koʻchma Safdan chiqmoq, tamom boʻlmoq, oʻlmoq.

Erimbet koʻkragini changallab turardi: Mana endi Japaq tugadi! Muncha sekin yuradi bu? — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi