Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«тотли» бўйича 38 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

38 та · 1-саҳифа / 2
тотли
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. 1. Таъми, мазаси яхши; мазали, лаззатли, ширин.

Тотли овқат. Молинг зотли бўлса, емишинг тотли бўлар. — Мақол

Шавла жуда тотли туюлди — ошпазни мақтадилар. — Ойбек, Қуёш қораймас

Суяк солинган суюқ овқатлар қанча узоқ ва милтиратиб қайнатилса, таъми шунча тотли бўлади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

2. Лаззат бағишловчи, ширин, нашъали.

Тотли хаёллар. Тотли онлар.

Бегимхоннинг кўз олдида харита эмас, Эрали жонланди. Қандай тотли эди уларнинг турмуши. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Дили потирлаб, миясида бири биридан тотли ўйлар чарх уради. — С. Сиёев, Ёруғлик

Тўлиқ мақола →
тот
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ТОТ 'таъм—маза'. Маҳтанчоҳнинг моти чиҳар, жом ҳозоннинг т о т и чиҳар (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли та:т тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, III, 162); ўша даврлардаёқ а: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (Девон, И, 80: татлïғ); ўзбек тилида бу унли â унлисига алмашган: та:т > тат > тâт

Таъм, маза, лаззат

Қимизнинг тоти. Тотини кўрмоқ■ Мактанчокнинг моти чикар, Жом козоннинг тоти чикар — Мақол

Шул сабабдан тақдир аталди Илк бўсанинг иккинчи оти. Шул сабабдан умрбод қолди Лабда ўшал бўсанинг тоти — Уйғун

Тўлиқ мақола →
тўти
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Тропик ўрмонларда яшайдиган, кўпчилик тури чиройли, ранг-баранг патли қуш.

Илҳом самоварчи одамни кўпроқ чақириш учун тўти сақлагандай, Ҳожи бобо уста Салимни тўти қилиб боқар эди. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Тоғлардаги оҳулар, ўрмондаги тўтилар, чамандаги булбуллар ҳам ёлғиз эмас, жуфт яшайдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. Жуда гўзал, нозанин аёл ҳақида.

Қизлар мажлиси гуллар, лолалар, тўтилар, қумрилар мажлиси! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бир қиё боқдим, илиндим тўтининг занжирига, Ҳеч илож тополмадим парвардигор тақдирига. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

3. Тақлидчи, ўзганинг гапини такрорлайдиган шахсга нисбатан қўлланади.

4. Тўти (хотин-қизлар исми).

Тўлиқ мақола →
тотем
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Ибтидоий уруғ, қабилаларда диний ҳурмат-эҳтиром обекти бўлган, яъни илоҳийлаштирилган ҳайвон, ўсимлик, бирор нарса-буюм ёки табиат ҳодисаси (ҳар бир уруғ, қабила ўз тотеми номи билан аталган).

Тўлиқ мақола →
тотим

от Пистадошлар оиласига мансуб, тоғ ёнбағирларида ўсадиган, шода-шода майда гулли дарахт ёки бута (баргларида бўёқ ва ошловчи моддалар кўп бўлади)

Тўлиқ мақола →
тўтиё
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

1. Мис купороси (тиниқ кўк йирик кристаллардан иборат модда, мис сулфат).

2. Эски вақтларда кўз оғриғига қарши ёки кўзни равшан қилиш учун кўзга суртиладиган дори.

  • Кўзга тўтиё Жуда азиз, муқаддас ёки ноёб нарса ҳақида. Тупроғинг кўзимга тўтиё бўлсин. — Н. Сафаров, УйғонишТўтиё қилсам муқаддас тупроғини, не ажаб, Ўйласам, роҳат топар ҳар лаҳза жоним, ассалом. — ҲабибийМен нечун севаман Ўзбекистонни, Тупроғин кўзимга айлаб тўтиё? — А. Орипов, Юртим шамоли
Тўлиқ мақола →
тотмоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Бир оз еб, ичиб, мазасини кўрмоқ.

[Набигул Қодирга:] Мусаллас сузгандан кейин, қандоқ қилиб сабринг чидайди, тотиб ҳам кўрасан-да. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

2. Умуман, емоқ, ичмоқ.

Меҳнат қилиб топганинг — қанд-у асал тотганинг. — Мақол

[Гулнор] Эрталабки чойдан буён уйда икки марта овқат тайёрланган бўлса ҳам, ҳеч нима тотмаган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Бошдан кечириб, лаззатини, таъмини кўрмоқ, синамоқ.

Аччиқ билан чучукни тотган билур, Узоқ билан яқинни юрган билур. — Мақол

Бу ердагиларнинг кўпи Собир Умаров қиличининг тиғини тотиб кўрган. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Қуллик азобини тотган-у, аммо У шамол бўлганин унутолмаган. — Х. Даврон, Қақнус

  • Туз тотмаслик Ҳеч нарса емаслик, ичмаслик. Ҳотам нонуштадан бери ҳали туз тотгани ёʻқ. — М. Ҳазратқулов, ЖуръатУф итдек чарчадим. Кечадан бери туз тотга-ним ёʻқ. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактабиКундузлари катта уйга кириб олиб, кўкрагини захга бериб ётар, кечгача туз тотмай ўй сурар, лекин ўйининг тагига етолмас эди. — К. Яшин, Ҳамза
Тўлиқ мақола →
тотемизм

от Илк уруғчилик тузумидаги дин, эътиқод шакли; маълум бир уруғнинг уруғ асосчиси ва ҳомийси деб ҳисобланган бирон-бир тотем билан ғайритабиий алоқасига ва қон-қариндошлигига ишонч билан характерланади.

Тўлиқ мақола →