Qidiruv

ot 1. Yer yuzasining tevarak-atrofdagi tekislik, tepalik yoki boshqa balandlikka nisbatan yakka yoki qator holda baland koʻtarilgan, odatda, turli tosh, qattiq jismlardan iborat qismi.

Togʻ tizmasi. Togʻ jinslari. Togʻning koʻrki — tosh bilan, Odamning koʻrki — bosh bilan. — Maqol

Koʻringan togʻning yirogʻi yoʻq. — Maqol

Lager togʻ tagiga joylashgan. Sharqi-janubiy tomon aylana ketgan togʻ. — Shuhrat, Shinelli yillar

Janubdan, keng va yashil bagʻirli Aravon togʻidan allalovchi salqin, sarin shabada esa boshlaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Uzoqdan qorayib koʻrinib turgan togʻ oʻrkachiga toʻlin oy minib oldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Olmosdek serqirra, oftobda choʻqqilari yarqirab turgan baland qorli togʻlar koʻzni oladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Atrofni osmon-oʻpar togʻlar oʻrab olgan — K. Yashin, Hamza

2. Aholi yashaydigan togʻli joy, oʻlka; togʻlik.

Oʻrganishda ham gap koʻp. Otaning oʻzi aytdi-ku, u togʻda tugʻilib, togʻda oʻsgan. Ha, u togʻning oʻz odami. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. koʻchma Narsalarning baland (togʻ kabi) uyumi.

Yotib yeyishga togʻ ham chidamaydi. — Maqol

El xirmonida toʻplanayotgan oq oltin togʻlarining qomati yulduzlar sari boʻy choʻzdi. — Gazetadan

4. koʻchma Ogʻir yuk, mashaqqatli ish, tashvish, gʻov va shu kabilar ramzi sifatida qoʻllanadi.

Gʻam togʻi. Yelkadan togʻ agʻdarilganday boʻldi.

Otabek goʻyo togʻ ostida qolgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shuncha tadbir bilan qochgani holda, diplomini esidan chiqarganidan Aʼzamni vahima togʻi yelkasidan bosdi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Har goʻshadan oqdi tinmay tilsiz faryod, Bosgan edi balo togʻi — zoʻr istibdod. — Gʻayratiy

ot 1. Ayolning aka-ukalari (uning bolalariga nisbatan).

Homid, bir turli vaziyatda, yer ostidan jiyaniga qaradi. Togʻa-sining holidan xabarsiz Rahmat soʻzida davom etdi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shayx beixtiyor jiyaniga qarab yurdi. Rasulmat munkib kelib, togʻasini quchoqladi — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Oʻzidan kattalarga murojaat shakli.

Togʻa, poyezd soat nechada joʻnaydi?

U har bir ishda maslahatgoʻy, barcha katta-kichik.togʻa deb hurmatlaydigan Yusvali chol edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oramizda besh kishi nos chekadi, qorovul togʻa bilan olti kishi. S. — Siyoyev, Yorugʻlik

Togo, Republik Togo, Togoer, togoisch, Lome

soʻzning toʻgʻri maʼnosi

ot Odamda va umurtqali hayvonlarda qalinligi va elastikligi bilan ajralib turuvchi biriktiruvchi toʻqima.

Burun togʻayi.

Quloq suprasi togʻaydan iborat boʻlib, teri bilan qoplangan. — Anatomiya

ot Gʻildirakning tashqi gardishi.

Arava toʻgʻini. Toʻgʻinga temir qoqmoq.

[Akbaralining] Dadasi hoʻl qayragʻochni qoʻr aralash kulga koʻmib, toʻgʻin egar, kegay yoʻnar edi. — A. Muxtor, Chinor

Hovli sahnida toʻgʻin egadigan kunda qaqqayib turibdi. H. Nuʼmon va — A. Shorahmedov, Ota

Arava toʻgʻini doʻqillab, goh eski chuqur izidan, goh yoʻlni yangilab, otni ham, aravadagilarni ham qiynab bormoqda edi. — S. Abdulla, Mavlono Muqimiy

sft. Togʻlar bilan qoplangan, togʻlari koʻp boʻlgan; togʻi, togʻlari bor.

Togʻli mamlakatlar.

Erta kuz jalasi togʻli joylarga xos hafsala bilan quyar, yomgʻir suvi temir yoʻlning ikki tomonidan daryo boʻlib oqar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

ot 1. Suvni toʻsish, boʻgʻish, suv oqimini boshqarish uchun xizmat qiladigan, odatda, kattaroq oqimga ega boʻlgan ariq, daryo va soylarga quriladigan gidrotexnik qurilma, inshoot.

Tuproq toʻgʻon. Bosh toʻgʻon. Toʻgʻon qurmoq (solmoq).

Vahobjon bahor toshqinida suv olib ketib, haligacha tuzatilmagan kanal toʻgʻonini tuzattirishga bir haftadan beri ovora edi. — S. Ahmad, Togʻ afsonasi

Dneprday azim daryo oldida bu nima degan gap, qahraton qishda, oʻq yomgʻiri ostida suv kechganlar nahotki shu kichik soyga toʻgʻon sololmasa? — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

2. koʻchma kam qoʻll. Toʻsiq, gʻov, toʻgʻonoq.

Toʻgʻon boʻlmoq. Toʻgʻri tayoq — baloga toʻgʻon. — Maqol

Aʼzamning hamon xotinidan koʻngli toʻlmas edi. Unga baxtimning toʻgʻoni deb qarardi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Bizlar endi ilgarigi sen aytgan goʻl, — Choʻp-u xasdan hadik olib qolaturgan Batrak emas, boʻlolmaysan bizga toʻgʻon. — Gʻ, Gʻulom

3. Toʻgʻon (erkaklar ismi).

sft. 1. Egri emas, qingʻir yeri yoʻq; tik, adil.

Toʻgʻri chiziq. Toʻgʻri sim. Toʻgʻri yogʻoch.

(Kumushning] Toʻgʻri qomatiga yerdan bichib olingan mudhish xotinning qoʻllari zoʻrgʻa yetdi-da, esonmisiz, omonmisiz, poshsha-qiz, deb soʻrashdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ehtiyot yuzasidan [Yoʻlchi\ toʻgʻri yoʻlni qoʻyib, aylanma yoʻllar bilan namozgar vaqtida Shoqosimnikiga [Gulnorni] boshlab keldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Mirzakarimboyning yeri oxirida baland, toʻgʻri oʻsgan, uchlari bir-biriga tutashgan qator teraklar jim-gina titraydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Xatodan xoli, yanglishi, notoʻgʻri yeri yoʻq; bexato.

Toʻgʻri javob. Toʻgʻri fikr. Toʻgʻri maslahat. Masalani yechishning toʻgʻri yoʻli. Asliga toʻgʻri nusxa. Bilmagandan bilgan yaxshi, Toʻgʻri ishni qilgan yaxshi. — Maqol

— Bir narsaga oldindan hukm etish toʻgʻri emas, Abdishukur, — salmoqlab dedi Mirzakarimboy. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bunday joylarda hamma vaqt ham koʻz bilan toʻgʻri chamalab boʻlmaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. koʻchma Haqiqatdan iborat; chin, rost, haq.

Toʻgʻri hukm. Toʻgʻri til tosh yorar, Egri til bosh yorar. — Maqol

Toʻgʻri soʻzning toʻqmogʻi bor. — Maqol

Boshingga qilich kelsa ham, toʻgʻri soʻzla! — Maqol

Toʻgʻri gapim tugʻganimga yoqmaydi, deganlari bejiz emas ekan-da. — N. Safarov, Sohib changal

4. Belgili talab, qoida va shu kabilarga javob beradigan; mos keladigan; qoidali.

Ketmonni toʻgʻri ushla. Egri koʻchada yursang ham, toʻgʻri yur. — Maqol

Men toʻgʻri oʻqiy olmasam, tunov kundagidek kulasiz. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

5. Quvlik-shumlik, qingʻirlik va shu kabilarni bilmaydigan; odob, axloq doirasidan chiqmaydigan, unga zid ish tutmaydigan; ha-lol, vijdonli, insofli.

Toʻgʻri odam. Toʻgʻri ayol. Toʻgʻri kishi tili egridan or qiladi. — Maqol

Dili toʻgʻrining — tili toʻgʻri. — Maqol

Egri ozar, toʻgʻri toʻzar. — Maqol

Surishtirsang, hamma boy bir tekisda insof-siz. Toʻgʻri odam boy boʻlmaydi shekilli, man oʻzim shu fikrdaman. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bizning koʻzimizga sovuq koʻringan qipchoqvachcha Normuhammadning el uchun qilib turgan toʻgʻri xizmatini men oʻz umrimdagi Toshkent beklari orasida birinchi martaba koʻraman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ogʻayni, bizga toʻgʻri toshingizni qoʻysangiz boʻlar edi. — N. Safarov, Hayot maktabi

6. Toʻgʻridan-toʻgʻri amalga oshiriladigan, boʻladigan; bevosita, vositasiz.

Toʻgʻri saylovlar. Toʻgʻri soliqlar.

7. rvsh. (urgʻu birinchi boʻgʻinda) Toʻgʻridan-toʻgʻri, toʻppa-toʻgʻri, boshqasiga, boshqa tomonga chalgʻimay.

Mehmonlar toʻgʻri biznikiga tushdi. Toʻgʻri raisning oʻziga uchrashdim.

Nasiyaga boʻlsa ham goʻshtning lahim joylaridan yegan yaxshi boʻlar ekan-u, keyin haqini toʻlashni bilmay garang boʻlib, koʻchadan toʻgʻri oʻtolmay yurgan yomon ekan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Bu kishi hidlab oʻtirmaydi, toʻgʻri yeydi-qoʻyadi, — dedi va qoyil qilganiga ishonib, hammadan balandroq qahqaha urdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. krsh. s. Durust, haqiqatan ham, darhaqiqat.

Toʻgʻri, jon shirin, har kim oʻz jonini ayaydi, lekin odamning yuragida boshqalarga mehr boʻlishi kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar

9. (egalik, oʻrin-payt va chiqish kelishiklari shakllarida — toʻgʻrida, toʻgʻrisida, toʻgʻrisidan) Oidlik, tegishlilik, sabab, makon kabi maʼnolarni bildiradi; haqida, yuzasidan, sababli, jihatdan.

Bu toʻgʻrida rahbarlar bilan maslahatlashmoq. Pul toʻgʻrisidan bir oz qiynalib qolibdi. Ertaga boʻladigan majlisdagi masalalar toʻgʻrisida kelishib oldik.

Fazliddin bu kecha xursand edi. Har toʻgʻrida soʻzlar, kular edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Sizni sirtdan tanirdim, siz toʻgʻringizda koʻp eshitganman. — K. Yashin, Hamza

Toʻlagan binokorlik toʻgʻrisida bir gapga tushib ketsa, uni toʻxtatish xiyla qiyin ekanini bilgani uchun Boʻtaboy ham qoʻyib berdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

1. tawday, taw sıyaqlı, tawǵa uqsas

2. úlken, iri, zor

ot 1. Togʻli joy.

Togʻlikda yashamoq.

Mening sovgʻam tinch goʻshada, togʻlik qoʻynida Uxlab yotgan goʻdaklarning sokin uyqusi. — Gʻayratiy

2. Togʻli joyda yashovchi kishi.

Togʻliklar odatiga koʻra, oʻgʻrini urib oʻldirishar yoki toshboʻron qilishardi. — Gazetadan

ot Xamir qorish, kir yuvish va boshqalar maqsadlarda ishlatiladigan katta chuqur toʻgarak idish.

Xamir togʻora. Kir togʻora. Bir togʻora osh.

Yormat qizidan xursand boʻldi Pichoq, qayroqtoshni va goʻsht-moy solish uchun togʻoralarni tozalab tayyor qilishni buyurdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qozi togʻoraday salla ostidagi xum kallasini likillatib hiringladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Xamir qorib qoʻysam, to boshqa ishlarimni bitirgunimcha, togʻoradan toshib ketadi. — A. Hamdam, Dastingdan

ot Toʻgʻralgan, ushatilgan narsaning har boʻlagi.

Bir toʻgʻram goʻsht.

Muqimiy ikki piyola qand choy bilan ikki toʻgʻram boʻlka nondan yeb, andak jonlandi. — S. Abdulla, Quvgʻunda

Alijon kabob sixidan bir toʻgʻram sersel qaynoq goʻshtni ogʻziga soldi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Katta tik ariq. Ikki labi togʻ-togʻ tuproq. — I. Rahim, Chin muhabbat

Shundoqqina qurilishga yaqin joyda togʻ-togʻ gʻisht ochiq havoda uyilib yotibdi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Sevdim seni chaman vodiyda, Gʻalabalar sozin chalibsan. Dovruq solib ulugʻ vatanga, Togʻ-togʻ paxta terib olibsan. — Gʻayratiy

koʻchma Cheksiz koʻp, bitmas-tuganmas.

Oh, qani edi, u tirilsa-yu, bir koʻrsam! Togʻ-togʻ hasratlarimni unga aytib yozsam! — H. Gʻulom, Mashʼal

ot 1. Aylana, doira shaklidagi, doiraviy.

Toʻgarak stol. Toʻgarak oyna.

Umida dokladchilardan biri boʻlgani uchun prezidiumda oʻtirardi. U yerga toʻgarak zalni kesib oʻtib, zinadan chiqib borish kerak. — A. Muxtor, Chinor

Shiyponning ustunlari sakkiz qirrali boʻlib, ostki qismi handalak shaklida toʻgarak qilib tarashlangan edi. — S. Ayniy, Esdaliklar

2. ot Kishilarning birgalikda ishlash, mashgʻulotlar oʻtkazish, mashq qilish, bilim-hunar olish va shu kabilar umumiy maqsadlar bilan tuzilgan guruhi va shunday birlashmaning, uyushmaning oʻzi.

Musiqa toʻgaragi. Yosh tabiatshunoslar toʻgaragi. Toʻgarak tuzmoq. Toʻgarakka qatnashmoq.

Ibrohimov oʻzining har payshanba boʻladigan agronomiya toʻgaragini shu yerga koʻchirdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Joʻraxon rahbarligida havaskorlik toʻgaraklari, sport ishlari jonlandi. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

sft. Togʻ yaqinida joylashgan.

Togʻoldi rayonlar.

ot 1. Aravaga ortilgan yukni mahkamlovchi arqonning uchiga bogʻlanadigan katta yogʻoch ilgak.

Bu oʻtinkashlarning koʻpchiliklarida uchiga toʻgʻonoq bogʻlangan bir arqon va bir oʻroqdan boshqa asboblari yoʻq edi. — S. Ayniy, Qullar

2. koʻchma Biror ishga, harakatga toʻsiq, gʻov boʻlib, toʻsqinlik qilib turgan kimsa, narsa.

Toʻgʻonoq boʻlmoq. Toʻgʻonoq solmoq.

Men akusherka boʻlib bordim-u, lekin bu ishni bajarishga ruhoniylar toʻgʻonoq boʻlishdi. — M. Alaviya, Sevinchlarim

— Oʻzingni ham brigadirlikka koʻtargan Qodirov edi-ku! Endi sen minnatdor boʻlish oʻrniga oyogʻimga toʻgʻonoq solmoqdasan, — dedi Qodirov. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

1. über A, von D

2. (roʻparada)gegenüber

arabchaعلى طول, `alaa tuulruschaпрямоinglizchaStraight