элик. tıq, tıqıldı
Қидирув
«тиқ» бўйича 259 та натижа
Филтр
Луғат тури
Тилдан
Луғат мақолалари
259 та · 1-саҳифа / 13
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
фл. 1. Бир нарсани бошқасига санчиб, суқиб киритмоқ.
Бигиз тиқмоқ. Ханжар тиқмоқ.
Ерда ҳам хосият кўп Ерга чўпни тиқиб қуйсанг, кўкариб, қулочга сиғмас дарахт пайдо бўлади. — Ойбек, Танланган асарлар
Ҳамманинг кўз олдида кўксига пичоқ тиқиб, чуқурга ташланган ака-укалар турарди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Эшак: — Бу қирқ йилни нима қилиб ўтказаман? — деган экан, худо: Одамлар устингга юк ортади, ўзи ҳам минади, халачўп тиқади, — дебди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
2. Тешик, очиқ, бўш жойга киритмоқ, юбормоқ.
Бурнига бармоғини тиқмоқ.
Бойвачча кавакчадан чўп тиқиб, занжирни туширди — Ойбек, Танланган асарлар
Қурбон ота самоварнинг остига сим тиқаётган эди, қаддини ростлаб, Сидиқжонга қаради. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Нимчаси чўнтагига қўл тиқиб, рўмолчасини олди. — Мирмуҳсин, Меъмор
У уй олдига келиб тўхтади. Деразадан бошини тиқди. — М. Муҳамедов, Қаҳрамон изидан
3. Ичига, орасига олмоқ (солмоқ); жойламоқ.
Қопга сомон тиқмоқ.
Олинг, молларни сандиғингизга, пулни чўнтагингизга тиқинг — Муштум
Мирҳомидхўжа шошиб, Қамбарали аканинг қўлидан пулни олди-да, унинг қўйнига тиқди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Қоровул шўра ва ялпизларни ўриб, сув урган жойга тиқа бошлади. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
4. кўчма С. т. Бирор ўқиш, иш ёки лавозимга зўрма-зўраки жойлаб, ўрнаштириб қўймоқ, тиқиштирмоқ.
Комиссия таркибига яна сени тиқибдилар-да.
[Сухсуров:] Мени бутун уруш даврида ўқитувчиликка тиқиб қўйишди. — А. Қаҳҳор, Тобутдан товуш
5. Бировни бирор иш, гап ёки даврага қўшмоқ, аралаштирмоқ, тортмоқ.
Отабек сачраб, Кумушга юз ўгирди: — Бу ўртага Зайнабни келтириб нимага тиқасиз энди? — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Бош тиқмоқ Хонадон, муассаса каби жойга кўриш, билиш ва шу кабилар мақсадда кирмоқ, қадам босмоқ. Кампир энам қиз қидира-қидира, тинкаси қуриди. Қайси эшикка бош тиқса, сўрашармиш: — Савдогарми, боғи борми, уй-жойи борми? — Ойбек, Танланган асарларМеҳмон икки кун ичида шаҳар раста-бозорларини айланди, саройларга бош тиқди. — А. Ҳакимов, Илон изиданҚизлар у кўчага бош тиқиб, бу кўчага бош тиқиб, адашиб анча юришди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Бурнини (ёки тумшуғини) тиқмоқ Бирор иш, гап-сўз ва шу кабиларга аралашмоқ, суқилмоқ. Нега Нури эркаклар ишига бурнини тиқади? Хизматкор керак бўлса, эри топсин. — Ойбек, Танланган асарларСен менинг ишимга тумшуғингни тиқма! Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?У, элликбоши бўлгани учун, маъракаларга бурнини тиқади. — Ойбек, Танланган асарлар
- Гўрга тиқмоқ Ўлдирмоқ. Биз фашистларни гўрга тиқамиз. — Ойдин, Ҳикоялар
- Икки бармоғини (ёки қўлини) бурнига тиқиб қолмоқ Бизнинг шартимиз шуки, сув чиқарилиб, қақир ерларга жон киритилганда, ерсиз ва кам ерли камбағаллар икки бармоғини бурнига тиқиб қолмасин! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Икки оёғини бир этикка тиқмоқ Айтганини бажаришни талаб қилмоқ, шу талабда ўжарлик билан туриб олмоқ. — Ё бино топ, ё бизнинг жавобимизни бер, — деб икки оёқларини бир этикка тиқиб туриб олишди. — Й. Шамшаров, Қаҳрамонлик ёʻли
- Икки қўлни (ёки беш панжани) оғзига тиқмоқ
- Терисига сомон тиқмоқ Яхшиямки, бояги гапларингизни ўғлим эшитмади, ёʻқса, терингизга сомон тиққан бўлар эди. — М. Осим, Аждодларимиз қиссаси
Изоҳли луғат
· яна 3 та луғатда
от 1. Идишларнинг оғзига тиқиб қўйиладиган қопқоқ.
Пўкак тиқин. Шиша тиқин. Бутилканинг тиқини.
Шукуржон бутун вужуди жимирлаб кетганини ҳис этиб, фляганинг тиқинини тортди, у бўш эди. — О. Ёқубов, Ота изидан
Ашуртой ака нос-қовоқнинг шокиладор чарм тиқинини ёпа туриб, салмоқланиб гапирди. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон
2. айн. Тиқилинч.
Ёʻл жуда тиқин ва серқатнов.
Болницага [касалхонага] борсангиз, ўзим элтиб қўяман, юраверинг. Трамвайда ҳозир одам тиқин бўлади. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон
Мен тиқинда ҳаво етмагандай бўғила бошлайман, деразага интиламан. — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда
3. Ичига, қобиғига тиқилиб турган, шундай жойлашган.
Ёʻлдош тиқин рюкзагини орқалади, Ойниса тугун кўтариб олди, бобо билан буви олдинга тушишди. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар
Ҳар кўчатда ўн-ўн икки ва ундан зиёд ғоз тухумидай, ана очилай, мана очилай деб турган тиқин пахта. — Ғ, Ғулом
Синфларда бўш парта ёʻқ, Мағзи тиқин анордай. — Ғ, Ғулом
Überzeugung f
- диний ътиқод religiöse Überzeugung
- чуқур ътиқод билан in der festen Überzeugung
- ўз ътиқодига кўра ҳаракат қилмоқ nach seiner Überzeugung handeln
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
Тиқ с. такр.
Ёнғоқли боғ эшигин [Олимжон] чақирди тиқ-тиқ уриб. Барваста бўйли киши чиқди: Ким? деб ҳол сўриб. — Қ. Муҳаммадий.
mit (fester) Überzeugung
Изоҳли луғат
· яна 4 та луғатда
фл. 1. Тиқмоқ феълининг ўзлик ва мажҳул нисбатлари.
Шиша оғзига пўкак тиқилган. Қопга ун тиқилди.
Хуржуннинг бир кўзида тугун, бир кўзида ўраб тиқилган жун қоплар. — С. Анорбоев, Оқсой
Гўрга тиқилгур очофатлар, мол талашиб, сандиқни ҳам синдиришди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
2. Лой ёки юмшоқ жойга ботиб қўзғалолмай, юролмай қолмоқ.
Машина кичик бир ариққа тиқилиб қолди.
Оти лойга тиқилган навкарлардан бири Тоҳир эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
Арава лойларга тиқилавериб, жонимиздан тўйдирди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
3. Топ, зиқ жойдан ўрин олмоқ, жойлашмоқ.
Аъзам уч-тўрт кун кўчада бош ургани жой тополмай дайдиб юргач, шаҳар четидаги кўримсизгина бир масжид қоровулининг мол боғласа турмайдиган ҳужрасига бориб тиқилди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар
Мана, ҳозир яраланган бўридек кавакка ти-қилиб ўтирибди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина
Семизлигидан партага тиқилиб ўтирган бир киши томоқ қириб, мўйловини бураб қўйди. — С. Зуннунова, Янги директор
4. Бирор нарса ёки кимсага ёпишмоқ; зич, тирбанд нарса ёки одамлар орасидан жой олмоқ.
Эски кир чопонни кийгач, айвонга чиқди, ўҳў-ўҳўлаб ёʻталганча, танчага тик,илди. — Ойбек, Улуғ ёʻл
Нурини нақ мозористонда ёлғиз қолган каби бир ваҳима босди, ранги ўчиб, кампирнинг пинжига тикилди. — Ойбек, Танланган асарлар
Эшик олдида одамлар орасига тиқилиб, Бозорбой ҳам ўтирган экан — П. Турсун, Ўқитувчи
5. Кўп миқдорда ва зич, тиғиз жойлашган ҳолатда бўлмоқ.
Мана, бир томондан дераза ўрнига туйнук очилган кичкина қоронғи уйда ўн-ўн беш чоғли хотин ўтирибди. Улар эски, лекин озодагина кўрпа ёпилган сандал атрофига тикилишиб, секин-секин суҳбатлашишарди. — С. Зуннунова, Гулхан
6. кўчма Жуда кўп миқдорда бўлмоқ, мўл-кўл бўлмоқ.
Магазинда хоҳлаган нарсанг тиқилиб ётибди.
— Тут мева қилади-ку, отажон. Куртлар тол баргини ея қолсин, ариқ бўйида тиқилиб ётибди-ку, — деганди қизалоқ. — Й. Муқимов, Ипак толаси
7. Томоқдан ўтмай тўхтаб қолмоқ.
Унинг томоғига нон тиқилибди.
Сафаров., муш-тининг қирраси билан унинг кекирдагига туширди. Ёʻғон киши чалқанча йиқилди ва сўйилган товуқдай типирчилаб, суяк тиқилган итдай хириллай бошлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
[Ўринбоев] Шунча қаттиқ гапиргани билан, худди томоғига дон тиқилган хўроздек, овози чиқмайди. — А. Муҳиддин, Тўғри таъбир
8. Бошқаларнинг гапи, суҳбати ва шу кабиларга аралашмоқ, суқилмоқ.
Бу ишга сен тиқилма.
Иккинчи навкар яқин келиб, бўйнини чўзиб тиқилди: — Сиз кимсиз? Нега таслим бўламиз? — сўради у. — Ойбек, Навоий
- Жони ҳалқумига тиқилмоқ Агар ҳар йил жасорат кўрсатамиз десак, жонимиз ҳалқумимизга тиқилиши мумкин. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Нафаси тиқилмоқ ёки нафаси оғзига (ёки бўғзига, ҳалқумига) тиқилмоқ Нафас олиши оғирлашмоқ (маълум сабаб таъсирида). Суғдларнинг ашаддий душмани бўлган Эрон шоҳи ва унинг қора ниятлари тўғрисида гапирар экан, ғазабдан нафаси сиқилар, кўзлари ўт сочар эди. — М. Осим, Аждодларимиз қиссасиЁʻқ, жоним, ёруққина айвон тузук менга, уйда нафасим тиқилиб кетади. — Ойбек, Улуғ ёʻлТез юриб келганларидан бўлса керак, нафаслари оғзиларига тиқилиб, ҳарс-ҳарс қилардилар. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ— Қумқишлоққа юборилган йигитлар қирилибди, — деди Бек нафаси бўғзига тиқилиб. — Ҳ. Ғулом, МашъалБектемирнинг лаблари қовжираган, нафаси ҳалқумига тиқилган, оғир ҳансирарди. — Ойбек, Қуёш қораймас
- Пинжига тиқилмоқ Шахсий манфаат, ғаразли мақсад билан кимсага яқинлашмоқ. Ер-сувли одамлар қийналиб қолсалар, дарров уларнинг пинжига тиқилар ё ўртага киши қўйиб, ерни тезроқ ўз қўлига ўтказишга тиришар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Ўпкаси ҳалқумига (ёки оғзига) тиқилмоқ Бутун вужудини ларзага солган титроқ пайдо бўлди. Ўпкаси ҳалқумига тиқилиб, нафаси қисилди. — М. Хайруллаев, Тилла маржон
от айн. Тиқилинч.
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
сфт. 1. Одам, машина ва шу кабилар билан тирбанд; юриш, ҳаракатланиш қийин ҳолат; шундай ҳолатли жой; шундай ҳолатдаги одам ёки нарсалар тўдаси.
Ёʻлчи Дўппи бозордан аравани зўрға олиб ўтди: бу ерда зўр тиқилинч, кўпчилиги хотинлар. — Ойбек, Танланган асарлар
Трамвай нариги бекатда тўхтаганда, тиқилинчда урилиб-сурилиб, мен тушган вагонга кутилмаганда Санобар чиқиб келди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил
2. Шундай тирбанд, юриш, ҳаракатланиш қийин бўлган (қийин ҳолатли).
Ойниса вокзал майдони яқинида тиқилинч трамвайдан ҳаммадан кейин тушди Ҳ. — Ғулом, Тошкентликлар
Ҳамадон шаҳри худди безовта қилинган арининг инидек ғувуллайди. Кўчалар тиқилинч. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси
3. Тезлик билан бажарилиши лозим бўлган; шошилинч, ошиғич.
Тиқилинч иш.
Борадиган жойингизга кеч қоладиган бўлдингиз-да, меники жудаям тиқилинч эмас эди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар
4. Бажарилиши лозим бўлган иш кўп (тиқилган), вақт эса зиқ.
Шукур бетоқат бўлиб, энсиз пешонасини тириштирди. Шу тиқилинч пайтда Шукурнинг миясига бир фикр келиб қолди. — С. Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар
Кундузи Зиннат буви теримчиларга овқат пиширгани кетадиган вақтда, ишларим тиқилинч бўлишига қарамай, мен уйга етиб келдим. — Ҳ. Назир, Кўктерак шабадаси
- Тиқилинч қилмоқ Зўр бериб қистамоқ, шоширмоқ, қийин-қистоққа олмоқ, ҳол-жонига қўймай талаб қилмоқ. Мунисхон тиқилинч қилмаганда, улар кўчиб кетишмасди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғириЮзбошига айтиб қўйинг, Ҳайдарвой, ишла, ҳа бўл, деб бизга кўп тиқилинч қилавермасин. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ
фл. Тиқмоқ феълининг биргалик нисбати.
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
от 1. Ичига ниқтаб бирор нарса (масалан, пахта) тиқилган; дўппайган (қоп, халта ва шу кабилар).
Жаъфар ипак фабрика-си томон кетаётганда, портфели озғин бўлади, қайтаётганда, тиқмачоқ бўлиб келади. — Муштум
2. айн. Тиқмачоқдай.
Усмонали ака унинг [Омонтойнинг] қуйиб қўйгандек тиқмачоқ гавдасига икки қулоғига етай деб турган мўйловига қаради. — С. Аҳмад, Чўл шамоллари
У ориққина бўлса ҳам, қўли, болдирлари тиқмачоқ — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда
фл. Тиқмоқ феълининг орттирма нисбати.
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
фл. айн. Тиқирламоқ.
Эшик тиқиллади.
Энди ётмоқчи бўлиб турганида, дераза тиқиллади. — Саодат
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
фл. Оғзини тиқин билан бекитмоқ, оғзига тиқин тиқмоқ, тиқин билан қопқоқламоқ.
Бутилкаларни тиқинламоқ.
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
фл. Тиқир-тиқир овоз чиқармоқ.
Хаёл суриш билан тонг отардаги-на энди кўзим илинган экан, кўча эшик тиқирлаб қолди. — А. Муҳиддин, Чап чўнтак
фл. Тиқилмоқ феълининг биргалик нисбати.
фл. Тиқилламоқ феълининг орттирма нисбати.
фл. Тиқилмоқ феълининг орттирма нисбати.
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
тақл. с. Қаттиқ нарсага кучсизроқ уриш ёки урилиш натижасида ҳосил бўладиган қисқа-қисқа, кескин кучсиз овоз ҳақида.
Сичқон тиқир-тиқир қилиб, ниманидир кемирмоқда.
Жимжит хонада тарновлардан тушаётган сувнинг шитирлаши, том тунукаларининг тиқир-тиқири ва борлиқни қамраб олган мулойим, аммо салобатли ёмғир шовури эшитилиб турарди. — П. Қодиров, Уч илдиз
фл. Тиқирламоқ феълининг орттирма нисбати.