Qidiruv

1. anat. Ogʻiz boʻshligʻida joylashgan, taʼm-maza bilish, ogʻizga ovqat olish, yalash lar uchun xizmat qiladigan muskulli aʼzo

Issiqdan itning tili osilgan

Aytsam, tilim kuyadi, aytmasam - dilim — Maqol

Oʻlguday taxir ekan, tilimni yorguday, ogʻzimni kuydirguday boʻldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Nihoyat, gapira-gapira qaqragan lablarini tili bilan yalab, Lutfiniso jim boʻldi — Oybek, Tanlangan asarlar

buzoqchalar boʻyinlarini choʻzib, unga [raisga] tillarini koʻrsatishdi — "Mushtum"

2. koʻchma Asbob, mexanizm va shu kabilarning osilib, qimirlab turadigan qismi

Soatning tili. Kompasning tili

Qoʻngʻiroqning tili

3. koʻchmapoet. Tigʻga oʻxshash, uchli narsa

Shamol kuchayib, olovning tili yana ham uzunlashdi — Said Ahmad, Ufq

Tepaga koʻtarilgan quyosh oʻtli tili bilan yer bagʻridagi barcha namni soʻrib olardi — Sharof Rashidov, Boʻrondan kuchli

Quyosh haroratidan bahramand boʻlgan maysa, Qiyoq tillarin choʻzib, nurga qasida kuylar — Gʻafur Gʻulom

fl. 1. Pichoq va shu kabilarni tigʻli narsa bilan uzunasiga kesmoq, qirqmoq, yormoq.

Nasimiyni tiriklayin tovonidan tilishgan va terisini shilishgan. — Mirtemir, Doʻstlar davrasida

Etlarimni nishtar bilan tilsinlar men sizdan ajralmayman. — Hamza, Boy ila xizmatchi

Jilgʻaning boshidan oyogʻigacha soʻqa bilan tilib, ariq ochilsa-da, togʻolcha bilan yongʻoq ekilsa S. — Anorboyev, Oqsoy

Qonli koʻylakni Qoratoy ehtiyot bilan tilib, yarani ochdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Tilim-tilim qilib kesmoq; tilimlamoq.

Qovunni tilib qoʻymoq. Goʻshtni tilib tuzlamoq.

Shaharda qorovullik qilamanmi, qovun tilib sotamanmi — mening ishim. — Mushtum

3. Yogʻoch yoki taxtani uzunasiga arralamoq.

Bir kuni mehnat darsida bitta koʻzlik taxtani tilayotib, elektr arrani sindirib qoʻydik. — E. Raimov, Ajab qishloq

Simyogʻochlar ham, tilsa, juda soʻribop ekan. — A. Muxtor, Chinor

4. Tirnab yoki yulib, uzun iz hosil qilmoq.

Stol ustidagi bir taxta oyna mayda-mayda boʻlib, Saidiyning bilak va panjalarini tildi. — A. Qahhor, Sarob

Salomat butun kuchini yigʻib, bogʻma-bogʻ oshib ketdi. Tikanlar oyogʻini tildi. — S. Ahmad, Hukm

oʻzbekchatilamoq, istamoqruschaжелать, хотетьinglizchawish

Sen edgü tilä Sen (boshqalarga) ezgulik tila – Стремись к добру –wish for good

oʻzbekchacherepisa, gʻisht taxta, plitka (taxtachasimon yassi buyum)ruschaчерепица, плитка

pul solinadigan quti, kassa (doʻkonda, bankda)

n slant, angle, inclination

ot 1. Biror istak, niyat bilan, nimanidir tilab aytilgan gap, duo va shu kabilar.

Tila tilagingni.

Mening birinchi xolis tilagim, albatta, mazlum xalq tilidan boʻla-dir: bundan soʻng Toshkent hokimligiga har qanday boʻlmagʻur odam qoʻyilmasin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mulla Abdurahim qurʼondan qisqa bir oyat oʻqib, xon hazratlariga eng oliy tilaklar bildirdi-yu, nihoyat, maqsadga oʻtdi — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Hordiqlariga boʻlar Shu qiz baʼzan ovunchoq, Yomon koʻzdan asrasin Tilagi boʻlar har choq. Gʻayratiy. Xudo oʻz panohida asrasin hech boʻlmaganda, shu tilagimga yetkazsin xudo! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Qoʻlda qadah, tilda esa tilaklar. — Yo, Mirzo

2. Biror narsani amalga oshirish, unga erishish uchun boʻlgan ichki intilish, hissiyot; istak, niyat.

Bir haftadan keyin togʻam haqida biror maʼlumot olish tilagida Murodjon ishlab turgan korxonaga qarab joʻnadim. — Gʻayratiy, Uzoqdagi yor

Usta uzun va qalin moʻylovini qimirlatib, Oyqizni yupatish tilagida gapirdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Rayimjon oʻn olti yashar yigitchalik vaqtidayoq unda traktorni boshqarish tilagi tugʻildi. — H. Nuʼmon, Oʻz kasbining egasi

oʻzbekchagapirmoqruschaговоритьinglizchasay

Tilin tïldama emdi kesgil sözün Tilingda soʻzlama, endi soʻzingni kesgil – Не говори, прерви свою речь – Do not say, interrupt your speech

ot ayn. Tilim.

Bir tilik qovun.

Uloqchi sopiga feruza qadalgan chiroyli pi-choq bilan umburvoqidan bir tilik kesib, Oʻsarjonga uzatdi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Bekat binosi ustida gumbaz. Bu gumbazga san-chilgan uzun kaltak uchida handalakning bir tiligiday oy ramzi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

ot Narsalarning (asosan, poliz mahsulotlarining) uzun-uzun qilib tilib, kesib ajratilgan har bir boʻlagi; tilik.

yoʻlda qattiq toliqqanligi uchun durust ovqat ham yemadi. Faqat bir-ikki tilim handalak yedi-yu, uch-toʻrt piyola choy ichdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Dalamizda qovun moʻl, tilimi tilni yorar. — R. Bobojon

ot Boʻlak-boʻlak, pora-pora.

Tilka qilmoq. Tilka boʻlmoq.

Qiz ham shunday ostonasida Turdi toʻsib yopiq eshikka, Quyoshdan uzilgan sayyora Kabi tanho jigari tilka. — Zulfiya

1. Köpekgillerden, uzunluğu 90 cm, kuyruğu 30 cm kadar, ırklarına göre çeşitli renklerde olan, ağız ve burnu uzun, sivri, kümes hayvanlarına zarar veren, kürkü beğenilen bir tür memeli.TULKI

2. Çok kurnaz.

oʻzbekchatulkiruschaлисицаinglizchafox

Böri tilkü arslan adïy ya toŋuz Boʻri, tulki, arslon, ayiq yo toʻngʻiz – Волк, лиса, лев, медведь или кабан – Wolf, fox, lion, bear or wild boar

ot 1. ayn. Oltin 1.

Bir gramm tilla.

Shu paytdan tillaga ishqi tushib qolganiga oʻlaymi u xumparning. — F. Musajonov, Himmat

2. Shu metalldan zarb qilingan pul, undan yasalgan qimmatbaho buyum; boylik.

[Kanizakning] Koʻmib qoʻygan tillasi yoʻqdir, koʻmib qoʻygan tillasi boʻlganda, boʻydoq yigitga tegar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. tar. Qiymati oʻn soʻmga teng boʻlgan tilla tanga.

Hoji kulumsirab, qoʻlidagi uch-toʻrtta oq tanga bilan bitta tillani Oybodoqqa uzatdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. koʻchma Eng yaxshi, qimmatli narsa yoki sevimli kishi haqida.

Nigora koʻrpada chalqancha yotib, xayolga choʻmdi. Dadang bilan birga ovga ham chiqqanmiz, tilla odam edi, dedi oʻsha choʻpon. Dadasi tilla odam boʻlganmi-yoʻqmi — Nigora bilmaydi. — S. Anorboyev, Oqsoy

— Joʻravoyni aytmaysizmi! Men odamning bunaqa tillasini koʻrmaganman, — dedi Umurzoq ota. — H. Gʻulom, Mashʼal

5. bot. Vohalarda, sugʻoriladigan yerlarda oʻsadigan koʻp yillik, yalpoq boshoqli oʻsimlik.

6. Tilla (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

ot

[Toshkentning] Tabarruk tuprogʻi zar-u tillodan. — M. Shayxzoda, Toshkentnoma

Uch-toʻrt yillardan beri oʻrdada mirzolik qilib, necha tillo mohiyona olar emish. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

ot Tilimlab kesib hosil qilingan.

Tilma joʻyak.

Tilma zovurdan chiqib, tuproq uyumidan sakrab oʻtgan Alijon qaytarma etigiga yopishgan tuproqni jahl bilan qoqdi. — H. Nuʼmon, Fasllar

tilshunoslikka oid atama

yerga (tuproqqa) ishlov berish

ot 1. Til 1 soʻzidan kichraytirish shakli.

2. anat. Ogʻiz boʻshligʻida yumshoq tanglayning orqa chekkasidan pastga osilib turadigan yumshoq oʻsimta.

ot 1. Til boʻyicha mutaxassis, tildan dars beruvchi shaxs, oʻqituvchi.

Tilchi va adabiyotchi olimlar birinchi tadqiqotlarini shu yerda boshlaganlar. — Fan va turmush

3. esk. Gap tashuvchi; chaqimchi; josus, shpion.

Podsholarning qatnab yurar elchisi, Elchilarning boʻlar ekan tilchisi. — Alpomish

oyoqyalang dehqonlarni bunday majlislarga yaqinlashtirish kerak emas, ajab emaski, bularning oralarida bolsheviklarning tilchisi boʻlsa. — S. Ayniy, Qullar