Қидирув

от ад. Маълум бир тартибда икки тилда ёзилган шеър; шундай шеър ёзиш усули.

Махмурнинг Дар сифати Қосим бекларбеги сатираси шир-у шакар усулида ёзилган.

от 1. Ҳўл мева ва полиз экинлари ҳосили пишиб етилиши билан улар таркибида ҳосил бўладиган ширин суюқлик; шарбат.

Узумнинг шираси. Қовун шираси.

У [қози домла] бир неча лаҳзада косани тушириб, юпқа пўстлоқ ичидан шираси томиб кетгудай бўлиб турган шафтолига қўл урди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Қовун пишди, анор қизарди сенга атаб қўйган узумларим халта ичида шира боғлаб ётибди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Ўсимликлар танасида бўладиган суюқлик, намлик.

Эргаш барг шираси сингиб кетган қадоқ кафтига боқди. — А. Мухтор, Чинор

3. Инсон ёки ҳайвон организми ҳужайраларида бўладиган суюқлик.

Баъзи безлар ўзидан шира чиқариб туради.

Булар [баъзи овқатлар] ошқозон ости бези шираларининг кўп-кам чиқарилишига ёки ошқозон ва ичакларнинг ҳаракатига таъсир қилади. — Н. Исмоилов, Касалларни парвариш қилиш

4. с. т. Кўкнор пўстини сувда эзиб тайёрланган, кайф берадиган ичимлик.

5. кўчма Бирор асар, гап, сўз ва шу кабиларга хос мазмун, маъно.

Гапининг шираси ёʻқ одам,

Бир халқ тилидаги асар иккинчи халқ тилига шу асарнинг бутун фазилати, шираси, жозибаси саклланиб таржима қилингандагина мақсадга эришилади. — Газетадан

6. кўчма Оҳангдорлик, жарангдорлик; ёқимлилик (овоз ҳақида).

Овознинг шираси қочган, кексалик. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

графлик (Англиянинг маъмурий-ҳудудий бирлиги)

Allah'a ortak koşma.ШИРК

тақл. с. Ип, барг кабилар узилганда ёки қирқилганда чиқадиган қисқа товушни билдиради.

Ип ширт этиб узилди. У гулни ширт этиб кесиб олди.

сфт. 1. Шираси ўткир, ширали.

Ширин қовун. Ширин ичимлик.

Ширин меваларга ўрганган оғизларига бу ернинг нордон неъматлари ёқмади. — Ойбек, Қуёш қораймас

2. Таъми ёқимли, мазали, лаззатли.

Ширин шўрва.

— Албатта, албатта, — деди Сулаймонов жиддий қиёфада, — масалан, балиқ — кўп яхши нарса, қовурилса, қандай ширин бўлади! — А. Қаҳҳор, Икки ёрти — бир бутун

Менинг икки онам бор, Иккиси ҳам меҳрибон: Бири менга сут берди, Бири эса ширин нон. — Уйғун

сиз пиширган таом шу даражада ширин, лаззатли бўладики — Мирмуҳсин, Меъмор

3. кўчма Киши ҳузур қиладиган, ором оладиган, лаззатланадиган, хуш ёқадиган; ёқимли, ёқимтой.

Ширин хаёллар. Ширин туш кўрмоқ. Ширин муомала. Ширин сўз шакардан ширин. — Мақол

Муҳаррам ширин табассум билан кулди-да, бежирим лабининг икки бурчагини нозик тўр тутилган даст-рўмолчаси билан артиб қўйди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Бир оғиз ширин сўз — нондек арзанда. — Ғ, Ғулом

У шовқин-сурон ичида шундай ширин ухлардики, бундай уйқу ҳалол ишлаб чарчаган вақтдагина бўлиши мумкин. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Вой, мунча ширин бўлмасанг! Жуда ақлли боласан-да! — С. Сиёев, Ёруғлик

— Дўмбилламай қолсин шу ширинлар-ей! — дегувчи эди, ҳарбийларни кўрганда бир ўртоғим. — Ойдин, Садағанг бўлай, командир

4. Аҳил, тотув.

Ширин оила.

Дунёда бицин уруш, Ер юзи кўрмасин доғ, Гулласин ширин турмуш, Тинчлик бўлсин ҳамма ёқ. — Қ. Муҳаммадий

5. Ширин (хотин-қизлар исми).

тақл. с. Металл, шиша парчалари каби нарсаларнинг бир-бирига урилишидан ҳосил бўлган товушни билдиради.

Шириқ этмоқ. Пиёла синиқ шириқ этиб ерга тушди.

от 1. Хонани бўлиш, айириш учун ишлатиладиган махсус йиғма тўсиқ, парда девор.

Моҳидил ширма орқасига ўтиб, ечина бошлади. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

2. кўчма с.т. Яшириш, пардалаш учун хизмат қилувчи шахс, нарса, хатти-ҳаракат.

сўзл. аччиқланадиган, дарров ғазабланиб (ғижиниб) кетадиган, сержаҳл

от айн. Сирач.

Кичкина ўтмас газан билан чармларни кесдим. Ширач билан бир-бирига ёпиштирдим. — Ойбек, Болалик

сфт. 1. Таркибида шираси бор, шираси кўп; ширадор.

Ширали узум. Ширали озуқа.

Полизлардаги ширали қовунлар кечки куз совуғида ёрилиб кетиб, мени енглар, деб термилиб турибди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Бутазорнинг ўртаси яланглик. У ерда жуда ширали ўтлар ўсади. — С. Анорбоев, Оқсой

2. Шира юқли, шира тегган.

Ширали, ювуқсиз қўлларини икки томонга ёйиб, хушламайроқ, меҳмонга елкасини тутди келин. — А. Мухтор, Кумуш тола

3. кўчма Мазмунли, маънодор; сермазмун.

Ширали гап.

4. кўчма Хуш ёқадиган, ёқимли; жаранг-дор (овоз, куй ва шу кабилар ҳақида).

— У [Элмурод] баъзан ўзи русча ўқиганларини гапириб берар, лекин бу, ўқиб бергандай ширали ва маънодор бўлмас эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Бу қўшиқ шунчалар ёқимли, ширали эдики, темирчи йигитнинг юрагида аллақандай бир ҳисни уйғотиб юборди. — С. Аҳмад, Ҳукм

от 1. Сут юзида ҳосил бўлган янги қаймоқ.

Ширава қаймоқ. Сутнинг ширавасини пиёлага олмоқ. Ширавага нон ботириб емоқ.

Янги сутнинг мазаси ширавадан қолишмайди. — Р. Файзий, Балли, она қизим

Шарофат хола ўғли Мирпўлатга олиб келган бир коса ширава сутни Алижоннинг олдига қўйди. — Ҳ. Нуъмон, Фасллар

— Офтобчувоқда нонушта қилиб ўтирибмиз. Нонушта қуюқ: икки косачада ширава қаймоқ, узум, — деди Шокиржон. — Ш. Ризо, Қор ёғди, излар босилди

2. кўчма Қор, қиров, муз кабилардан ҳосил бўлган юпқа қатлам.

Совуқдан челакдаги сув ширава боғлабди.

Кечаси бирин-чи ширава қор ёғиб чиқди. — Ғ. Ғулом, Шум бола

1. Ciltçilikte, kitap yapraklarını düzgün tutmaya yarayan ince örülmüş şerit.МУҚОВА БАНДИ

2. Pehlivan kispetinin parçası.

от Сут эмиб ўсаётган, семиз (қўзи).

ичига ширбознинг гўштини қиймалатиб солдирганман. — С. Нуров, Нарвон

Темурланг ҳар гал отарга келганда, Менглибой унга ширбоз пишириб берар, яхши тушган териларни кўрсатарди. — С. Аҳмад, Юлдуз

от анат. Кавш қайтарувчи ҳайвонлар меъдасининг бир бўлими.

Чайналган овқат ютилганда, ошқозоннинг тўр-тинчи бўлимига — ширдонга ўтади. — Зоология

от 1. Маълум ишни бирга амалга ошириш мақсадида бирлашган кишилар ҳамкорлиги, ўртоқлик уюшмаси, ихтиёрий бирлашмаси.

Улар ер, сув, от-улов, омоч-бўйинтуруғини бир ерга тўплаб, катта ширкат тузишди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Зум ўтмай: Ҳамма ширкат идорасига борсин, Охунбобоев ваъз айтади, деб хабар қилишди. Р. Раҳмонов, — Изида гул унган

2. Тенг ҳуқуқли иштирокчилардан ташкил топган саноат ёки савдо уюшмаси.

Пайчилик ширкати.

Абдулланинг отаси Азиз ака керосинфуруш эди. От-арава билан кўчама-кўча юриб, Нобел ширкатининг керосинини сотар эди. — Ғ. Ғулом, Шум бола

У [Мирзо] Николай замонасида ширкатларда, фирмаларда мирзолик қилиб, ўз хизматини манзур қилган эди. — А. Қаҳҳор, Мирзо

Ortaklık.ШИРКАТ

от айн. Ширмойи.