Qidiruv

fl. 1. Suyuqlikni bir idishdan boshqa idishga tushirmoq, solmoq.

Grafindan stakanga suv quymoq. Kosalarga sut quymoq.

[Xotin] Dasturxonni yozib, ustiga nonni qoʻydi-da, piyolaga issiq choy quyib, eriga tutdi. — S. Zunnunova, Gulxan

Qurbon ota ikkinchi samovarga xumdan suv olib quymoqda edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Maʼlum maqsadda (masalan, yuvinish va shu kabilar uchun) yoʻnaltirmoq, oqizmoq (suv haqida).

Ekinlarga suv quymoq. Qoʻlga suv quymoq.

Gulnor bir obdastaga suv toʻldirib, dadasiga tutdi. — Quy oʻzing, — dedi Yormat, ham ayvonning labiga oʻtirib, etik yuvishga boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Qattiq, shiddat bilan yogʻmoq (yomgʻir, sel, jala haqida).

Erta kuz jalasi togʻlik joylarga xos hafsala bilan quyar, yomgʻir suvi temir yoʻlning ikki tomonidan daryo boʻlib oqar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Bu viloyatning samosi gʻalvirday suv tutmas boʻlganidan, yomgʻir yoz boʻyi rosa quydi. — Oybek, Quyosh qoraymas

4. Juda koʻp miqdorda, moʻl-koʻl oqizmoq, toʻkmoq.

— Nimaga yigʻlamay, koshki koʻzim oqib tushsa, hech nimani koʻrmasam — koʻz yoshlarini quyib soʻzladi Gulsunbibi. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. koʻchma Yogʻdirmoq, toʻkmoq, sochmoq.

Oftob osmondan olov quyyapti. — S. Ahmad, Taʼzim

Musaffo osmonda toʻlin oy yaltirar, jamolidan butun yer yuziga ziyo quygandek. — N. Safarov, Olovli izlar

6. Tayyor qolipga erigan, suyuq, yumshoq narsa solib, buyum tayyorlamoq.

Sham quymoq. Qozon quymoq. Gʻisht quymoq.

Zavod qaytadan qurilib, uskunalanib, minomyotlar uchun snaryadlar quya boshladik. — N. Safarov, Olovli izlar

sft. 1. Past tomon; biror narsadan pastda boʻlgan joy; pastlik.

Nasiba turgan joyida piq-piq yigʻlar boshi quyi solinganicha taqdirini qargʻar edi. — S. Ahmad, Ufq

Yigit chirik ogʻochlar tirqishidan pastga qaradi. Quyida suv simobday miltiraydi. — S. Siyoyev, Avaz

2. sft. Past tomonida boʻlgan, joylashgan; pastki.

Bashirjon quyi labini tish-lagancha, uyning shiftiga qarab qoldi. — N. Aminov, Suvarak

3. Biror sathning yoki sathdagi yoʻnalishning pastida boʻlgan tomoni; etak.

Sirdaryoning quyi oqimi.

Suvlar oqar quyi tomonga. — M. Shayxzoda

Bu uy — xizmatkorxona, boyning tashqari hovlisining quyi tomonida shuning uchun koʻzga chalinmas edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Uy, xona va shu kabilarning toʻriga nisbatan past tomoni; toʻrga qarama-qarshi tomon.

Uyning toʻriga chirik qora namat tashlangan, quyi tomoni yalangʻoch yer. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toshboboning taklifidan soʻng dasturxonning quyi tomoniga solingan koʻrpachaga choʻkkaladi. — S. Karomatov, Soʻnggi barxan

Bir ozdan keyin tortinchoqlikni bilmaydigan Husayn kattalardek eshikdan salom berib kelib, quyiroqqa tiz choʻkdi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

5. kam qoʻll. Past; zid. baland.

Qabr yoniga tizlagan Otabek va yuqori, quyi doʻmbaygan qabrlar bu tilovatga someʼ kabi edilar. A. — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. koʻchma Mavqe, darajasi va shu kabilar jihatdan boshqasiga nisbatan kichik, past boʻlgan.

Quyi tashkilotlar. Quyi lavozim.

Birinchi darvozaning ikki biqinida turuvchi qorovul yigitlar oʻrdaning ulugʻ darajali beklarini kuzatar, mansabi quyiroq yasovullar bilan mutoyiba qilishib qolar edilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

oʻzbekchaoqqushruschaлебедь, сединаinglizchaswan

Quyu qondi bašqa Boshga oqqush qoʻndi - На мою голову сел лебедь (седина) - On my head sat a swan (gray hair)

oʻzbekchasovutruschaкольчуга, панцирьinglizchachain

Tuyï küwrügi birlä berdi quyay U tugʻ bilan birga nogʻora va yigʻasini berdi - Он дал вместе с бундучоком и барабаном панцирь - He gave the armor, along with the bunduchok and the drum

sft. 1. Quyish yoʻli bilan tayyorlangan, quyilgan.

Quyma oltin.

Arxeologlar Qora dengizning shimoliy qirgʻogʻidan baliq shaklidagi quyma chaqalarni topishgan. — Fan va turmush

2. ayn. Quyilma.

Choʻyan quyma.

[Dengizchilar] Koʻl ichida yogʻochga ham, metallga ham, gilga ham oʻxshamaydigan yaltiroq tiniq rangli quyma yotganini koʻrishgan. — M. Aminjonova, Shishaning kashf etilishi

Metall quyilmalar va payvand choklarida uchraydigan nuqsonlarni aniqlovchi gamma-defektologiya usuli nuqsonlarni osonlik bilan topishga imkon beradi. — Fan va turmush

3. koʻchma kam qoʻll. Quyib ishlangandek, mushaklari boʻrtgan, miqti (kishi gavdasi haqida).

Sherbek egilib qarab, yumaloq, quy-ma qirgʻiz yigitga koʻzi tushdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. koʻchma. Koʻp takrorlanadigan, bir qolipdagi (gap, soʻz, ibora haqida).

Quyma gaplar.

Bundan ham natija chiqmadi — hamon oʻsha, sira oʻzgarmaydigan quyma javob. — A. Qahhor, Sarob

5. koʻchma Aniq-ravshan, chertib-chertib aytilgan; burro.

U soʻzlar, zamonlarga berganday oydin javob, Hamma jim, u soʻzlardi — quyma edi va sodda — Mirtemir

ot 1. Tovushqonlar oilasiga mansub, quloqlari va orqa oyoqlari uzun sutemizuvchi hayvon.

Yovvoyi quyon. Xonaki quyon. Quyon terisi.

Toʻngak orqasidan quloqlari dikkaygan quyon paydo boʻldi-da, koptokdek sakrab, butalar orasiga yashirindi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ovchilar har qaysisi bir nechadan quyon, oʻrdak olib bormoqda edi. — A. Qahhor, Xotinlar

Oʻzbekiston xoʻjaliklarida quyon, asosan, goʻsht va moʻyna uchun boqiladi. — Fan va turmush

2. koʻchma Yuraksiz, jurʼatsiz, qoʻrqoq (odam haqida).

Mayna Narzi ota bilan gurunglashishni istamasdi. Bu qari quyon biror vahimani javrab, gʻashimni keltiradi, deb indamadi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

3. Muchal yil hisobida toʻrtinchi yil nomi.

ot 1. Suyuqlik va baʼzi zarralardan yigʻilgan choʻkindi; loyqa, quyqum; boʻtqasimon quyuq qorishma.

Boʻyoq quyqasi. Musallas quyqasi. Tindirilgan suv quyqasi.

Gil suvda erimaganligidan quyqa holda boʻladi. — M. Bahodirov, Tuproqshunoslikdan amaliy mashgʻulotlar

Amudaryo bir yil ichida tevarakdagi tekisliklarda 20 santimetrgacha qalinlikda quyqa hosil qiladi. — I. Jabborov, Koʻhna xarobalar siri

2. koʻchma Salbiy shaxslar, narsa-hodisalarning qoldigʻi.

Ana shu [Omon Asilovday] quyqalarni, insoniy qiyofasini yoʻqotgan kishilarni fosh qilish hammamizning burchimizdir. — Gazetadan

oʻzbekchaquyuqlashmoq, chuqurlashmoqruschaгустетьinglizchadeepen one's knowledge

Terildi ögi ham quyuldï bilig Idroki terildi hamda bilim quyuqlashdi - Он обрел живость ума, и знания его углубились - He found the liveliness of the mind, and his knowledge deepened

ot 1. Qattiq uyurmali shamol; uyurma.

Osmon bilan tutashib ketgan quyun yer bagʻrini qirtishlab, xas-xashak bormi, chang-toʻzon bormi — hammasini uchirib, aylana-aylana, tobora koʻkka intilardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Hozir tunmi yoki koʻkni tuproq quyunlari qoplaganidan shunday qorongʻimi — bilib boʻlmaydi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

2. Shiddatli yogʻin; toʻfon.

Bahorning noxosdan quturgan quyuni chirpirak urib keldi. — Guldasta

Toʻsatdan deraza qorongʻilashib, chaqmoq chaqdi, momaqaldiroq dahshatli gulduradi. Quyun quya boshladi. — I. Rahim, Ixlos

sft. 1. Suyuq qismi, suvi nisbatan oz boʻlgan; quyulgan holatli.

Quyuq qorishma. Quyuq qiyom.

Qilich chopgan chekkadan Quyuq kon sirtga otar. — Gʻ, Gʻulom

2. Tarkibidagi asosiy modda nisbatan koʻp.

Quyuq choy. Quyuq sut. Quyuq qaymoq.

3. Toʻq; toʻqqa moyil (rang-tus haqida).

Begimxon gʻoʻzadan boshini koʻtarib, kuyuk oʻsmali qoshlarini chimirib, bobillab berdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Elmurodning yuziga quyuq qizillik yugurdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Chaylaning tepasida Temirqoziq yulduzi quyuq koʻkka boʻyalgan chiroyli kapalakday qanot qoqardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Bir-biriga yaqin joylashgan; qalin, zich.

Quyuq qamishzor. Quyuq soya. Barglari Quyuq qayragʻoch. Quyuq qora qosh.

Maynaning kuyuk kipriklari ostidagi oʻtkir qora koʻzlari navkarni elitib qoʻygan edi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Yuz qadamcha nariga sargʻaygan quyuq oʻt ustiga yotqizdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

5. koʻchma Toʻkin-sochin, moʻl, serob.

Quyuq dasturxon. Quyuq ziyofat. Quyuq mehmon qilmoq.

[Afandi] Sovgʻani xonga manzur qilib, kuyuk inʼom olib, oʻrdadan chiqib ketdi. — Latifalar

Kampir kuyovini hamisha shundoq quyuq kutar ekanmi, ketidan dimlangan joʻja, osh keldi. — S. Nurov, Narvon

6. Koʻp miqdorda bir yerga toʻplanib, zichlashib, qalin qatlam hosil qilgan, zich, qalin holatli.

Quyuq tuman. Kuyuk tutun.

Uy ichini kuyuk qorongʻilik bosdi. Tashqarida shamol gʻuvullaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ular kechki quyoshning quyuq yogʻdusi ostida jimirlagan qishloqqa kirib kelishar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

7. Mazmun, mohiyat jihatidan toʻla darajali (oʻzaro muomala, munosabatdagi xatti-harakat, holat haqida).

Quyuq suhbat. Quyuq salom-alik.

Dadamat aka Ahmadni eshikkacha kuzatib chiqdi. Quyuq xayrlashdi. — F. Musajonov, Himmat

Uydan kelgan xat-da ham kuyuk duoyi salom. Shuhrat, Shinelli yillar. Vaʼdani kuyuk qilib, baʼzi qassoblardan bir necha dinor qarzga ham ilindi. — Oybek, Navoiy

8. koʻchma Mazmun, diqqat-eʼtibor va shu kabilar jihatdan ahamiyatli boʻlgan.

U [Hoshimjon] keyingi soʻzga chiqqanlar, albatta, mening tarafimni oladi, deb oʻylagan edi. Yoʻq, gapning quyugʻi keyin chiqdi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

A. Qahhor ortiqcha soʻz va iboralar ishlatmaslikka, asar tilini quyuq, maʼnoli qilishga intilgan. — OʻTA

1. Quyi soʻzining oʻrin-payt kelishigi shakli; pastda, tubanda.

Yalpiz titrab quyida, Soydan xushboʻy anqiydi. — A. Sher.

2. Narsa, ish-harakat va shu kabilar qatorida, ketma-ketligida navbatdagisi, oxirgisi, endigisiga ishora qiladi.

Quyida shular haqida fikr yuritamiz.

Ayniqsa, quyida zikr qiladirgan holimiz bu ikki opa-singilning xarakteridagi farqlarini ochib koʻrsatish uchun yetadir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. tex. Quyma buyum, quyilma tayyorlash ishi; quymachilik

Quyish sexi. Choʻyan quyish zavodi. Quyish texnologiyasi

3. kimyo. Quyish - 1. Quyma qoliplarga suyultirilgan materiallarni quyish yo’li bilan quymalarning olinishi. 2. Quyish yo’li bilan olinadigan buyumlar N.Sh.Kattayev, G.A.Ixtiyarova vа bosh. Kimyo texnologiyasi Darslik.O’zbekiston nashriyoti. 2012 .400b. ISBN 978-9943-391-36-9

ot 1. (astronomiyaga oid termin sifatida bosh harf bilan) Quyosh sistemasiga oid markaziy jism — oʻzidagi termoyadroviy reaksiyalar hisobiga yorugʻlik va issiqlik tarqatuvchi (chiqaruvchi) ulkan gazsimon shar shaklidagi yoritqich.

Yer Quyosh atrofida aylanadi. Quyoshning tutilishi.

Raketalar tufayli biz Quyosh sistemasini oʻzlashtirish imkoniyatiga ega boʻldik. — Fan va turmush

2. Shu jismdan taraluvchi nur, issiqlik.

Quyosh vannasi. Yoz quyoshida qoraymoq. Quyoshga tutmoq.

Murod quyosh yoyilganda turdi. — T. Ashurov, Oq ot

Uy, quyoshga teskari solinganligidan boʻlsa kerak, bir oz qorongʻiroq edi. S. — Zunnunova, Olov

Soldatlar qahqahlashib yuborishdi. Ayniqsa, qora qoshli, yuzlari quyoshda pishgan yigit silla-si qurib kulardi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

3. koʻchma Nimaningdir hayot, yashash manbai, asosi hisoblanadigan, shunday deb qaraladigan narsa haqida.

Baxt-u iqbolim quyoshi chiqdi, koʻrsatdi jamol, Oʻzbekistonda qazildi zoʻr kanal, oqdi zilol. — Habibiy

4. Quyosh (erkaklar ismi).

ot ayn. Quyqa 1.

Tindirilgan suv quyqumi. Bochkani tagiga choʻkkan quyqumdan tozalamoq.

ot 1. 1. ayn. Dum 1.

Quyrugʻi uzun it.

Bedovga yarashgan quyruq ham yoldir. — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli

Qushni osmonda tutib turadigan — qanot bilan quyrugʻi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. koʻchma Doim birovga ergashib yuradigan, uning xizmatiga tayyor turadigan shaxs haqida; dum.

Soli sovuq oʻz quyrugʻiga buyurdi: — Jumanboy, pastdan polos olib boring, choping. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. ayn. Dumba 1.

Boqilgan qoʻylarning quyrugʻi quchoqqa sigʻmas edi. Uzoqdagi quyruqdan yaqindagi oʻpka yaxshi. — Maqol

Tajribali chopqinchilar Hirot tomoniga borayotganda, har ikki-uch soatlik yoʻlda maʼlum bir yerga quyruq yogʻi boʻlaklarini koʻmib qoʻygan edilar. — S. Ayniy, Qullar

4. Samolyot, kema va shu kabilarning orqa qismi.

Samolyotning quyrugʻi. Kemaning quyrugʻi.

tex. quyma, quyıp islengen.

ot 1. anat. ayn. Dumgʻaza 2.

Baqa gavdasining umurtqa pogʻonasi qisqa boʻladi va uzun quymuch suyagi bilan tamomlanadi. — Zoologiya

2. Gavdaning bel bilan dumgʻaza oʻrtasidagi orqa qismi.

Xurram xotinining quymuchiga tepib yuborganini sezmay qoldi. — Yoshlik

U ikki qoʻlini quymuchiga qoʻyib, uyning oʻrtasida andak oʻylanib turdi-da, soʻngra divanga oʻltirdi. — A. Qahhor, Sarob

Sher-bek Nigoraga yer ostidan qaradi. Uning yoʻgʻon ikki oʻrim sochi baland quymuchida toʻlgʻanib yotardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

ot Zaharli oʻt.

Kuytash.

daryoning tirgovuch inshootdan quyi qismi.