Поиск

ot 1. Uzun tanasini egib-yozib yoki juda koʻp oyoqlari vositasida sudralib yuradigan umurtqasiz mayda jonivor.

Koʻk qurt.

2. Baʼzi hasharotlar, mayda organizmlar nomi tarkibiga kiradi, masalan,

shilliq qurt, eshak qurt.

3. Baʼzi hasharotlarning tuxumidan yuzaga keladigan gʻumbak.

Olma qurti. Koʻsak qurti.

Mayiz bilan oʻrikni bir oz qurt yegan boʻlsa ham, pok-pokiza urib ketishibdi, azamatlar. — Hamza, Boy ila xizmatchi

4. Asosan tut bargi bilan boqiladigan, yetilib pilla oʻraydigan shunday gʻumbak.

Kurt boqmoq. Kurt tutmoq.

Oʻtgan yil bahorda qurtga barg kesgani tutga chiq-dim. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

sft. 1. Qurt bosgan, qurtlagan.

Qurtli suv.

2. Ichida qurt joylashgan, ichida qurt boqilayotgan.

Qurtli olma. Qurtli quticha. Qurtli savat. Qurtli xona.

ot shv. Qurut yoki suzmani qaynagan suvda ezib tayyorlangan, ayrondan quyuq parhez ovqat.

[Mohira buvi:] Hoy, bolam Qoʻchqorjon, boloxonaga chiqib, bir kosa qurt olib tush. Betobga jinday sariyogʻ solib, qurtava qilib beray. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

ot 1. Ipak qurti boqib, parvarish qilib, pilla yetishtiruvchi, qurt boquvchi; pillachi.

Dongdor qurtchi.

2. ayn. Qurutchi.

qurttay

ot ayn. Qurtava.

ot ayn. Qurtday.

ot shv. Qurt bosgan, qurt tushgan, qurtlagan.

Qurtloqi goʻsht. Qurtloqi suv.

Iflos patnislarda puf desa, Buxoroga uchadigan taxir chap-chap non, qurtloqi turshak, jiyda tortildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot Ipak qurti boqiladigan, pilla yetishtiriladigan xona, uy yoki maxsus bino.

Kurtlarning tez va yaxshi oʻsishi uchun qurtxona havosi issiqligining doim normal boʻlishini kuzatib turish zarur. — A. Abduazimov, Yillar dostoni

fl. Qurt bosmoq, qurt tushmoq, tanasida yoki ichida qurt paydo boʻlmoq.

Olma qurtlab ketibdi. Suv qurtlab ketibdi. Qurtlagan goʻsht.

Patnisda arpa unidan yopilgan sopolday non, bir kaft qurtlagan turshak. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. Qurtchi ishi, kasbi.

2. Qishloq xoʻjaligining qurt boqish, pilla yetishtirish ishi bilan shugʻullanuvchi sohasi; pillachilik.

fl. Qurtlamoq feʼlining orttirma nisbati.

ot Turli mayda hasharotlar, qurt va qumursqalar.

Ahvolimni soʻrmading, Oqlamading tanamni, Qurt-qumursqa talaydi Ertadan kech mevamni. — Z. Diyor

Kosilka ortidan izma-iz chugʻurlashib qaldirgʻochlar ergashar, ular ini buzilgan qurt-qumursqa va yuzaga chiqib qolgan chigirtkalarni ovlashardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

taql. s. Mollarning xashak chaynashidan chiqadigan tovushni bildiradi.

Bu tinchlikni saroy otxonasidagi otlarning qart-qurt xashak chaynashlari buzar edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

грена

Дерево точит (свой же) червь изнутри.

Мягкое дерево червь точит.

— Ha, ha — dedi [Olaxoʻja] koʻzlarini pirpiratib, — ular seni doʻpposlasa boʻyningni egib qarab turasanmi? Boʻsh kelmaslik kerak. Daraxtning boʻshini qurt yeydi. — Вот-вот, — подхватил Алаходжа и поднял глаза. — Ты же не будешь стоять, втянув голову в плечи, когда полезут на тебя с кулаками. Нельзя проявлять слабость. Недаром говорится: мягкое дерево червь точит. — П. Турсун, Ўқитувчи.

ot 1. tar. Oʻtmishda, baʼzi koʻchmanchi xalqlarda, bandi (asir) tushganlarning sochi qirtishlab olingan boshiga yangi soʻyilgan tuyaning boʻyin terisi qoplanib, terining boshni tobora qattiq qisishi oqibatida xotirasi, aql-idroki, umuman, insonga xos xislat-fazilatlaridan mahrum etilgan shaxs.

Manqurt oʻzining kim ekanini, qaysi urugʻ-aymoqdan ekanini, ismini, bolalik kezlarini, ota-onasining kimligini butunlay yoddan chiqargan boʻlib, oʻzining odamligini ham unutib yuboradi. — Ch. Aytmatov, Asrga tatigulik kun

2. koʻchma Ana shunday (manqurtga xos) xislat, xususiyatga ega boʻlgan shaxs.

Bu tuzum oʻz xalqining tarixini, uning ruhi va urf-odatlarini, oʻz avlod-ajdodlarini bilmaydigan manqurtlarga tayanar edi. — Gazetadan

ot shv. Chorva mollarida uchraydigan bir xil kasallik.

Bir haftadan beri hali qilqurt, hali boshqurt kasallarining oldini olish uchun qoʻtonma-qoʻton, oʻtarma-oʻtar kezib, tappa tashladi. — T. Sulaymon, Qorasoch